<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X48n0799">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 799 百法論顯幽鈔</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 799 百法論顯幽鈔</title>
			<author>宋 從芳述</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp6"><resp>corrections</resp><name>CBETA.liyi</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp7"><resp>corrections</resp><name>CBETA.poyung</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>3卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">48</idno>.<idno type="no">799</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2023-05-17 10:23:44 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">百法論顯幽鈔</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00193">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00193</charName>
				<mapping cb:dec="983233" type="PUA">U+F00C1</mapping>
			<mapping type="unicode">U+243D9</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>暖</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[火*(而/而)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00509">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00509</charName>
				<mapping cb:dec="983549" type="PUA">U+F01FD</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2771F</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>裔</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[商/衣]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00595">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00595</charName>
				<mapping cb:dec="983635" type="PUA">U+F0253</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+9EA8</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[麩-夫+少]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00762">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00762</charName>
				<mapping cb:dec="983802" type="PUA">U+F02FA</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3592</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[口*弟]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00985">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00985</charName>
				<mapping cb:dec="984025" type="PUA">U+F03D9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2039D</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>愆</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[億-音+(夫*夫)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01926">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName>
				<mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB02411">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02411</charName>
				<mapping cb:dec="985451" type="PUA">U+F096B</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2435C</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>燥</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[火*參]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB05033">
				<charName>CBETA CHARACTER CB05033</charName>
				<mapping cb:dec="988073" type="PUA">U+F13A9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+496B</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鐵</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[金*截]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB05577">
				<charName>CBETA CHARACTER CB05577</charName>
				<mapping cb:dec="988617" type="PUA">U+F15C9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2E30E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>胸</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(曷-曰)/月]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB08764">
				<charName>CBETA CHARACTER CB08764</charName>
				<mapping cb:dec="991804" type="PUA">U+F223C</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3761</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[宋-木+取]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB12727">
				<charName>CBETA CHARACTER CB12727</charName>
				<mapping cb:dec="995767" type="PUA">U+F31B7</mapping>
			<mapping type="unicode">U+4C13</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[髟/(櫋-木)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15032">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15032</charName>
				<mapping cb:dec="998072" type="PUA">U+F3AB8</mapping>
			<mapping type="unicode">U+34B5</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>貌</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[白/八]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15035">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15035</charName>
				<mapping cb:dec="998075" type="PUA">U+F3ABB</mapping>
			<mapping type="unicode">U+41B3</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>邃</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[穴/逐]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15106">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15106</charName>
				<mapping cb:dec="998146" type="PUA">U+F3B02</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+9B31</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鬱</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[鬱-山+止]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15137">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15137</charName>
				<mapping cb:dec="998177" type="PUA">U+F3B21</mapping>
			<mapping type="unicode">U+25AB0</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>競</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竟-立+(立*立)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15164">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15164</charName>
				<mapping cb:dec="998204" type="PUA">U+F3B3C</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2EA07</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>顧</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(厂@((旣-旡)-日+口))*頁]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB16011">
				<charName>CBETA CHARACTER CB16011</charName>
				<mapping cb:dec="999051" type="PUA">U+F3E8B</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+5700</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>國</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[囗@(企-止+方)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB18711">
				<charName>CBETA CHARACTER CB18711</charName>
				<mapping cb:dec="1001751" type="PUA">U+F4917</mapping>
			<charProp><localName>composition</localName><value>[弓*哀]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB18713">
				<charName>CBETA CHARACTER CB18713</charName>
				<mapping cb:dec="1001753" type="PUA">U+F4919</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+22C45</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[木*(└@庚)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB18834">
				<charName>CBETA CHARACTER CB18834</charName>
				<mapping cb:dec="1001874" type="PUA">U+F4992</mapping>
			<charProp><localName>composition</localName><value>編⃝</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-11-13T09:07:11">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0228a" n="0228a"/>
<lb ed="X" n="0228a01"/>
<lb ed="X" n="0228a02"/>
<lb ed="X" n="0228a03"/>
<lb ed="X" n="0228a04"/>
<lb ed="X" n="0228a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">百法論顯幽鈔</cb:mulu>
<lb ed="X" n="0228a06"/><cb:docNumber>No. 799</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0228a07"/><lb ed="R087" n="0255a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead><anchor xml:id="nkr_note_orig_0228001" n="0228001"/>百法論顯幽鈔卷第一末</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0228a08"/><lb ed="R087" n="0255a02"/>
<lb ed="X" n="0228a09"/><lb ed="R087" n="0255a03"/><p xml:id="pX48p0228a0901"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0228002" n="0228002"/>見等。二身見者。卽煩惱所知。各有身見。故此地不行
<lb ed="X" n="0228a10"/><lb ed="R087" n="0255a04"/>也。由斯四地。說斷<anchor xml:id="nkr_note_orig_0228003" n="0228003"/>一愚。一等至愛愚。卽是此中定愛
<lb ed="X" n="0228a11"/><lb ed="R087" n="0255a05"/>俱者。卽定同時起貪著等至。故障他四地也。愛著定
<lb ed="X" n="0228a12"/><lb ed="R087" n="0255a06"/>是菩薩縛也。二法愛愚者。卽是此中法愛俱執著身
<lb ed="X" n="0228a13"/><lb ed="R087" n="0255a07"/>實者。名法愛也。是所知障也。此修道惑弁愚者。皆是
<lb ed="X" n="0228a14"/><lb ed="R087" n="0255a08"/>所知障。弁非煩惱也。愛者是貪也。斷却此二愚。卽入
<lb ed="X" n="0228a15"/><lb ed="R087" n="0255a09"/>四地也。</p>
<lb ed="X" n="0228a16"/><lb ed="R087" n="0255a10"/><p xml:id="pX48p0228a1601">自下第五難勝地斷二乘般<anchor xml:id="nkr_note_orig_0228004" n="0228004"/>涅障者。謂所知障中俱
<lb ed="X" n="0228a17"/><lb ed="R087" n="0255a11"/>生一分。令猒生死。樂趣涅槃。卽同二乘之人。猒苦忻
<lb ed="X" n="0228a18"/><lb ed="R087" n="0255a12"/>寂。卽障他五地無<anchor xml:id="nkr_note_orig_0228005" n="0228005"/>著差別道。能證所證。名無差別故。
<lb ed="X" n="0228a19"/><lb ed="R087" n="0255a13"/>所名差別。眞如能證智名無差別道。卽觀生死與涅
<lb ed="X" n="0228a20"/><lb ed="R087" n="0255a14"/>槃。更無有差別。何有忻猒耶。卽見有生死是妄。今旣
<lb ed="X" n="0228a21"/><lb ed="R087" n="0255a15"/>知生死本無。卽涅槃也。卽所知虵卽是麻也。可思。入
<lb ed="X" n="0228a22"/><lb ed="R087" n="0255a16"/>五地時。此下我障便能永斷。此五地觀生死涅槃。皆
<lb ed="X" n="0228a23"/><lb ed="R087" n="0255a17"/>悉平等。更無差別也。若第四地中。智同聲聞。作四諦
<lb ed="X" n="0228a24"/><lb ed="R087" n="0255a18"/>觀。亦猒生死。速趣涅槃。入五地時。便能永斷故。由斯
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0228b" n="0228b"/>
<lb ed="X" n="0228b01"/><lb ed="R087" n="0255b01"/>五地。說斷二愚。及彼麤重。一純作意<anchor xml:id="nkr_note_orig_0228006" n="0228006"/>皆生死愚。卽是
<lb ed="X" n="0228b02"/><lb ed="R087" n="0255b02"/>猒生死苦也。二純作意向涅槃愚。卽此欣涅槃也。此
<lb ed="X" n="0228b03"/><lb ed="R087" n="0255b03"/>二愚。卽是猒苦欣寂。入五<anchor xml:id="nkr_note_orig_0228007" n="0228007"/>地。便能永斷也。</p>
<lb ed="X" n="0228b04"/><lb ed="R087" n="0255b04"/><p xml:id="pX48p0228b0401">自下第六現前地者。斷麤相現行障。謂所知障中俱
<lb ed="X" n="0228b05"/><lb ed="R087" n="0255b05"/>生一分。俱生一分者。卽唯所知障之地。故要斷之。以
<lb ed="X" n="0228b06"/><lb ed="R087" n="0255b06"/>前四地。執四諦下所證理。有染淨故。苦集是流轉因
<lb ed="X" n="0228b07"/><lb ed="R087" n="0255b07"/>果名染。滅道是還滅因果名淨。以見有染淨因果。名
<lb ed="X" n="0228b08"/><lb ed="R087" n="0255b08"/>麤相也。<name role="" type="person">世親</name>攝論云。亦名麤相現行障。與唯識同也。
<lb ed="X" n="0228b09"/><lb ed="R087" n="0255b09"/>以望第六地說故。名麤相也。以七地名細也。入六地
<lb ed="X" n="0228b10"/><lb ed="R087" n="0255b10"/>時。便能永斷。卽四諦觀因果。有二染二淨。此六地所
<lb ed="X" n="0228b11"/><lb ed="R087" n="0255b11"/>證眞如。名無染淨眞如也。能證亦名無染淨智。以非
<lb ed="X" n="0228b12"/><lb ed="R087" n="0255b12"/>安立故。由斯六地。說斷二愚及彼麤重。一現觀察流
<lb ed="X" n="0228b13"/><lb ed="R087" n="0255b13"/>轉愚。卽是此中執有染淨。卽諸行流轉染分攝故。觀
<lb ed="X" n="0228b14"/><lb ed="R087" n="0255b14"/>苦集是<anchor xml:id="nkr_note_orig_0228008" n="0228008"/>是染流轉因果障。執有染也。障六地故。二相
<lb ed="X" n="0228b15"/><lb ed="R087" n="0255b15"/>多現行愚。卽觀還滅之道。是淨相故。卽見有多麤<g ref="#CB15032">㒵</g>
<lb ed="X" n="0228b16"/><lb ed="R087" n="0255b16"/>故。正障六地無染淨眞如智。亦名無染淨智也。此地
<lb ed="X" n="0228b17"/><lb ed="R087" n="0255b17"/>更不觀四諦是染是淨。本來淸淨。畢竟不可得也。</p>
<lb ed="X" n="0228b18"/><lb ed="R087" n="0255b18"/><p xml:id="pX48p0228b1801">自下第七遠行中。斷細相現行障。謂所知障中俱生
<lb ed="X" n="0228b19"/><lb ed="R087" n="0256a01"/>一分。以執有生滅。細相現行者。卽是有相也。以六地
<lb ed="X" n="0228b20"/><lb ed="R087" n="0256a02"/>有相少也。彼障七地妙無相觀。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0228009" n="0228009"/>八七地時。便能永斷。
<lb ed="X" n="0228b21"/><lb ed="R087" n="0256a03"/>由前六地。作緣起觀。觀流轉還滅。所執有生滅微細
<lb ed="X" n="0228b22"/><lb ed="R087" n="0256a04"/>相故。故名爲障。以七地純無相觀。障此無相故。所證
<lb ed="X" n="0228b23"/><lb ed="R087" n="0256a05"/>眞如。名種種法無差別眞如。能證智。名妙無相智。入
<lb ed="X" n="0228b24"/><lb ed="R087" n="0256a06"/>此地時。細相之障。便永斷故。由斯七地。說斷二愚及
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0228c" n="0228c"/>
<lb ed="X" n="0228c01"/><lb ed="R087" n="0256a07"/>彼麤重。一細相現行愚。卽障中執生者。猶取流轉細
<lb ed="X" n="0228c02"/><lb ed="R087" n="0256a08"/>生相故。卽苦集諦也。二純作意求無相愚。卽是障中
<lb ed="X" n="0228c03"/><lb ed="R087" n="0256a09"/>執有滅者。猶執還滅細滅相。於無相作意勤求。不能
<lb ed="X" n="0228c04"/><lb ed="R087" n="0256a10"/>於空門中。起諸勝行故。今此地中。旣除此障。能於無
<lb ed="X" n="0228c05"/><lb ed="R087" n="0256a11"/>相門中。不專懃求。乃於空中。起有勝行。所言空者。卽
<lb ed="X" n="0228c06"/><lb ed="R087" n="0256a12"/>無相空理。卽於眞俗二諦。雙起行故。卽於眞觀中。便
<lb ed="X" n="0228c07"/><lb ed="R087" n="0256a13"/>能起得俗觀。俗觀中卽起得眞觀。卽於無相空觀中。
<lb ed="X" n="0228c08"/><lb ed="R087" n="0256a14"/>便起殊勝行也。所以十地論云。七地中。卽空方便智。
<lb ed="X" n="0228c09"/><lb ed="R087" n="0256a15"/>發起有中殊勝行也。於此地中。斷此二愚也。</p>
<lb ed="X" n="0228c10"/><lb ed="R087" n="0256a16"/><p xml:id="pX48p0228c1001">自下第八不動地中。斷無相中作加行障。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0228010" n="0228010"/>卽謂所智
<lb ed="X" n="0228c11"/><lb ed="R087" n="0256a17"/>障中俱生一分。令無相觀不任運故。以有加行智故。
<lb ed="X" n="0228c12"/><lb ed="R087" n="0256a18"/><name role="" type="person">世親</name>攝論云。於無相作加行。義同唯識也。以前五地。
<lb ed="X" n="0228c13"/><lb ed="R087" n="0256b01"/>有相觀多。無相觀少。以觀心劣故。於第六地。有相觀
<lb ed="X" n="0228c14"/><lb ed="R087" n="0256b02"/>少。無相觀多。由觀染淨平等眞如。多住無相。第七地
<lb ed="X" n="0228c15"/><lb ed="R087" n="0256b03"/>中。斷細相生滅相故。純無相觀相續故。卽有加行道
<lb ed="X" n="0228c16"/><lb ed="R087" n="0256b04"/>也。與八地別。由無相中有加行故。未能任運。入無相
<lb ed="X" n="0228c17"/><lb ed="R087" n="0256b05"/>觀不自在故。未能現身土。如是加行障。第八地無功
<lb ed="X" n="0228c18"/><lb ed="R087" n="0256b06"/>用故。若入八地。便能永斷。故得二自在也。八地<anchor xml:id="nkr_note_add_0228c1801" n="0228c1801"/><anchor xml:id="beg0228c1801" n="0228c1801"/>已<anchor xml:id="end0228c1801"/>前。
<lb ed="X" n="0228c19"/><lb ed="R087" n="0256b07"/>入滅定時。卽定前意樂<anchor xml:id="nkr_note_orig_0228011" n="0228011"/>繫發也。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0228012" n="0228012"/>亦現相土。未名自在。
<lb ed="X" n="0228c20"/><lb ed="R087" n="0256b08"/>不能任運。卽入八地時。無意樂<anchor xml:id="note_star_1" n="0228011" type="star"/>繫發加行心故。卽起
<lb ed="X" n="0228c21"/><lb ed="R087" n="0256b09"/>無邊化身也。故八地現相者。任運現變金銀珠寶等
<lb ed="X" n="0228c22"/><lb ed="R087" n="0256b10"/>也。所現國土。或大或小。皆得也。卽相土皆自在故。名
<lb ed="X" n="0228c23"/><lb ed="R087" n="0256b11"/>得二自在也。由斯八地。說斷二愚及彼麤重。一於無
<lb ed="X" n="0228c24"/><lb ed="R087" n="0256b12"/>相作功用愚。二於相不自在愚。卽令於相中不得自
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0229a" n="0229a"/>
<lb ed="X" n="0229a01"/><lb ed="R087" n="0256b13"/>在。故相土亦不自在也。以有此愚障也。八地<anchor xml:id="nkr_note_add_0229a0101" n="0229a0101"/><anchor xml:id="beg0229a0101" n="0229a0101"/>已<anchor xml:id="end0229a0101"/>上。純
<lb ed="X" n="0229a02"/><lb ed="R087" n="0256b14"/>無漏道任運起故。三界煩惱永不行故。第七識中。細
<lb ed="X" n="0229a03"/><lb ed="R087" n="0256b15"/>所知障。猶可現起也。以生空智果不違彼故。斷此二
<lb ed="X" n="0229a04"/><lb ed="R087" n="0256b16"/>愚。<anchor xml:id="nkr_note_add_0229a0401" n="0229a0401"/><anchor xml:id="beg0229a0401" n="0229a0401"/>已<anchor xml:id="end0229a0401"/>得無加行道。相用及土。皆得自在也。</p>
<lb ed="X" n="0229a05"/><lb ed="R087" n="0256b17"/><p xml:id="pX48p0229a0501">自下第九善慧地中。斷利他門中不欲行障。謂所知
<lb ed="X" n="0229a06"/><lb ed="R087" n="0256b18"/>障中俱生一分。令於利樂有情事中。不欲懃行。故樂
<lb ed="X" n="0229a07"/><lb ed="R087" n="0257a01"/>修自利也。彼障九地四無礙解。十地論云。不能善利
<lb ed="X" n="0229a08"/><lb ed="R087" n="0257a02"/>益衆生故。<name role="" type="person">世親</name>攝論云。於饒益有情。不能行故。大意
<lb ed="X" n="0229a09"/><lb ed="R087" n="0257a03"/>同也。以八地中。得無相行。躭著擇滅。不肯進修。躭寂
<lb ed="X" n="0229a10"/><lb ed="R087" n="0257a04"/>滅酒。於有情不見有衆生相。不度衆生也。又不見有
<lb ed="X" n="0229a11"/><lb ed="R087" n="0257a05"/>佛菩提相。不求菩提。是故諸佛叱勸。方能進修。佛言。
<lb ed="X" n="0229a12"/><lb ed="R087" n="0257a06"/>善男子。修行道旣至三僧祇劫。府臨成佛。如何滯著
<lb ed="X" n="0229a13"/><lb ed="R087" n="0257a07"/>無相。汝<anchor xml:id="nkr_note_orig_0229001" n="0229001"/>情昔本願。願度無邊衆生。誓願求菩提。汝如
<lb ed="X" n="0229a14"/><lb ed="R087" n="0257a08"/>何滯無相。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0229002" n="0229002"/>卽佛勸<anchor xml:id="nkr_note_add_0229a1401" n="0229a1401"/><anchor xml:id="beg0229a1401" n="0229a1401"/>已<anchor xml:id="end0229a1401"/>。方能進求。斷第九入心利他中。
<lb ed="X" n="0229a15"/><lb ed="R087" n="0257a09"/>不欲行障。以障四無礙解。四無礙解者。一法無礙。二
<lb ed="X" n="0229a16"/><lb ed="R087" n="0257a10"/>詞。三義。四辨才也。可知。入九地時。便能斷此利他中
<lb ed="X" n="0229a17"/><lb ed="R087" n="0257a11"/>不欲行障也。由斯九地。說斷二愚及彼麤重。一於無
<lb ed="X" n="0229a18"/><lb ed="R087" n="0257a12"/>量所說法。無量名句文。後後慧辨陀羅尼自在愚。二
<lb ed="X" n="0229a19"/><lb ed="R087" n="0257a13"/>辨才自在愚。將四無礙解所障法。此二愚是能障也。
<lb ed="X" n="0229a20"/><lb ed="R087" n="0257a14"/>前第一愚。障前三無礙解。第二辨才自在愚。障辨才
<lb ed="X" n="0229a21"/><lb ed="R087" n="0257a15"/>無礙解。且第一愚障前三無礙解者。卽於無量所說
<lb ed="X" n="0229a22"/><lb ed="R087" n="0257a16"/>法陀羅尼自在者。卽障義無礙解也。卽於所詮義中
<lb ed="X" n="0229a23"/><lb ed="R087" n="0257a17"/>總持自在。於一義中現一切義也。二者於無量名句
<lb ed="X" n="0229a24"/><lb ed="R087" n="0257a18"/>文陀羅尼自在者。障法無礙解也。以對能詮總持自
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0229b" n="0229b"/>
<lb ed="X" n="0229b01"/><lb ed="R087" n="0257b01"/>在。於一名句文而現一切名句文也。三者於後後慧
<lb ed="X" n="0229b02"/><lb ed="R087" n="0257b02"/>幷陀羅尼自在者。障詞無礙解也。卽於言音展轉訓
<lb ed="X" n="0229b03"/><lb ed="R087" n="0257b03"/>釋總持自在。於<anchor xml:id="nkr_note_orig_0229003" n="0229003"/>音聲中。而現一切音聲。卽諸方言音。
<lb ed="X" n="0229b04"/><lb ed="R087" n="0257b04"/>一切衆生音聲。出現之也。此愚若斷盡時。卽起得三
<lb ed="X" n="0229b05"/><lb ed="R087" n="0257b05"/>無礙解也。第二愚障辨才無礙解者。二辨才自在愚。
<lb ed="X" n="0229b06"/><lb ed="R087" n="0257b06"/>此無明爲障此辨才無礙解。故名辨才自在愚。令此
<lb ed="X" n="0229b07"/><lb ed="R087" n="0257b07"/>辨才不自在故以有辨才無礙解故。卽能善達機宜。
<lb ed="X" n="0229b08"/><lb ed="R087" n="0257b08"/>巧爲他說甚深法故。卽是四辨七辨也。言四辨七辨
<lb ed="X" n="0229b09"/><lb ed="R087" n="0257b09"/>者。四無礙解智。今云四無滯智也。道理亦同也。卽四
<lb ed="X" n="0229b10"/><lb ed="R087" n="0257b10"/>無滯以無漏後得智爲體。於義無礙解。一分通本智
<lb ed="X" n="0229b11"/><lb ed="R087" n="0257b11"/>故也。四辨中第一法無礙解者。解敎是能詮故。卽名
<lb ed="X" n="0229b12"/><lb ed="R087" n="0257b12"/>句文。於此無滯故。一切名句文皆曉故。二義無礙解。
<lb ed="X" n="0229b13"/><lb ed="R087" n="0257b13"/>卽是解一切所詮理故皆無滯也。所詮中有眞理。是
<lb ed="X" n="0229b14"/><lb ed="R087" n="0257b14"/>本智詮故。三詞無礙解。卽解諸方言音。四生六道音
<lb ed="X" n="0229b15"/><lb ed="R087" n="0257b15"/>聲。皆無滯故。詞卽是聲也。問。此與法無礙解。何別耶。
<lb ed="X" n="0229b16"/><lb ed="R087" n="0257b16"/>答。亦別。前法是假名句文。後詞無礙解。是聲卽實也。
<lb ed="X" n="0229b17"/><lb ed="R087" n="0257b17"/>故有別也。四辨才無礙者。卽爲衆生說法。問。此言說
<lb ed="X" n="0229b18"/><lb ed="R087" n="0257b18"/>法。卽與前法無礙何別。答。亦別。前約意解法故。卽不
<lb ed="X" n="0229b19"/><lb ed="R087" n="0258a01"/>言說也。今約能說。不約所說法故。卽辨才無滯中更
<lb ed="X" n="0229b20"/><lb ed="R087" n="0258a02"/>分七辨。七辨者。一<g ref="#CB18713">𢱅</g>辨。說言卽言無塞訥故。塞者澁
<lb ed="X" n="0229b21"/><lb ed="R087" n="0258a03"/>也。吃者重也。此菩薩說法不澁不重。故名<g ref="#CB18713">𢱅</g>辨也。
<lb ed="X" n="0229b22"/><lb ed="R087" n="0258a04"/>二迅辨。懸河津論不遲訥故。卽表菩薩說法流速也。
<lb ed="X" n="0229b23"/><lb ed="R087" n="0258a05"/>三應辨者。卽應時應機不增減故。應時者。卽衆生根
<lb ed="X" n="0229b24"/><lb ed="R087" n="0258a06"/>熟時。應根者。卽三根差別。皆應根而說也。言不增者。
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0229c" n="0229c"/>
<lb ed="X" n="0229c01"/><lb ed="R087" n="0258a07"/>衆生宜聞少法。卽少說。宜聞小乘。卽說小乘也。不減
<lb ed="X" n="0229c02"/><lb ed="R087" n="0258a08"/>者。衆生樂多。卽多說。樂大乘。卽說大乘法也。四無疎
<lb ed="X" n="0229c03"/><lb ed="R087" n="0258a09"/>謬辨者。所說契理。名無疎也。不邪錯故。名無謬也。五
<lb ed="X" n="0229c04"/><lb ed="R087" n="0258a10"/>無斷盡辨。相續連<anchor xml:id="nkr_note_orig_0229004" n="0229004"/>還名無斷也。終無竭故名無盡也。
<lb ed="X" n="0229c05"/><lb ed="R087" n="0258a11"/>六凡所演說豐義味辨。一一句言。多理事故。卽言少
<lb ed="X" n="0229c06"/><lb ed="R087" n="0258a12"/>理多。是菩薩辨。凡夫說法。言多理少故。七一切世間
<lb ed="X" n="0229c07"/><lb ed="R087" n="0258a13"/>最上妙辨具足。甚深如雷。淸徹遠聞。依智度論說。有
<lb ed="X" n="0229c08"/><lb ed="R087" n="0258a14"/>五種音聲。從佛口出。一甚深如雷。雷一震。卽百草生
<lb ed="X" n="0229c09"/><lb ed="R087" n="0258a15"/>芽。蟄虫開戶。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0229005" n="0229005"/>令佛音聲如雷。三乘聖道互生。一切衆
<lb ed="X" n="0229c10"/><lb ed="R087" n="0258a16"/>生啓生死戶。一者淸徹遠聞。二者悅樂。卽經云悅可
<lb ed="X" n="0229c11"/><lb ed="R087" n="0258a17"/>衆心也。三者入心敬愛。四者諦了易解。諦者眞實也。
<lb ed="X" n="0229c12"/><lb ed="R087" n="0258a18"/>了者了達了悟。卽是巧說諸法也。五者聽者無猒。行
<lb ed="X" n="0229c13"/><lb ed="R087" n="0258b01"/>相可知也。此愚障四無礙解故。卽第九障攝也。此愚
<lb ed="X" n="0229c14"/><lb ed="R087" n="0258b02"/>卽<anchor xml:id="nkr_note_orig_0229006" n="0229006"/>得四辨七辨也。</p>
<lb ed="X" n="0229c15"/><lb ed="R087" n="0258b03"/><p xml:id="pX48p0229c1501">自下第十法雲地中。斷於諸法中未得自在障者。謂
<lb ed="X" n="0229c16"/><lb ed="R087" n="0258b04"/>所知障中俱生一分。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0229007" n="0229007"/>命於諸法不得自在。卽是情執。
<lb ed="X" n="0229c17"/><lb ed="R087" n="0258b05"/>執諸法有實自性。是法執。卽於大法不自在也。彼障
<lb ed="X" n="0229c18"/><lb ed="R087" n="0258b06"/>十地大法智雲。及所含藏所起事業。大法智者。卽是
<lb ed="X" n="0229c19"/><lb ed="R087" n="0258b07"/>緣眞如之智。譬如大雲故名大法智雲也。及所含藏
<lb ed="X" n="0229c20"/><lb ed="R087" n="0258b08"/>者。卽是百千陁羅尼門。百千三摩地門。諸功德法也。
<lb ed="X" n="0229c21"/><lb ed="R087" n="0258b09"/>卽大法智雲。含衆德水。充滿身故。卽所含藏諸功德
<lb ed="X" n="0229c22"/><lb ed="R087" n="0258b10"/>法所起事業。卽諸大神通也。此十地諸功德法未自
<lb ed="X" n="0229c23"/><lb ed="R087" n="0258b11"/>在者。皆由此障也。入十地時。便能永斷也。由斯十地。
<lb ed="X" n="0229c24"/><lb ed="R087" n="0258b12"/>說斷二愚及彼麤重。一者神通愚。卽是此障中所起
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0230a" n="0230a"/>
<lb ed="X" n="0230a01"/><lb ed="R087" n="0258b13"/>事業也。二悟入微細秘密愚。卽是此障中大法智雲。
<lb ed="X" n="0230a02"/><lb ed="R087" n="0258b14"/>及所含藏法也。如障應思之也。微細秘密者。卽是所
<lb ed="X" n="0230a03"/><lb ed="R087" n="0258b15"/>障微細妙境智功德也。卽第十地出心中障者。卽此
<lb ed="X" n="0230a04"/><lb ed="R087" n="0258b16"/>十地於法雖得自在。而有餘障。未名最極。謂有俱生
<lb ed="X" n="0230a05"/><lb ed="R087" n="0258b17"/>微細所知障及任運煩惱種。金剛喩定現在前時。彼
<lb ed="X" n="0230a06"/><lb ed="R087" n="0258b18"/>皆頓斷入如來地。雖十法得自在。亦未名佛也。此法
<lb ed="X" n="0230a07"/><lb ed="R087" n="0259a01"/>極微細二障。要至金剛心。方斷盡此障也。卽於第十
<lb ed="X" n="0230a08"/><lb ed="R087" n="0259a02"/>地出心中。開此障也。以論文無別第十一障名也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0230a0801" n="0230a0801"/><anchor xml:id="beg0230a0801" n="0230a0801"/>但<anchor xml:id="end0230a0801"/>
<lb ed="X" n="0230a09"/><lb ed="R087" n="0259a03"/>佛地有二愚名也。論云。由斯佛地說斷二愚。及彼麤
<lb ed="X" n="0230a10"/><lb ed="R087" n="0259a04"/>重。一於一切所知境極微細著愚。卽是此障中。微細
<lb ed="X" n="0230a11"/><lb ed="R087" n="0259a05"/>所知障也。二極微細礙愚。卽是此障中。一切任運煩
<lb ed="X" n="0230a12"/><lb ed="R087" n="0259a06"/>惱障種也。所以集論云。菩薩得菩提時。頓斷煩惱及
<lb ed="X" n="0230a13"/><lb ed="R087" n="0259a07"/>所知障。成大阿羅漢。及成如來。證大涅槃大菩提故
<lb ed="X" n="0230a14"/><lb ed="R087" n="0259a08"/>也。上來十地。有斷十一重障。治二十二愚者。總是辨
<lb ed="X" n="0230a15"/><lb ed="R087" n="0259a09"/>闢昏衢也。此是他受用身。闢他昏衢也。問曰。此皆是
<lb ed="X" n="0230a16"/><lb ed="R087" n="0259a10"/>十地菩薩。自起無漏智。自斷惑。如何言佛能闢昏衢
<lb ed="X" n="0230a17"/><lb ed="R087" n="0259a11"/>也。答曰。理實是自斷。<anchor xml:id="nkr_note_add_0230a1701" n="0230a1701"/><anchor xml:id="beg0230a1701" n="0230a1701"/>但<anchor xml:id="end0230a1701"/>假佛說無漏敎法。爲增上緣。
<lb ed="X" n="0230a18"/><lb ed="R087" n="0259a12"/>令彼斷障故。亦名闢他昏衢也。問曰。何智能闢。答曰
<lb ed="X" n="0230a19"/><lb ed="R087" n="0259a13"/>通於四斷也。若據實義。唯妙觀察智闢也。問曰。十地
<lb ed="X" n="0230a20"/><lb ed="R087" n="0259a14"/>斷障。皆起二道否。答曰。皆起二道也。無間道斷種現。
<lb ed="X" n="0230a21"/><lb ed="R087" n="0259a15"/>解脫道斷麤重習氣也。問曰。十地入心皆言斷障。住
<lb ed="X" n="0230a22"/><lb ed="R087" n="0259a16"/>出心中。豈無惑障耶。答曰。准對法等。住出有障。卽每
<lb ed="X" n="0230a23"/><lb ed="R087" n="0259a17"/>地有三心。皆有障斷也。卽成三十重障也。卽每心斷
<lb ed="X" n="0230a24"/><lb ed="R087" n="0259a18"/>惑皆起二道。卽三十無間道三十解脫道也。卽每言
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0230b" n="0230b"/>
<lb ed="X" n="0230b01"/><lb ed="R087" n="0259b01"/>斷障者。但所知障。若煩惱障。十地中現行伏也。煩惱
<lb ed="X" n="0230b02"/><lb ed="R087" n="0259b02"/>習氣。卽每地解脫道斷也。問曰。三十重障多少時斷
<lb ed="X" n="0230b03"/><lb ed="R087" n="0259b03"/>盡。答曰。薦福云。每地三心各一僧祇。卽十地有三十
<lb ed="X" n="0230b04"/><lb ed="R087" n="0259b04"/>僧祇。方斷盡也。問曰。地前一僧祇。初地至七地。第二
<lb ed="X" n="0230b05"/><lb ed="R087" n="0259b05"/>僧祇。八地至十地。第三僧祇。因圓果滿。如何言三十
<lb ed="X" n="0230b06"/><lb ed="R087" n="0259b06"/>僧祇。答曰。梵云阿僧祇劫。此云無數時。言三無數劫
<lb ed="X" n="0230b07"/><lb ed="R087" n="0259b07"/>成佛者。此約大無數時也。此言三十僧祗者。約小無
<lb ed="X" n="0230b08"/><lb ed="R087" n="0259b08"/>數時也。上來總是辨闢昏衢義也。卽是第二兩句歎
<lb ed="X" n="0230b09"/><lb ed="R087" n="0259b09"/>報身訖也。</p>
<lb ed="X" n="0230b10"/><lb ed="R087" n="0259b10"/><p xml:id="pX48p0230b1001">自下第三有兩句嘆化身者。分二。初一句出現世間。
<lb ed="X" n="0230b11"/><lb ed="R087" n="0259b11"/>第二句辨說應機霏法等也。上句大千但說器世間
<lb ed="X" n="0230b12"/><lb ed="R087" n="0259b12"/>也。第二句百億但有情也。前句出現於大千。第二句
<lb ed="X" n="0230b13"/><lb ed="R087" n="0259b13"/>澤閏百億衆生也。不爾卽無別也。疏云靉慈雲至百
<lb ed="X" n="0230b14"/><lb ed="R087" n="0259b14"/>億者。言靉者。是雲盛之貌也。雲興之貌也。慈者大慈
<lb ed="X" n="0230b15"/><lb ed="R087" n="0259b15"/>悲也。卽意業化也。言雲者是喩。卽喩如來身業化也。
<lb ed="X" n="0230b16"/><lb ed="R087" n="0259b16"/>而者助句詞也。誘者引也。又誘<anchor xml:id="nkr_note_orig_0230001" n="0230001"/>也秀也。秀是出也。卽
<lb ed="X" n="0230b17"/><lb ed="R087" n="0259b17"/>引出有情。令離苦海。以如來有悲決定。卽從本智。流
<lb ed="X" n="0230b18"/><lb ed="R087" n="0259b18"/>出後得智。後得智中。有大悲故。現化身也。卽化彼三
<lb ed="X" n="0230b19"/><lb ed="R087" n="0260a01"/>乘五性人。卽大千界有情。皆能化得。大千是所化境
<lb ed="X" n="0230b20"/><lb ed="R087" n="0260a02"/>也。卽靉慈雲者。卽如<name role="" type="person">難陀龍王</name>。欲降甘雨。先布慈雲。
<lb ed="X" n="0230b21"/><lb ed="R087" n="0260a03"/>七日<anchor xml:id="nkr_note_add_0230b2101" n="0230b2101"/><anchor xml:id="beg0230b2101" n="0230b2101"/>已<anchor xml:id="end0230b2101"/>來令衆生知。意定不損物。滋閏百草。然後
<lb ed="X" n="0230b22"/><lb ed="R087" n="0260a04"/>降注於雨。卽此龍喩如來自<anchor xml:id="nkr_note_orig_0230002" n="0230002"/>愛用身。雲喩化身也。雲
<lb ed="X" n="0230b23"/><lb ed="R087" n="0260a05"/>中所含注雨。卽閏一切有情。卽化身說法。閏三乘之
<lb ed="X" n="0230b24"/><lb ed="R087" n="0260a06"/>人也。雲從龍。雨從雲。雲喩化身。從慈悲心起。故云慈
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0230c" n="0230c"/>
<lb ed="X" n="0230c01"/><lb ed="R087" n="0260a07"/>雲也。卽依心有身。依身有口。依慈心起化身。依化身
<lb ed="X" n="0230c02"/><lb ed="R087" n="0260a08"/>方說法。卽依龍有雲。依雲有雨。卽法報二身。似龍起
<lb ed="X" n="0230c03"/><lb ed="R087" n="0260a09"/>慈悲化身故。又慈者。意業化。雲者。卽是身業化也。霏
<lb ed="X" n="0230c04"/><lb ed="R087" n="0260a10"/>法雨者。卽語業化也。又靉慈雲者。卽經云靉靆垂布
<lb ed="X" n="0230c05"/><lb ed="R087" n="0260a11"/>者。義在茲也。雲者。有其七德。一含雨德。二光明德。三
<lb ed="X" n="0230c06"/><lb ed="R087" n="0260a12"/>警覺德。四衆喜德。五掩日德。六淸涼德。七普遍德。故
<lb ed="X" n="0230c07"/><lb ed="R087" n="0260a13"/>經云慧雲合閏也。如慈心龍王起雲含雨。經七日不
<lb ed="X" n="0230c08"/><lb ed="R087" n="0260a14"/>下。待農夫作了。方始下雨也。喩佛慈悲雲。內含其萬
<lb ed="X" n="0230c09"/><lb ed="R087" n="0260a15"/>德。待衆生機熟。應機器而宣揚也。卽三七日是也。二
<lb ed="X" n="0230c10"/><lb ed="R087" n="0260a16"/>者電光晃曜。喩佛化道明也。三雷聲遠震者。卽警覺
<lb ed="X" n="0230c11"/><lb ed="R087" n="0260a17"/>羣生。卽違者。卽生恐怖也。卽喩佛出興諸魔恐怖也。
<lb ed="X" n="0230c12"/><lb ed="R087" n="0260a18"/>四者令衆悅豫者。卽衆喜。雲興當蔭覆。卽喩衆生見
<lb ed="X" n="0230c13"/><lb ed="R087" n="0260b01"/>佛。生欣仰心故。五者日光掩蔽者。卽喩除煩惱之日。
<lb ed="X" n="0230c14"/><lb ed="R087" n="0260b02"/>卽華嚴經說掩邪見日也。六者地上淸涼。喩衆生於
<lb ed="X" n="0230c15"/><lb ed="R087" n="0260b03"/>生死熱池。得涅槃淸涼也。本日照地熱。熱地燒著衆
<lb ed="X" n="0230c16"/><lb ed="R087" n="0260b04"/>生。今掩邪見日。卽於生死。便得淸涼。卽眞如是地也。
<lb ed="X" n="0230c17"/><lb ed="R087" n="0260b05"/>七靉靆垂布如可承攬者。靉者昧也。靆者黑也。卽雲
<lb ed="X" n="0230c18"/><lb ed="R087" n="0260b06"/>興盛之<g ref="#CB15032">㒵</g>也如可承攬者。喩佛降靈作大模軌。慈悲
<lb ed="X" n="0230c19"/><lb ed="R087" n="0260b07"/>感。令生欣樂。當得作佛也。承攬者。可得之<g ref="#CB15032">㒵</g>也。霏者
<lb ed="X" n="0230c20"/><lb ed="R087" n="0260b08"/>細雨之<g ref="#CB15032">㒵</g>也。卽佛地經云。起三業化等法者。是法體
<lb ed="X" n="0230c21"/><lb ed="R087" n="0260b09"/>也。雨者。是喩也。卽化身佛說三乘四諦十二因緣六
<lb ed="X" n="0230c22"/><lb ed="R087" n="0260b10"/>度等。或八萬四千法門方便之法。由如細雨。滋長一
<lb ed="X" n="0230c23"/><lb ed="R087" n="0260b11"/>切有情道芽增長。猶如細雨澤潤百草等。澤者潤也。
<lb ed="X" n="0230c24"/><lb ed="R087" n="0260b12"/>百億者。卽所化衆生也。大千者。器世間也。有說大千
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0231a" n="0231a"/>
<lb ed="X" n="0231a01"/><lb ed="R087" n="0260b13"/>百億是屬對。亦無別義。卽未<anchor xml:id="nkr_note_orig_0231001" n="0231001"/>祥之。此化身大千界化
<lb ed="X" n="0231a02"/><lb ed="R087" n="0260b14"/>諸有情。名霏法雨而津百億也。卽法華經云。其雨普
<lb ed="X" n="0231a03"/><lb ed="R087" n="0260b15"/>等四方俱下者。卽喩四生也。流注無量卛土充洽。卽
<lb ed="X" n="0231a04"/><lb ed="R087" n="0260b16"/>如來所流之敎。普閏百億有情也。從五俱輪說四諦。
<lb ed="X" n="0231a05"/><lb ed="R087" n="0260b17"/>卽漸漸說。乃至六度卽霏也。問曰。此百億是何佛化
<lb ed="X" n="0231a06"/><lb ed="R087" n="0260b18"/>境。答曰。是大化身所化境也。小化身但化一四洲。一
<lb ed="X" n="0231a07"/><lb ed="R087" n="0261a01"/>四洲者。卽是一國也。問曰。如何得知。答曰。梵網經云。
<lb ed="X" n="0231a08"/><lb ed="R087" n="0261a02"/>我今盧舍那。方坐蓮華臺。周迊千華上。復現千釋迦。
<lb ed="X" n="0231a09"/><lb ed="R087" n="0261a03"/>一華百億國。一國一釋迦。各坐菩提樹。一時成佛道。
<lb ed="X" n="0231a10"/><lb ed="R087" n="0261a04"/>言周迊千華上復現千釋迦者。卽是大化身也。言一
<lb ed="X" n="0231a11"/><lb ed="R087" n="0261a05"/>華百億國一國一釋迦者。卽是小化身也。卽大千界
<lb ed="X" n="0231a12"/><lb ed="R087" n="0261a06"/>者。卽是百億四天下。百億<name role="" type="person">須彌山</name>日月等。故知小化
<lb ed="X" n="0231a13"/><lb ed="R087" n="0261a07"/>唯化一四州也。此千華座。是第一重。他受用身所生
<lb ed="X" n="0231a14"/><lb ed="R087" n="0261a08"/>蓮座也。又言百億者。總有四類。一者十萬爲億。有百
<lb ed="X" n="0231a15"/><lb ed="R087" n="0261a09"/>億也。卽大化境也。上來總是依文辨也。上來有二。初
<lb ed="X" n="0231a16"/><lb ed="R087" n="0261a10"/>玄辨三身。二依文配屬。總是辨第二所歸敬境也。上
<lb ed="X" n="0231a17"/><lb ed="R087" n="0261a11"/>來有二。初辨能歸敬儀。二辨所歸敬境。總是第一總
<lb ed="X" n="0231a18"/><lb ed="R087" n="0261a12"/>嘆三身勸修歸敬<anchor xml:id="nkr_note_orig_0231002" n="0231002"/>說也。</p>
<lb ed="X" n="0231a19"/><lb ed="R087" n="0261a13"/><p xml:id="pX48p0231a1901">自下第二衆生無感應盡還<anchor xml:id="nkr_note_orig_0231003" n="0231003"/>涼者。分三段。初然以二
<lb ed="X" n="0231a20"/><lb ed="R087" n="0261a14"/>字。是結前生後。二者懷生莫感殲我法雄者。是辨應
<lb ed="X" n="0231a21"/><lb ed="R087" n="0261a15"/>盡之因由也。三者於是息唱金河韜光鶴樹者。是辨
<lb ed="X" n="0231a22"/><lb ed="R087" n="0261a16"/>如來入滅時處也。三段不同。且第一結前生後者。然
<lb ed="X" n="0231a23"/><lb ed="R087" n="0261a17"/>者。是結前也。問曰。如何然是結前。以是生後耶。答曰。
<lb ed="X" n="0231a24"/><lb ed="R087" n="0261a18"/>謂前嘆三身皆是常住。我今亦許。故然也。然者。是許
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0231b" n="0231b"/>
<lb ed="X" n="0231b01"/><lb ed="R087" n="0261b01"/>可之詞也。前言三身常住理然也。問曰。我等如何不
<lb ed="X" n="0231b02"/><lb ed="R087" n="0261b02"/>見佛身耶。答曰下。是生後之文也。以懷生莫感者。前
<lb ed="X" n="0231b03"/><lb ed="R087" n="0261b03"/>來三身雖常住。爲衆生無感故。所以佛不出現也。卽
<lb ed="X" n="0231b04"/><lb ed="R087" n="0261b04"/>是生後之文。佛身實是常住故。卽佛言吾身卽是常
<lb ed="X" n="0231b05"/><lb ed="R087" n="0261b05"/>身法身也。但是如來方便示滅。卽法華經云。實在而
<lb ed="X" n="0231b06"/><lb ed="R087" n="0261b06"/>言滅。以常見我故。而生憍恣心。但是衆生無感故。如
<lb ed="X" n="0231b07"/><lb ed="R087" n="0261b07"/>來入滅也。此生後也。言懷生者。卽懷者含義。卽懷含
<lb ed="X" n="0231b08"/><lb ed="R087" n="0261b08"/>情識而生。故名懷生也。亦是懷含生死法。故名懷生
<lb ed="X" n="0231b09"/><lb ed="R087" n="0261b09"/>也。衆生第八自證分中。懷惑業故。以二障惑業發業
<lb ed="X" n="0231b10"/><lb ed="R087" n="0261b10"/>閏生。故名懷生也。又懷者。卽異生衆生有情之異名
<lb ed="X" n="0231b11"/><lb ed="R087" n="0261b11"/>也。卽懷煩惱而生。名懷生。此有十種名。一者名類生。
<lb ed="X" n="0231b12"/><lb ed="R087" n="0261b12"/>二名藏生。三名群生。四名懷生。五名蒼生。六名衆生。
<lb ed="X" n="0231b13"/><lb ed="R087" n="0261b13"/>七名含生。八名異生。九緣生。十有情。故有十種名也。
<lb ed="X" n="0231b14"/><lb ed="R087" n="0261b14"/>言莫者無也。感者應也。卽懷生無感也。以衆生不感
<lb ed="X" n="0231b15"/><lb ed="R087" n="0261b15"/>如來出世。故名莫感。又感者。如人家家和合稔等。名
<lb ed="X" n="0231b16"/><lb ed="R087" n="0261b16"/>感應也。今感者。衆生善根成就。卽感佛出世。名感應。
<lb ed="X" n="0231b17"/><lb ed="R087" n="0261b17"/>旣衆生善根未熟。不感佛出世。故言無感也。問曰。雖
<lb ed="X" n="0231b18"/><lb ed="R087" n="0261b18"/>衆生無感。<anchor xml:id="nkr_note_add_0231b1801" n="0231b1801"/><anchor xml:id="beg0231b1801" n="0231b1801"/>但<anchor xml:id="end0231b1801"/>知出世何<anchor xml:id="nkr_note_orig_0231004" n="0231004"/>矣。答曰。有二義。一佛本出世。
<lb ed="X" n="0231b19"/><lb ed="R087" n="0262a01"/>卽爲敎化根熟有情。旣衆生根未熟。說佛出世。衆生
<lb ed="X" n="0231b20"/><lb ed="R087" n="0262a02"/>不發心。旣化有情不得。旣無利益故。出世何益。故衆
<lb ed="X" n="0231b21"/><lb ed="R087" n="0262a03"/>生無感。佛不出世也。二若衆生無感。佛但出世。卽衆生
<lb ed="X" n="0231b22"/><lb ed="R087" n="0262a04"/>於佛生猒。卽反墮衆生故。所以經云。不能生難遭之
<lb ed="X" n="0231b23"/><lb ed="R087" n="0262a05"/>想等。以佛慈悲恐反墮衆生故。所以示相入滅也。問
<lb ed="X" n="0231b24"/><lb ed="R087" n="0262a06"/>曰佛出世謂何善根成熟卽出世。答曰。但謂三乘順
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0231c" n="0231c"/>
<lb ed="X" n="0231c01"/><lb ed="R087" n="0262a07"/>解脫分。順<anchor xml:id="nkr_note_orig_0231005" n="0231005"/>釋分。無漏善根成就也。不爲人天善根成
<lb ed="X" n="0231c02"/><lb ed="R087" n="0262a08"/>就卽出世也。故名懷生莫感也。問曰。三乘順解脫分
<lb ed="X" n="0231c03"/><lb ed="R087" n="0262a09"/>善。順決釋分善。與人天善。一種是有漏。如何唯爲順
<lb ed="X" n="0231c04"/><lb ed="R087" n="0262a10"/>解脫分善。順決擇分善根熟者出世。答曰。人天善根。
<lb ed="X" n="0231c05"/><lb ed="R087" n="0262a11"/>但求人天世間有漏果也。卽順生死故。以三乘順解
<lb ed="X" n="0231c06"/><lb ed="R087" n="0262a12"/>脫決擇分善。能求出<anchor xml:id="nkr_note_orig_0231006" n="0231006"/>利解脫無漏果故。卽順無漏也。
<lb ed="X" n="0231c07"/><lb ed="R087" n="0262a13"/>是故佛祖。爲無漏善根成熟者出世也。今旣無解脫
<lb ed="X" n="0231c08"/><lb ed="R087" n="0262a14"/>善根成熟者。佛不出世也。故言懷生莫感也。問曰。憂
<lb ed="X" n="0231c09"/><lb ed="R087" n="0262a15"/>波菊多。化得無量人。皆得聖果。如何佛不出世耶。答。
<lb ed="X" n="0231c10"/><lb ed="R087" n="0262a16"/>謂有一類衆生發願。願於佛正法中成聖果。所以滅
<lb ed="X" n="0231c11"/><lb ed="R087" n="0262a17"/>度後正法中。無量衆生<anchor xml:id="nkr_note_orig_0231007" n="0231007"/>聖果也。此一分有情。於佛無
<lb ed="X" n="0231c12"/><lb ed="R087" n="0262a18"/>緣故。佛不出世。故言懷生莫感也。言殲者。盡也。卽是
<lb ed="X" n="0231c13"/><lb ed="R087" n="0262b01"/>示相同二乘。入無餘依涅槃。更無身智。故名盡也。我
<lb ed="X" n="0231c14"/><lb ed="R087" n="0262b02"/>者。卽是慈恩和上自稱言我。法雄者。卽佛也。三界獨
<lb ed="X" n="0231c15"/><lb ed="R087" n="0262b03"/>尊。智慧威猛。故名法雄也。故經云大雄猛世尊也。上
<lb ed="X" n="0231c16"/><lb ed="R087" n="0262b04"/>來總是應盡之因由也。</p>
<lb ed="X" n="0231c17"/><lb ed="R087" n="0262b05"/><p xml:id="pX48p0231c1701">自下第三正辨如來入滅之時處者。問曰。於何時何
<lb ed="X" n="0231c18"/><lb ed="R087" n="0262b06"/>處入滅耶。答曰。正辨時處者有二。一云周穆王壬申
<lb ed="X" n="0231c19"/><lb ed="R087" n="0262b07"/>之歲。二云穆王五十二歲癸酉之年二月十五日。卽
<lb ed="X" n="0231c20"/><lb ed="R087" n="0262b08"/>於第二解正也。前壬申第二癸酉<anchor xml:id="nkr_note_orig_0231008" n="0231008"/>敎一年也。卽二月
<lb ed="X" n="0231c21"/><lb ed="R087" n="0262b09"/>十五日夜半子時入滅也。處者。卽於中印土俱尸那
<lb ed="X" n="0231c22"/><lb ed="R087" n="0262b10"/>城西。去五里餘。有金沙河。此河南北流。河西邊有沙
<lb ed="X" n="0231c23"/><lb ed="R087" n="0262b11"/>羅林中入滅處也。故言入滅時處也。故疏云息唱金
<lb ed="X" n="0231c24"/><lb ed="R087" n="0262b12"/>河韜光鶴樹者。言息唱者。息者。止也休也。唱者。轉唱
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0232a" n="0232a"/>
<lb ed="X" n="0232a01"/><lb ed="R087" n="0262b13"/>也。以衆生無感故。佛入滅休說法也。故言息唱也。依
<lb ed="X" n="0232a02"/><lb ed="R087" n="0262b14"/>荼毗分中說。如來於其中夜。寂然無聲。故言息唱也。
<lb ed="X" n="0232a03"/><lb ed="R087" n="0262b15"/>言金河者以河中多有金沙。故名金河也。涅槃經云。
<lb ed="X" n="0232a04"/><lb ed="R087" n="0262b16"/>阿利羅拔提河邊。入涅槃也。卽梵云阿梨羅拔提河。
<lb ed="X" n="0232a05"/><lb ed="R087" n="0262b17"/>此云金砂河也。問曰。如來於此河邊入涅槃。有何意
<lb ed="X" n="0232a06"/><lb ed="R087" n="0262b18"/>趣。答曰。有所表故。卽河中有金。其河中水念念遷流。
<lb ed="X" n="0232a07"/><lb ed="R087" n="0263a01"/>其金砂無不流故。水念念流者。喩衆生有煩惱。流浪
<lb ed="X" n="0232a08"/><lb ed="R087" n="0263a02"/>生死。如水不住。其身中淸淨佛性。卽喩河中金砂也。
<lb ed="X" n="0232a09"/><lb ed="R087" n="0263a03"/>本無去來故。金生麗水。東俗所傳。提河有金。西土咸
<lb ed="X" n="0232a10"/><lb ed="R087" n="0263a04"/>悉。卽生死如河流不竭故。涅槃如金。可寶重故。卽表
<lb ed="X" n="0232a11"/><lb ed="R087" n="0263a05"/>生死中而有涅槃也。如砂不流也。故有所表矣。佛於河
<lb ed="X" n="0232a12"/><lb ed="R087" n="0263a06"/>邊入滅也。故言息唱金河也。言韜光者。韜者。藏也隱
<lb ed="X" n="0232a13"/><lb ed="R087" n="0263a07"/>也。光者。如來常光一尋。卽金色光也。圓光等是也。又
<lb ed="X" n="0232a14"/><lb ed="R087" n="0263a08"/>佛說法時。皆放光明也。又涅槃經云。從面門放種種
<lb ed="X" n="0232a15"/><lb ed="R087" n="0263a09"/>光。從入滅後。更不放光。故言韜光也。又言韜光者。卽
<lb ed="X" n="0232a16"/><lb ed="R087" n="0263a10"/>入滅時。欲荼毗時。有一羅漢。名迦葉。從山中來。於門
<lb ed="X" n="0232a17"/><lb ed="R087" n="0263a11"/>徒家。乞一千張白疊。盛如來金色身著。以金色身在
<lb ed="X" n="0232a18"/><lb ed="R087" n="0263a12"/>彼白疊中藏隱。故名韜光也。言鶴樹者。卽是娑羅雙
<lb ed="X" n="0232a19"/><lb ed="R087" n="0263a13"/>樹。佛入滅時。變爲白色。似鶴樹也。卽金河西邊。有四
<lb ed="X" n="0232a20"/><lb ed="R087" n="0263a14"/>雙樹。佛於此林中。北首面西。入涅槃也。卽入滅時。時
<lb ed="X" n="0232a21"/><lb ed="R087" n="0263a15"/>此四樹。便<g ref="#CB02411">𤍜</g>聲。變爲白色也。四樹元靑翠。不變也。卽
<lb ed="X" n="0232a22"/><lb ed="R087" n="0263a16"/>東邊有二樹。靑者名常樹。變白者名無常樹。南邊二
<lb ed="X" n="0232a23"/><lb ed="R087" n="0263a17"/>樹。靑者名樂樹。變白色者名無樂樹。西邊有二樹。靑
<lb ed="X" n="0232a24"/><lb ed="R087" n="0263a18"/>名我樹。變白者名無我樹。北邊有二樹。靑者名淨樹。
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0232b" n="0232b"/>
<lb ed="X" n="0232b01"/><lb ed="R087" n="0263b01"/>變白者名無淨樹。問曰。如何八个樹。四个變白。四个
<lb ed="X" n="0232b02"/><lb ed="R087" n="0263b02"/>不變耶。答曰。此無常無樂無我無淨白色者。表如來
<lb ed="X" n="0232b03"/><lb ed="R087" n="0263b03"/>示相入滅也。四个靑者。是常樂我淨不變。表如來常
<lb ed="X" n="0232b04"/><lb ed="R087" n="0263b04"/>住。故云吾今此身卽是常身法身。言鶴樹者。約變白
<lb ed="X" n="0232b05"/><lb ed="R087" n="0263b05"/>者得名也。此上第二正辨如來入滅時處訖也。</p>
<lb ed="X" n="0232b06"/><lb ed="R087" n="0263b06"/><p xml:id="pX48p0232b0601">自下第三辨聖敎相承法猶一味者。於中分四。初辨
<lb ed="X" n="0232b07"/><lb ed="R087" n="0263b07"/>年代。二辨能傳敎人。三辨所傳敎法。四答外難。</p>
<lb ed="X" n="0232b08"/><lb ed="R087" n="0263b08"/><p xml:id="pX48p0232b0801">第一辨年代者。疏云佛圓寂後百歲<anchor xml:id="nkr_note_add_0232b0801" n="0232b0801"/><anchor xml:id="beg0232b0801" n="0232b0801"/>已<anchor xml:id="end0232b0801"/>前者。言佛者。
<lb ed="X" n="0232b09"/><lb ed="R087" n="0263b09"/>西方名佛陀。卽是梵語也。唐言翻略爲覺義。卽略却
<lb ed="X" n="0232b10"/><lb ed="R087" n="0263b10"/>陀義也。覺者。是佛也。此亦念佛者。以言佛者。生善也。
<lb ed="X" n="0232b11"/><lb ed="R087" n="0263b11"/>若言覺者。以呼之不生善也。若准諸經梵本。皆稱本
<lb ed="X" n="0232b12"/><lb ed="R087" n="0263b12"/>師。名爲薄伽梵。佛敎安置。此一言含諸功德故。卽攝
<lb ed="X" n="0232b13"/><lb ed="R087" n="0263b13"/>得六義也。自在等六德故。翻譯之主。意存省略。隨前
<lb ed="X" n="0232b14"/><lb ed="R087" n="0263b14"/>生善故。名爲佛也。若約義解。卽是覺義。覺義有三義
<lb ed="X" n="0232b15"/><lb ed="R087" n="0263b15"/>故。名爲佛陀。若闕一義。佛陀義不成也。問曰。言覺義
<lb ed="X" n="0232b16"/><lb ed="R087" n="0263b16"/>者。唯佛名覺。爲復因中亦名覺義。答曰。因中亦有覺
<lb ed="X" n="0232b17"/><lb ed="R087" n="0263b17"/>也。以闕少故。不名佛也。唯佛具三覺故。一自覺。二覺
<lb ed="X" n="0232b18"/><lb ed="R087" n="0263b18"/>他。三覺行圓滿。具三覺義。方名佛也。一自覺者。卽簡
<lb ed="X" n="0232b19"/><lb ed="R087" n="0264a01"/>一切異生。異生從無始至今。常處生死長夜。被無明
<lb ed="X" n="0232b20"/><lb ed="R087" n="0264a02"/>所覆。不自覺知。復被生死所盲。障其慧眼。不見聖道。
<lb ed="X" n="0232b21"/><lb ed="R087" n="0264a03"/>不自覺知。是故佛自覺者。簡凡夫也。二覺他者。卽簡
<lb ed="X" n="0232b22"/><lb ed="R087" n="0264a04"/>二乘。唯自覺不覺他。以唯自利故。問曰。凡夫不自覺。
<lb ed="X" n="0232b23"/><lb ed="R087" n="0264a05"/>凡夫不名佛。二乘旣自覺。二乘得名佛。答曰。二乘自
<lb ed="X" n="0232b24"/><lb ed="R087" n="0264a06"/>覺亦覺他。二乘許可得名佛。二乘唯是自利攝。不能
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0232c" n="0232c"/>
<lb ed="X" n="0232c01"/><lb ed="R087" n="0264a07"/>覺他。非佛攝。以二乘猒苦忻寂之行。故無利他行也。
<lb ed="X" n="0232c02"/><lb ed="R087" n="0264a08"/>問曰。若約自覺亦覺他。二乘自利不名佛。十地菩薩
<lb ed="X" n="0232c03"/><lb ed="R087" n="0264a09"/>具二利。自覺覺他。應名佛。答曰。十地菩薩具二覺。自
<lb ed="X" n="0232c04"/><lb ed="R087" n="0264a10"/>利利他。理是佛。十地覺行未圓滿。十地菩薩不名佛。
<lb ed="X" n="0232c05"/><lb ed="R087" n="0264a11"/>以等覺菩薩。猶有微細俱生所知障。未斷盡故。卽未
<lb ed="X" n="0232c06"/><lb ed="R087" n="0264a12"/>圓滿。唯是解脫道中妙覺如來。具三覺義故。方名佛
<lb ed="X" n="0232c07"/><lb ed="R087" n="0264a13"/>也。佛地論云。具一切智一切種智。如睡夢覺。如蓮花
<lb ed="X" n="0232c08"/><lb ed="R087" n="0264a14"/>開。言一切智者。是根本智。能自開覺。卽如睡夢覺。一
<lb ed="X" n="0232c09"/><lb ed="R087" n="0264a15"/>切種智。卽能開覺一切有情。如蓮花開也。是後得也。
<lb ed="X" n="0232c10"/><lb ed="R087" n="0264a16"/>一切智者。卽觀空智。唯理唯眞。無分別故。一切種智
<lb ed="X" n="0232c11"/><lb ed="R087" n="0264a17"/>者。卽觀有智。是事是俗智也。如睡夢覺者。如者似也。
<lb ed="X" n="0232c12"/><lb ed="R087" n="0264a18"/>卽似夢覺也。如人作夢。見種種境。執爲實事。不知是
<lb ed="X" n="0232c13"/><lb ed="R087" n="0264b01"/>夢。後夢覺<anchor xml:id="nkr_note_add_0232c1301" n="0232c1301"/><anchor xml:id="beg0232c1301" n="0232c1301"/>已<anchor xml:id="end0232c1301"/>。知之夢境皆空。今本智亦爾。前未起覺
<lb ed="X" n="0232c14"/><lb ed="R087" n="0264b02"/>智時。在有漏。卽執世間諸境爲實。今得無漏本智證
<lb ed="X" n="0232c15"/><lb ed="R087" n="0264b03"/>眞理。故知妄境皆空。今卽生死爲夢也。如蓮華開者。
<lb ed="X" n="0232c16"/><lb ed="R087" n="0264b04"/>卽後得種智。似蓮華開。蓮華開時。香氣<anchor xml:id="nkr_note_orig_0232001" n="0232001"/>遠。種智生時。
<lb ed="X" n="0232c17"/><lb ed="R087" n="0264b05"/>拔濟衆生。得出離。似蓮秀也。或云。如蓮華開者。卽華
<lb ed="X" n="0232c18"/><lb ed="R087" n="0264b06"/>開以見華。華者是子也。種智生時。化衆生。<anchor xml:id="nkr_note_add_0232c1801" n="0232c1801"/><anchor xml:id="beg0232c1801" n="0232c1801"/>已<anchor xml:id="end0232c1801"/>得果故。
<lb ed="X" n="0232c19"/><lb ed="R087" n="0264b07"/>如華開見臺也。問曰。如何名一切種智耶。答。種者類
<lb ed="X" n="0232c20"/><lb ed="R087" n="0264b08"/>也。卽一切衆生根性。若干種類。此智能知一切種類
<lb ed="X" n="0232c21"/><lb ed="R087" n="0264b09"/>差別。故得名也。卽覺義者。正是唐言也。今隨方生善。
<lb ed="X" n="0232c22"/><lb ed="R087" n="0264b10"/>故言佛。新翻經。皆言佛薄伽梵。爲簡外道薄伽梵故。
<lb ed="X" n="0232c23"/><lb ed="R087" n="0264b11"/>所以置佛言也。今云佛者。有十義勝故。一者覺勝天
<lb ed="X" n="0232c24"/><lb ed="R087" n="0264b12"/>皷。天皷無思成自事。天皷有四德。一者能覺諸天。
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0233a" n="0233a"/>
<lb ed="X" n="0233a01"/><lb ed="R087" n="0264b13"/>怨來言來。怨去言去。佛卽不爾。能令衆生覺三毒
<lb ed="X" n="0233a02"/><lb ed="R087" n="0264b14"/>煩惱。若煩惱生令知生。若滅知滅也。二者天皷能護
<lb ed="X" n="0233a03"/><lb ed="R087" n="0264b15"/>諸天衆。能破脩羅。佛名不爾。能護群品。能破四魔。三
<lb ed="X" n="0233a04"/><lb ed="R087" n="0264b16"/>者天皷能令諸天受五欲樂。佛名不爾。能令衆生受
<lb ed="X" n="0233a05"/><lb ed="R087" n="0264b17"/>出世樂。四者天皷能令諸天生貪著。佛名不爾。能令
<lb ed="X" n="0233a06"/><lb ed="R087" n="0264b18"/>衆生生出世心。不貪著故。二者佛不由他悟。唯由無
<lb ed="X" n="0233a07"/><lb ed="R087" n="0265a01"/>師智覺一切法。卽是自開覺智也。以居果位。更不由
<lb ed="X" n="0233a08"/><lb ed="R087" n="0265a02"/>他。故名無師。或智性名自然智。相名無師。能覺一切
<lb ed="X" n="0233a09"/><lb ed="R087" n="0265a03"/>也。三者斷二無知。卽斷煩惱所知障也。四者<anchor xml:id="nkr_note_add_0233a0901" n="0233a0901"/><anchor xml:id="beg0233a0901" n="0233a0901"/>已<anchor xml:id="end0233a0901"/>過眠
<lb ed="X" n="0233a10"/><lb ed="R087" n="0265a04"/>夢。凡夫眠而不夢。長在無明窟。煩惱成之也。二乘亦
<lb ed="X" n="0233a11"/><lb ed="R087" n="0265a05"/>眠亦夢。有無明故。亦是法執<anchor xml:id="nkr_note_orig_0233001" n="0233001"/>忘智故。佛不眠不夢。無
<lb ed="X" n="0233a12"/><lb ed="R087" n="0265a06"/>無明。<anchor xml:id="nkr_note_add_0233a1201" n="0233a1201"/><anchor xml:id="beg0233a1201" n="0233a1201"/>已<anchor xml:id="end0233a1201"/>捨<anchor xml:id="note_star_2" n="0233001" type="star"/>忘執故。五者猶如蓮花。日光所觸。蓮華卽
<lb ed="X" n="0233a13"/><lb ed="R087" n="0265a07"/>開。十地行圓。佛智自發。六者性淨無染。有五義不染。
<lb ed="X" n="0233a14"/><lb ed="R087" n="0265a08"/>一體無相故。譬如烟霧不能染空。二是能對治故。譬
<lb ed="X" n="0233a15"/><lb ed="R087" n="0265a09"/>如熱<g ref="#CB05033">䥫</g>不停蚊虻。三非處所故。譬如大石非空而住。
<lb ed="X" n="0233a16"/><lb ed="R087" n="0265a10"/>四不轉變故。譬如白玉涅不淄。五<anchor xml:id="note_star_3" n="0233001" type="star"/>忘不能染眞。譬如
<lb ed="X" n="0233a17"/><lb ed="R087" n="0265a11"/>幻刀不能斫石。具上五義。故名性淨無染也。七者具
<lb ed="X" n="0233a18"/><lb ed="R087" n="0265a12"/>足三身。八者三事涅槃。卽具足三德也。九具三寶性。
<lb ed="X" n="0233a19"/><lb ed="R087" n="0265a13"/>卽同體三寶也。十者自知令他知。以智力照眞如境。
<lb ed="X" n="0233a20"/><lb ed="R087" n="0265a14"/>名自知。復以悲力說十二分敎令他知。具此十義。故
<lb ed="X" n="0233a21"/><lb ed="R087" n="0265a15"/>不擧餘也。卽妙覺中。如睡夢覺。如蓮華開。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0233002" n="0233002"/>雖諸惑障。
<lb ed="X" n="0233a22"/><lb ed="R087" n="0265a16"/>圓顯法身。卽妙覺獨名爲佛。因中不爾也。覺義者。正
<lb ed="X" n="0233a23"/><lb ed="R087" n="0265a17"/>是唐言也。今言佛者。卽不翻也。以佛生善故不翻之。
<lb ed="X" n="0233a24"/><lb ed="R087" n="0265a18"/>但言佛也。言圓寂者。梵云波利呢縛喃。此云圓寂。波
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0233b" n="0233b"/>
<lb ed="X" n="0233b01"/><lb ed="R087" n="0265b01"/>利名圓。呢縛喃名寂。圓寂者。圓謂圓滿。寂謂寂靜。<anchor xml:id="note_star_4" n="0233002" type="star"/>雖
<lb ed="X" n="0233b02"/><lb ed="R087" n="0265b02"/>煩惱障。得眞勝義。名寂靜。故名圓寂。圓者遍義。簡諸
<lb ed="X" n="0233b03"/><lb ed="R087" n="0265b03"/>法自相。自相以局自體故不遍。非圓也。此圓者。遍一
<lb ed="X" n="0233b04"/><lb ed="R087" n="0265b04"/>切處。唯一味故。寂者簡有爲法。有爲法非寂也。以有
<lb ed="X" n="0233b05"/><lb ed="R087" n="0265b05"/>生滅故。卽簡共相法也。或有爲法四相。非寂也。今言
<lb ed="X" n="0233b06"/><lb ed="R087" n="0265b06"/>圓寂者。是涅槃義也。舊云泥丸者。不善翻譯也。卽傍
<lb ed="X" n="0233b07"/><lb ed="R087" n="0265b07"/>辨涅槃義也。問曰。涅槃有幾種。答曰。有四種涅槃也。
<lb ed="X" n="0233b08"/><lb ed="R087" n="0265b08"/>問。四種者何。答。一自性淸淨涅槃。二有餘依。三無餘
<lb ed="X" n="0233b09"/><lb ed="R087" n="0265b09"/>依。四無住處。卽因此傍解涅槃義也。略以七門分別。
<lb ed="X" n="0233b10"/><lb ed="R087" n="0265b10"/>一釋名。二出體。三約人。四約障。五與大般涅槃相攝。
<lb ed="X" n="0233b11"/><lb ed="R087" n="0265b11"/>六與六無爲相攝。七問答分別。</p>
<lb ed="X" n="0233b12"/><lb ed="R087" n="0265b12"/><p xml:id="pX48p0233b1201">且釋名者。一自性淸淨涅槃者。謂<anchor xml:id="nkr_note_orig_0233003" n="0233003"/>無如來本性淸淨。
<lb ed="X" n="0233b13"/><lb ed="R087" n="0265b13"/>雖有<anchor xml:id="nkr_note_orig_0233004" n="0233004"/>容塵覆之。而不能染。故名自性涅槃。在凡夫一
<lb ed="X" n="0233b14"/><lb ed="R087" n="0265b14"/>切有情淸淨佛性。卽是本來自性涅槃也。若在無情。
<lb ed="X" n="0233b15"/><lb ed="R087" n="0265b15"/>名法性。此自性涅槃。在異生身。平等平等也。卽不假
<lb ed="X" n="0233b16"/><lb ed="R087" n="0265b16"/>斷障所顯也。以本來涅槃故。卽唯識論云。一本來自
<lb ed="X" n="0233b17"/><lb ed="R087" n="0265b17"/>性淸淨涅槃。謂一切法相眞如理。雖有客塵。而本性
<lb ed="X" n="0233b18"/><lb ed="R087" n="0265b18"/>淨。具無數量微妙功德。無生無滅。湛若虗空。一切有
<lb ed="X" n="0233b19"/><lb ed="R087" n="0266a01"/>情平等共有。與一切法不一不異。雖一切相一切分
<lb ed="X" n="0233b20"/><lb ed="R087" n="0266a02"/>別。尋思路絕。名言道斷。唯眞聖者自內所證。其性本
<lb ed="X" n="0233b21"/><lb ed="R087" n="0266a03"/>寂。故名涅槃。卽入三乘見道。卽證自性涅槃也。自性
<lb ed="X" n="0233b22"/><lb ed="R087" n="0266a04"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0233005" n="0233005"/>淨淨卽涅槃。持業釋也。以遍一切皆是眞如。與彼爲
<lb ed="X" n="0233b23"/><lb ed="R087" n="0266a05"/>性也。卽靑靑翠竹。盡是眞如等也。故言不一不異也。
<lb ed="X" n="0233b24"/><lb ed="R087" n="0266a06"/><anchor xml:id="note_star_5" n="0233002" type="star"/>雖一切相。絕諸戲論。超過尋思。名言道斷。口欲談而
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0233c" n="0233c"/>
<lb ed="X" n="0233c01"/><lb ed="R087" n="0266a07"/>詞喪。心欲緣而慮忘。<anchor xml:id="note_star_6" n="0233002" type="star"/>雖四句絕百非。唯將得本智內
<lb ed="X" n="0233c02"/><lb ed="R087" n="0266a08"/>證故。涅槃經說。本來而有。自不曉悟迷。處輪迴生死。
<lb ed="X" n="0233c03"/><lb ed="R087" n="0266a09"/>此性猶如貧女宅內眞金之藏。家人大小無有知者。
<lb ed="X" n="0233c04"/><lb ed="R087" n="0266a10"/>時有異人。善知方便。於此貧女家中。掘出眞金之藏。
<lb ed="X" n="0233c05"/><lb ed="R087" n="0266a11"/>貧女見<anchor xml:id="nkr_note_add_0233c0501" n="0233c0501"/><anchor xml:id="beg0233c0501" n="0233c0501"/>已<anchor xml:id="end0233c0501"/>心生歡喜。生奇特想。敬重此人。善男子。衆
<lb ed="X" n="0233c06"/><lb ed="R087" n="0266a12"/>生佛性。亦復如是。此是涅槃經文。解云。一切衆生不
<lb ed="X" n="0233c07"/><lb ed="R087" n="0266a13"/>能得見眞如性故。如彼貧女不知金藏也。今能普曉
<lb ed="X" n="0233c08"/><lb ed="R087" n="0266a14"/>示一切衆生佛性者。卽是如來也。貧女卽是一切愚
<lb ed="X" n="0233c09"/><lb ed="R087" n="0266a15"/>迷衆生也。眞金藏者。卽是佛性也。意云。但衆生迷悟
<lb ed="X" n="0233c10"/><lb ed="R087" n="0266a16"/>差別。其佛性本來平等而有也。卽法華經云示佛知
<lb ed="X" n="0233c11"/><lb ed="R087" n="0266a17"/>見。卽將此性。曉示三根。令悟懃修行故。卽得證入也。
<lb ed="X" n="0233c12"/><lb ed="R087" n="0266a18"/>故經云。諸法寂滅相。不可以言宣故。本來自性淸淨。
<lb ed="X" n="0233c13"/><lb ed="R087" n="0266b01"/>故名涅槃也。二有餘依涅槃者。餘苦依未盡。故名有
<lb ed="X" n="0233c14"/><lb ed="R087" n="0266b02"/>餘依。謂斷煩惱障盡。餘苦依在。名有餘依。此約二乘
<lb ed="X" n="0233c15"/><lb ed="R087" n="0266b03"/>出煩惱障。雖苦依身苦。而障永寂。故名涅槃也。以離
<lb ed="X" n="0233c16"/><lb ed="R087" n="0266b04"/>縛法故名涅槃。故唯識論云。有餘依涅槃。謂卽眞如
<lb ed="X" n="0233c17"/><lb ed="R087" n="0266b05"/>出煩惱障。雖有微苦所依未滅。而障永寂。故名涅槃
<lb ed="X" n="0233c18"/><lb ed="R087" n="0266b06"/>也。有餘依之涅槃。依士釋也。三無餘依者。謂斷煩惱
<lb ed="X" n="0233c19"/><lb ed="R087" n="0266b07"/>障盡。又苦依分段身<anchor xml:id="nkr_note_add_0233c1901" n="0233c1901"/><anchor xml:id="beg0233c1901" n="0233c1901"/>已<anchor xml:id="end0233c1901"/>亡。故名無餘依。以二乘化火
<lb ed="X" n="0233c20"/><lb ed="R087" n="0266b08"/>焚身。入無餘依界。故名無餘依涅槃。無餘依卽涅槃。
<lb ed="X" n="0233c21"/><lb ed="R087" n="0266b09"/>持業釋也。卽離二種纏故。名無餘依。煩惱旣盡。苦依
<lb ed="X" n="0233c22"/><lb ed="R087" n="0266b10"/>亦亡。離喧煩惱。故名涅槃也。故論云。三無餘依涅槃。
<lb ed="X" n="0233c23"/><lb ed="R087" n="0266b11"/>謂卽眞如出生死苦。煩惱旣盡。餘依亦滅。衆苦永寂。
<lb ed="X" n="0233c24"/><lb ed="R087" n="0266b12"/>故名涅槃。四無住處涅槃者。謂初地菩薩。分斷所知
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0234a" n="0234a"/>
<lb ed="X" n="0234a01"/><lb ed="R087" n="0266b13"/>障。分證得無住處涅槃也。問曰。何名無住處。答曰。謂
<lb ed="X" n="0234a02"/><lb ed="R087" n="0266b14"/>證二空理。便獲得悲智。有智故。不住生死。有悲故。不
<lb ed="X" n="0234a03"/><lb ed="R087" n="0266b15"/>住涅槃。故名無住處涅槃。卽眞如體無有住處故。無
<lb ed="X" n="0234a04"/><lb ed="R087" n="0266b16"/>住處卽涅槃。持業釋也。若悲智同依一理。故名無住
<lb ed="X" n="0234a05"/><lb ed="R087" n="0266b17"/>處之涅槃。卽同依釋也。又無住是悲智。涅槃是所證
<lb ed="X" n="0234a06"/><lb ed="R087" n="0266b18"/>理。將所證涅槃。就能證悲智。說名無住處涅槃。卽依
<lb ed="X" n="0234a07"/><lb ed="R087" n="0267a01"/>士釋。此非二乘得此無住處涅槃。以二乘不能出所
<lb ed="X" n="0234a08"/><lb ed="R087" n="0267a02"/>知障故。所以不得此涅槃也。問曰。佛位卽言有悲不
<lb ed="X" n="0234a09"/><lb ed="R087" n="0267a03"/>住涅槃。此菩薩有悲不住何涅槃耶。答曰。頓悟不住
<lb ed="X" n="0234a10"/><lb ed="R087" n="0267a04"/>自性涅槃。無<anchor xml:id="nkr_note_orig_0234001" n="0234001"/>覺漸悟不住有餘依涅槃也。故論云。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0234002" n="0234002"/>住
<lb ed="X" n="0234a11"/><lb ed="R087" n="0267a05"/>處涅槃。謂卽眞如出所知障。大悲般若。常所輔翼。由
<lb ed="X" n="0234a12"/><lb ed="R087" n="0267a06"/>斯不住生死涅槃。利樂有情。窮未來際。用而常寂。故
<lb ed="X" n="0234a13"/><lb ed="R087" n="0267a07"/>名涅槃也。上來第一釋名訖也。</p>
<lb ed="X" n="0234a14"/><lb ed="R087" n="0267a08"/><p xml:id="pX48p0234a1401">自下第二出體者。一自性淸淨涅槃。以在纏出纏眞
<lb ed="X" n="0234a15"/><lb ed="R087" n="0267a09"/>如爲體。謂一切有情。雖有惑障纏擾。其身中淸淨之
<lb ed="X" n="0234a16"/><lb ed="R087" n="0267a10"/>性常有。故卽凡夫身中自性涅槃。卽取在纏眞如爲
<lb ed="X" n="0234a17"/><lb ed="R087" n="0267a11"/>體。若二乘無覺十地菩薩<anchor xml:id="nkr_note_add_0234a1701" n="0234a1701"/><anchor xml:id="beg0234a1701" n="0234a1701"/>已<anchor xml:id="end0234a1701"/>去。取出纏眞如爲體。卽
<lb ed="X" n="0234a18"/><lb ed="R087" n="0267a12"/>有餘無餘體。卽自性也。二有餘依涅槃。卽取出纏生
<lb ed="X" n="0234a19"/><lb ed="R087" n="0267a13"/>空眞如爲體。謂二乘無學。煩惱斷盡。故名出纏。顯得
<lb ed="X" n="0234a20"/><lb ed="R087" n="0267a14"/>生空眞如。故涅槃但以出纏眞如爲體。三無餘依涅
<lb ed="X" n="0234a21"/><lb ed="R087" n="0267a15"/>槃。亦以出纏生空眞如爲體。若約大乘。亦有法空眞
<lb ed="X" n="0234a22"/><lb ed="R087" n="0267a16"/>如爲體。問曰。有餘無餘。皆以出纏生空眞如爲體。二
<lb ed="X" n="0234a23"/><lb ed="R087" n="0267a17"/>涅槃有何異也。答曰。有餘依涅槃。斷煩惱障盡。名出
<lb ed="X" n="0234a24"/><lb ed="R087" n="0267a18"/>纏眞如爲體。卽出一重纏。無餘依有二一出煩惱纏。
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0234b" n="0234b"/>
<lb ed="X" n="0234b01"/><lb ed="R087" n="0267b01"/>二出苦依分段身纏。以出兩重纏故。名無餘依。所以
<lb ed="X" n="0234b02"/><lb ed="R087" n="0267b02"/>有餘無餘有差別也。四無住處涅槃。以出纏二空眞
<lb ed="X" n="0234b03"/><lb ed="R087" n="0267b03"/>如爲體。以斷分別二障盡。分顯得涅槃。名出纏也。問。
<lb ed="X" n="0234b04"/><lb ed="R087" n="0267b04"/>此言出纏。佛位可爾。菩薩煩惱在。如何名出纏。答。初
<lb ed="X" n="0234b05"/><lb ed="R087" n="0267b05"/>地<anchor xml:id="nkr_note_add_0234b0501" n="0234b0501"/><anchor xml:id="beg0234b0501" n="0234b0501"/>已<anchor xml:id="end0234b0501"/>出分別二障。亦名出纏。若俱生未出。卽半出<anchor xml:id="nkr_note_orig_0234003" n="0234003"/>卽
<lb ed="X" n="0234b06"/><lb ed="R087" n="0267b06"/>半不出也。此後三涅槃。非在纏眞知爲體。但以出纏
<lb ed="X" n="0234b07"/><lb ed="R087" n="0267b07"/>眞如爲體。卽是擇滅眞如爲體。若約體無別。但約用
<lb ed="X" n="0234b08"/><lb ed="R087" n="0267b08"/>卽三涅槃有異也。問。如何自性涅槃通在纏。後三涅
<lb ed="X" n="0234b09"/><lb ed="R087" n="0267b09"/>槃唯出纏。答曰。自性涅槃。不要斷滅顯故。本來淸淨。
<lb ed="X" n="0234b10"/><lb ed="R087" n="0267b10"/>故通在纏眞如爲體。後三涅槃。唯是斷煩惱盡方顯
<lb ed="X" n="0234b11"/><lb ed="R087" n="0267b11"/>故。所以唯出纏眞如爲體也。</p>
<lb ed="X" n="0234b12"/><lb ed="R087" n="0267b12"/><p xml:id="pX48p0234b1201">自下第三約人辨者。自性涅槃。一切凡聖皆有此涅
<lb ed="X" n="0234b13"/><lb ed="R087" n="0267b13"/>槃。無有有情不具此涅槃者。卽一切有情。凡之與聖。
<lb ed="X" n="0234b14"/><lb ed="R087" n="0267b14"/>皆有初一。由此經云。一切有情平等共有本有涅槃。
<lb ed="X" n="0234b15"/><lb ed="R087" n="0267b15"/>若約證得。卽三乘見道初證得故。二有餘依者。佛位
<lb ed="X" n="0234b16"/><lb ed="R087" n="0267b16"/>得也。二乘無學亦證得此涅槃。若凡夫二乘有<anchor xml:id="note_star_7" n="0234001" type="star"/>覺。皆
<lb ed="X" n="0234b17"/><lb ed="R087" n="0267b17"/>未證得後三涅槃也。卽二乘有覺。與一切凡夫。有初
<lb ed="X" n="0234b18"/><lb ed="R087" n="0267b18"/>一也。二乘無學。具前<anchor xml:id="nkr_note_orig_0234004" n="0234004"/>菩提也。唯佛世尊獨具四涅槃
<lb ed="X" n="0234b19"/><lb ed="R087" n="0268a01"/>也。三無餘依涅槃。二乘無學證得也。二乘無學中。若
<lb ed="X" n="0234b20"/><lb ed="R087" n="0268a02"/>是趣寂入無餘依者。卽得此無餘依。若不定性迴心。
<lb ed="X" n="0234b21"/><lb ed="R087" n="0268a03"/>卽不得此涅槃也。以<g ref="#CB01926">灰</g>身滅智故。十地菩薩有餘皆
<lb ed="X" n="0234b22"/><lb ed="R087" n="0268a04"/>不得。以得初也。佛位有極成也。第四無住處涅槃。十
<lb ed="X" n="0234b23"/><lb ed="R087" n="0268a05"/>地分得。餘二乘皆不得無住處涅槃也。以無悲智故。
<lb ed="X" n="0234b24"/><lb ed="R087" n="0268a06"/>若至佛位中。四涅槃皆全得。故論云。一切有情皆有
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0234c" n="0234c"/>
<lb ed="X" n="0234c01"/><lb ed="R087" n="0268a07"/>初一。二乘無學容有前三。唯我世尊可言具四。容者
<lb ed="X" n="0234c02"/><lb ed="R087" n="0268a08"/>不定。若不入無餘依者。卽有前二也。</p>
<lb ed="X" n="0234c03"/><lb ed="R087" n="0268a09"/><p xml:id="pX48p0234c0301">自下第四約障辨者。障有四。一煩惱。二者煩惱障中
<lb ed="X" n="0234c04"/><lb ed="R087" n="0268a10"/>餘苦依分段果報障。三所知障。四所知中有變易報
<lb ed="X" n="0234c05"/><lb ed="R087" n="0268a11"/>障。此有六位。辨四涅槃。一凡夫幷前三果人煩惱障
<lb ed="X" n="0234c06"/><lb ed="R087" n="0268a12"/>位內。唯有自性涅槃。以此煩惱未斷盡故。二者二乘
<lb ed="X" n="0234c07"/><lb ed="R087" n="0268a13"/>無學。斷第一煩惱障。得有餘依幷自性二涅槃也。此
<lb ed="X" n="0234c08"/><lb ed="R087" n="0268a14"/>說未入滅者。三者二乘無學。斷却第二煩惱障。苦依
<lb ed="X" n="0234c09"/><lb ed="R087" n="0268a15"/>分段盡。得無餘依。幷前二得三涅槃也。四者頓悟菩
<lb ed="X" n="0234c10"/><lb ed="R087" n="0268a16"/>薩。斷却第三所知障。分得無住處涅槃。幷前自性涅
<lb ed="X" n="0234c11"/><lb ed="R087" n="0268a17"/>槃也。五者漸悟有學迴心。同頓悟說也。若無學迴心。
<lb ed="X" n="0234c12"/><lb ed="R087" n="0268a18"/>至初地。斷所知障。得三種涅槃也。卽自性有餘無住
<lb ed="X" n="0234c13"/><lb ed="R087" n="0268b01"/>處也。六者佛位斷却第四變易障盡。四種皆得也。</p>
<lb ed="X" n="0234c14"/><lb ed="R087" n="0268b02"/><p xml:id="pX48p0234c1401">自下第五與大般涅槃相攝者。問曰。前來說四涅槃。
<lb ed="X" n="0234c15"/><lb ed="R087" n="0268b03"/>大槃涅槃。卽四涅槃中何涅槃相攝。答曰。雖四涅槃
<lb ed="X" n="0234c16"/><lb ed="R087" n="0268b04"/>不同。若至佛果。總名大般涅槃也。此解大般涅槃有
<lb ed="X" n="0234c17"/><lb ed="R087" n="0268b05"/>二。一者於眞如上。義說三德涅槃。二者正辨三德涅
<lb ed="X" n="0234c18"/><lb ed="R087" n="0268b06"/>槃。且第一於眞如上義說三德涅槃者。卽眞如體上。
<lb ed="X" n="0234c19"/><lb ed="R087" n="0268b07"/>三義具故。成大般涅槃也。卽是摩訶般若解脫法身。
<lb ed="X" n="0234c20"/><lb ed="R087" n="0268b08"/>卽謂眞如體。卽是圓覺智。故名無上菩提也。卽智名
<lb ed="X" n="0234c21"/><lb ed="R087" n="0268b09"/>爲摩訶般若也。卽是大智故。眞如體卽是覺性也。卽
<lb ed="X" n="0234c22"/><lb ed="R087" n="0268b10"/>依眞如上。亦有智義也。以能與大智爲所依故。卽所
<lb ed="X" n="0234c23"/><lb ed="R087" n="0268b11"/>依處亦名智也。問曰。以何知之。答曰。大智度論云。說
<lb ed="X" n="0234c24"/><lb ed="R087" n="0268b12"/>智及智處。皆名爲般若。卽眞如是智所依處故。又解
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0235a" n="0235a"/>
<lb ed="X" n="0235a01"/><lb ed="R087" n="0268b13"/>深蜜經云。菩<anchor xml:id="nkr_note_orig_0235001" n="0235001"/>薩菩<anchor xml:id="note_star_8" n="0235001" type="star"/>薩斷。皆名爲菩<anchor xml:id="note_star_9" n="0235001" type="star"/>薩。意云。卽智起時。
<lb ed="X" n="0235a02"/><lb ed="R087" n="0268b14"/>斷<anchor xml:id="nkr_note_orig_0235002" n="0235002"/>或顯法身。法身名斷德故。此是眞如上。義說爲大
<lb ed="X" n="0235a03"/><lb ed="R087" n="0268b15"/>般涅槃也。問曰。如何眞如上義說名法身。答曰。此眞
<lb ed="X" n="0235a04"/><lb ed="R087" n="0268b16"/>如至果名法身者。極成也。不是義說之。卽此法身出
<lb ed="X" n="0235a05"/><lb ed="R087" n="0268b17"/>所知障盡處。顯得<anchor xml:id="nkr_note_orig_0235003" n="0235003"/>實如。名法身也。故勝<g ref="#CB12727">䰓</g>經云。在纏
<lb ed="X" n="0235a06"/><lb ed="R087" n="0268b18"/>名如來藏。出纏名法身。二乘不斷所知障。不顯法空
<lb ed="X" n="0235a07"/><lb ed="R087" n="0269a01"/>理。故非法身也。但是離煩惱障解脫處。顯得解脫身。
<lb ed="X" n="0235a08"/><lb ed="R087" n="0269a02"/>非法身也。非功德法所依止故。此佛位具二義。名法
<lb ed="X" n="0235a09"/><lb ed="R087" n="0269a03"/>身。一離縛法故。名解脫身。二離所知障。名法身也。問
<lb ed="X" n="0235a10"/><lb ed="R087" n="0269a04"/>曰。如何眞如體上。義說名解脫。答曰。以眞如體上衆
<lb ed="X" n="0235a11"/><lb ed="R087" n="0269a05"/>苦都寂。亦性本無染名解脫。故在二乘雖無煩惱。未
<lb ed="X" n="0235a12"/><lb ed="R087" n="0269a06"/>離分別所知。障故不名眞解脫也。未圓滿故。卽果位
<lb ed="X" n="0235a13"/><lb ed="R087" n="0269a07"/>眞如出纏顯得。與無爲萬法依止。名法身也。卽眞如
<lb ed="X" n="0235a14"/><lb ed="R087" n="0269a08"/>一體。具此三德涅槃也。故此三德。名大般涅槃也。第
<lb ed="X" n="0235a15"/><lb ed="R087" n="0269a09"/>二別辨大般涅槃者。卽涅槃第二卷說。要三事具足。
<lb ed="X" n="0235a16"/><lb ed="R087" n="0269a10"/>名大般涅槃者。能證二空之智。法身所證二空理。解
<lb ed="X" n="0235a17"/><lb ed="R087" n="0269a11"/>脫者。卽是由智證理障盡所得假擇滅體故。卽異於
<lb ed="X" n="0235a18"/><lb ed="R087" n="0269a12"/>前解也。卽性相差別也。卽摩訶般若是能證。解脫卽
<lb ed="X" n="0235a19"/><lb ed="R087" n="0269a13"/>是所斷惑盡處。名解脫也。所證理名法身也。卽此三
<lb ed="X" n="0235a20"/><lb ed="R087" n="0269a14"/>法定非前後也。卽涅槃經云。大般涅槃。要三事具足。
<lb ed="X" n="0235a21"/><lb ed="R087" n="0269a15"/>名大涅槃也。卽摩訶般若。是梵語。此云大智也。法身
<lb ed="X" n="0235a22"/><lb ed="R087" n="0269a16"/>是所證理也。解脫者。是智證法身時。二障皆盡離縛。
<lb ed="X" n="0235a23"/><lb ed="R087" n="0269a17"/>義名解脫也。如西方伊字。三點成伊字也。卽三點不
<lb ed="X" n="0235a24"/><lb ed="R087" n="0269a18"/>縱不橫。不一不異。此三德大般涅槃亦爾也。不縱者。
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0235b" n="0235b"/>
<lb ed="X" n="0235b01"/><lb ed="R087" n="0269b01"/>非上下累也。言不橫者。卽不前後也。言不一者。卽三
<lb ed="X" n="0235b02"/><lb ed="R087" n="0269b02"/>義差別。不異者。體<anchor xml:id="nkr_note_orig_0235004" n="0235004"/>差別也。智正起時。卽是顯法身。法
<lb ed="X" n="0235b03"/><lb ed="R087" n="0269b03"/>身正顯。同時離縛。故得解脫。三法定同時也。更無前
<lb ed="X" n="0235b04"/><lb ed="R087" n="0269b04"/>後故。卽兩點在上。卽是智及離縛也。一點在下。卽所
<lb ed="X" n="0235b05"/><lb ed="R087" n="0269b05"/>顯法身也。卽如倒品字也。卽大般涅槃不縱不橫。不
<lb ed="X" n="0235b06"/><lb ed="R087" n="0269b06"/>一不異。卽理智說。名<anchor xml:id="nkr_note_orig_0235005" n="0235005"/>不一不也。若攝相歸性。名不異
<lb ed="X" n="0235b07"/><lb ed="R087" n="0269b07"/>也。又伊字卽三點。雖<anchor xml:id="nkr_note_orig_0235006A" n="0235006A"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0235006A" n="0235006A"/>縱不橫乃<anchor xml:id="nkr_note_orig_0235006B" n="0235006B"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0235006B" n="0235006B"/>相離。今涅槃三法體
<lb ed="X" n="0235b08"/><lb ed="R087" n="0269b08"/>不相離。又喩之如虗空。是法身。日光爲般若。空中闇
<lb ed="X" n="0235b09"/><lb ed="R087" n="0269b09"/>盡處。名解脫。亦不前後故。問。伊字如倒品。<name role="" type="person">摩醯首羅</name>
<lb ed="X" n="0235b10"/><lb ed="R087" n="0269b10"/>目。卽一點在上。二點在下。卽與伊字不同。如何皆喩
<lb ed="X" n="0235b11"/><lb ed="R087" n="0269b11"/>三事涅槃。何者爲是。何者不是耶。答。卽各據一義。且
<lb ed="X" n="0235b12"/><lb ed="R087" n="0269b12"/>如伊字。兩點在上。一點在下者。卽能依所依解。下之
<lb ed="X" n="0235b13"/><lb ed="R087" n="0269b13"/>之一點<anchor xml:id="nkr_note_orig_0235007" n="0235007"/>一是法身。爲所依故。上之兩點是摩訶般若
<lb ed="X" n="0235b14"/><lb ed="R087" n="0269b14"/>及解脫。俱是能依。故在上也。第二如<name role="" type="person">摩醯首羅</name>者。卽
<lb ed="X" n="0235b15"/><lb ed="R087" n="0269b15"/>是能證所證解。上之一目。似摩訶般若。卽能證也。下
<lb ed="X" n="0235b16"/><lb ed="R087" n="0269b16"/>之二目。似解脫及法身。卽是所證也。解脫雖是擇滅。
<lb ed="X" n="0235b17"/><lb ed="R087" n="0269b17"/>亦是所證故。大意但取不縱不橫義。西方伊字。三點
<lb ed="X" n="0235b18"/><lb ed="R087" n="0269b18"/>不相離。相離者卽伊字不成。卽似此也。又解脫者。卽
<lb ed="X" n="0235b19"/><lb ed="R087" n="0270a01"/>由能證智證法身時。二障滅盡。更無縛法。卽假說名
<lb ed="X" n="0235b20"/><lb ed="R087" n="0270a02"/>擇滅。卽是解脫也。卽此三事涅槃。名秘密之藏也。故
<lb ed="X" n="0235b21"/><lb ed="R087" n="0270a03"/>言不縱不橫不一不異。唯佛得有三德涅槃。至果位
<lb ed="X" n="0235b22"/><lb ed="R087" n="0270a04"/>皆名大般涅槃也。非如小乘解。此三法體別有其三。
<lb ed="X" n="0235b23"/><lb ed="R087" n="0270a05"/>亦前後別得也。將此四涅槃。與三德涅槃。更分別不
<lb ed="X" n="0235b24"/><lb ed="R087" n="0270a06"/>可說定異也。問。此三德何是假實。答曰。智與法身是
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0235c" n="0235c"/>
<lb ed="X" n="0235c01"/><lb ed="R087" n="0270a07"/>實。解脫是假。以離縛義。假名解脫也。</p>
<lb ed="X" n="0235c02"/><lb ed="R087" n="0270a08"/><p xml:id="pX48p0235c0201">自下第六將四涅槃與六無爲相攝者。此門意。四涅
<lb ed="X" n="0235c03"/><lb ed="R087" n="0270a09"/>槃六無爲中。何無爲攝。且自性<anchor xml:id="nkr_note_orig_0235008" n="0235008"/>菩提。六無爲眞如無
<lb ed="X" n="0235c04"/><lb ed="R087" n="0270a10"/>爲攝。若有餘無餘。卽擇滅無爲攝。以斷縛得故。若無
<lb ed="X" n="0235c05"/><lb ed="R087" n="0270a11"/>住處涅槃。有兩師解。第一師解云。無住處涅槃。斷所
<lb ed="X" n="0235c06"/><lb ed="R087" n="0270a12"/>知障。所知障覆法空理。但斷此障。證得眞如。故於
<lb ed="X" n="0235c07"/><lb ed="R087" n="0270a13"/>眞如中収。不是擇滅攝也。問曰。此無住處涅槃。亦是
<lb ed="X" n="0235c08"/><lb ed="R087" n="0270a14"/>斷障得。所知滅處。亦是眞擇力。簡擇滅故。如何非擇
<lb ed="X" n="0235c09"/><lb ed="R087" n="0270a15"/>滅攝。答曰。定非擇滅攝擇。滅者。是斷煩惱障縛法。離
<lb ed="X" n="0235c10"/><lb ed="R087" n="0270a16"/>生死縛。此所無住處涅槃。斷所知障得。以所知障。不
<lb ed="X" n="0235c11"/><lb ed="R087" n="0270a17"/>招生死。非縛法故顯眞如。但是非擇滅攝也。難曰。煩
<lb ed="X" n="0235c12"/><lb ed="R087" n="0270a18"/>惱障障有餘無餘涅槃。斷煩惱。得擇滅涅槃。此所知
<lb ed="X" n="0235c13"/><lb ed="R087" n="0270b01"/>障。亦障無住涅槃。如何斷彼。不是擇滅攝也。答曰。此
<lb ed="X" n="0235c14"/><lb ed="R087" n="0270b02"/>所知障不招生死。非縛故。斷此障時。不是擇滅攝也。
<lb ed="X" n="0235c15"/><lb ed="R087" n="0270b03"/>卽所顯得無住處涅槃。是大悲般若。補翼眞如。不着
<lb ed="X" n="0235c16"/><lb ed="R087" n="0270b04"/>生死涅槃。故名無住處涅槃。不是斷縛所顯故。非擇
<lb ed="X" n="0235c17"/><lb ed="R087" n="0270b05"/>滅攝也。問曰。有何敎據。答曰。唯識論云。諸無爲中初
<lb ed="X" n="0235c18"/><lb ed="R087" n="0270b06"/>後。卽眞如中二擇滅攝。此四涅槃應作四句分別者。
<lb ed="X" n="0235c19"/><lb ed="R087" n="0270b07"/>一唯涅槃非擇滅者。卽是自性涅槃。無住處涅槃。二
<lb ed="X" n="0235c20"/><lb ed="R087" n="0270b08"/>唯擇滅非涅槃者。卽前三果人。斷煩惱障。三亦擇滅
<lb ed="X" n="0235c21"/><lb ed="R087" n="0270b09"/>亦涅槃者。卽是有餘無餘涅槃也。四非擇滅非涅槃
<lb ed="X" n="0235c22"/><lb ed="R087" n="0270b10"/>者。卽一切有漏有爲色法等是也。此是第一師義訖
<lb ed="X" n="0235c23"/><lb ed="R087" n="0270b11"/>也。第二師云。無住處涅槃亦擇滅攝也。由眞擇力滅
<lb ed="X" n="0235c24"/><lb ed="R087" n="0270b12"/>障得故。其無漏慧斷煩惱障。故名擇滅。無漏慧斷所
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0236a" n="0236a"/>
<lb ed="X" n="0236a01"/><lb ed="R087" n="0270b13"/>知障盡。亦名擇滅也。卽感生死煩惱斷。名擇滅。所知
<lb ed="X" n="0236a02"/><lb ed="R087" n="0270b14"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0236001" n="0236001"/>障亦名<anchor xml:id="nkr_note_orig_0236002" n="0236002"/>滅。得無住處涅槃。故知擇滅攝也。是故唯識
<lb ed="X" n="0236a03"/><lb ed="R087" n="0270b15"/>論第十說云。四圓寂諸無爲中。初一卽眞如。後三擇
<lb ed="X" n="0236a04"/><lb ed="R087" n="0270b16"/>滅攝也。</p>
<lb ed="X" n="0236a05"/><lb ed="R087" n="0270b17"/><p xml:id="pX48p0236a0501">自下第七問答分別門者。問曰。如何前三果人是有
<lb ed="X" n="0236a06"/><lb ed="R087" n="0270b18"/>學。不分得有餘依涅槃。初地有學。卽如何分得無住
<lb ed="X" n="0236a07"/><lb ed="R087" n="0271a01"/>處涅槃耶。答曰。有餘依涅槃。據全斷盡。方得有餘依。
<lb ed="X" n="0236a08"/><lb ed="R087" n="0271a02"/>所以前三果不得也。若大乘。初地分得無住處涅槃。
<lb ed="X" n="0236a09"/><lb ed="R087" n="0271a03"/>以有悲智故。卽許分得也。問曰。佛位如何有有餘依
<lb ed="X" n="0236a10"/><lb ed="R087" n="0271a04"/>涅槃。若言佛有有餘依者。卽應佛有苦依身未盡也。
<lb ed="X" n="0236a11"/><lb ed="R087" n="0271a05"/>若言佛有無餘依涅槃者。卽應佛身智俱滅。如何能
<lb ed="X" n="0236a12"/><lb ed="R087" n="0271a06"/>現他化身耶。所以論云。如何善<anchor xml:id="nkr_note_orig_0236003" n="0236003"/>誓有有餘依。答曰。有
<lb ed="X" n="0236a13"/><lb ed="R087" n="0271a07"/>二解。一云。佛位義說有四涅槃。卽非有有餘依也。又
<lb ed="X" n="0236a14"/><lb ed="R087" n="0271a08"/>有餘依。但是示現有也。卽現有苦依身。如背痛等也。
<lb ed="X" n="0236a15"/><lb ed="R087" n="0271a09"/>無餘依者。卽雙林示滅。化火焚身。身智俱滅。卽示現
<lb ed="X" n="0236a16"/><lb ed="R087" n="0271a10"/>有無餘依涅槃也。二云。佛有四涅槃寶也。從金剛無
<lb ed="X" n="0236a17"/><lb ed="R087" n="0271a11"/>間道後。捨一切惑障。變易生死一切習氣盡。名無餘
<lb ed="X" n="0236a18"/><lb ed="R087" n="0271a12"/>依涅槃也。以無苦依故。名無餘依也。卽佛身是學妙
<lb ed="X" n="0236a19"/><lb ed="R087" n="0271a13"/>色身。名有餘依也。卽捨無常色。獲得常色也。卽先得
<lb ed="X" n="0236a20"/><lb ed="R087" n="0271a14"/>無餘依。後得有餘依也。卽顯有前後。其實齊立也。問
<lb ed="X" n="0236a21"/><lb ed="R087" n="0271a15"/>曰。四涅槃何名無上涅槃。答曰。但取無餘涅槃。名無
<lb ed="X" n="0236a22"/><lb ed="R087" n="0271a16"/>上涅槃也。問曰。二乘亦有無餘。如何不名無上耶。答
<lb ed="X" n="0236a23"/><lb ed="R087" n="0271a17"/>曰。二乘身智都寂。不能擧動施爲。但名下劣涅槃也。
<lb ed="X" n="0236a24"/><lb ed="R087" n="0271a18"/>佛果無餘。形對二乘立<anchor xml:id="nkr_note_orig_0236004" n="0236004"/>也。名無上涅槃也。以能熾然
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0236b" n="0236b"/>
<lb ed="X" n="0236b01"/><lb ed="R087" n="0271b01"/>起身智用而常寂。故名涅槃也。以小乘無餘涅槃無
<lb ed="X" n="0236b02"/><lb ed="R087" n="0271b02"/>身智故。不名無上。今說果無餘涅槃名無上。問曰。佛
<lb ed="X" n="0236b03"/><lb ed="R087" n="0271b03"/>唯說無餘涅槃名無上。爲復亦說三涅槃名無上。答。
<lb ed="X" n="0236b04"/><lb ed="R087" n="0271b04"/>若至佛果。四種涅槃。總名大般涅槃。總名無上。問。自
<lb ed="X" n="0236b05"/><lb ed="R087" n="0271b05"/>性<anchor xml:id="nkr_note_orig_0236005" n="0236005"/>菩提佛果有。果中自性說無上。一切衆生有自性。
<lb ed="X" n="0236b06"/><lb ed="R087" n="0271b06"/>自性涅槃名無上。答曰。雖有自性。惑染覆故。不得名
<lb ed="X" n="0236b07"/><lb ed="R087" n="0271b07"/>無上。若如是者。初果斷惑亦顯。應得名無上。答。初果
<lb ed="X" n="0236b08"/><lb ed="R087" n="0271b08"/>不證有餘依。所以非無上。問。無學<anchor xml:id="nkr_note_add_0236b0801" n="0236b0801"/><anchor xml:id="beg0236b0801" n="0236b0801"/>已<anchor xml:id="end0236b0801"/>證有餘依。應名
<lb ed="X" n="0236b09"/><lb ed="R087" n="0271b09"/>無上。答。是苦依身故。不名無上。唯佛樂依。故說名無
<lb ed="X" n="0236b10"/><lb ed="R087" n="0271b10"/>上。問。二乘無餘無苦依。應名無上。答。二乘無餘無作
<lb ed="X" n="0236b11"/><lb ed="R087" n="0271b11"/>用。復無身智。故不同。佛無餘有作用有身智。故<anchor xml:id="nkr_note_orig_0236006" n="0236006"/>若無
<lb ed="X" n="0236b12"/><lb ed="R087" n="0271b12"/>上。問。佛果無餘總無身。所言無上。今旣有身。云何名無
<lb ed="X" n="0236b13"/><lb ed="R087" n="0271b13"/>上。答無餘<anchor xml:id="nkr_note_orig_0236007" n="0236007"/>必竟總無身。二乘無餘不無上佛果。無餘
<lb ed="X" n="0236b14"/><lb ed="R087" n="0271b14"/>是有餘。所以名無上。問。佛果有餘無餘旣參雜。何名
<lb ed="X" n="0236b15"/><lb ed="R087" n="0271b15"/>無上。答。有餘無餘並然別。在彼二乘不無上。佛果卽
<lb ed="X" n="0236b16"/><lb ed="R087" n="0271b16"/>無却是有。有無不碍說無上。問。無住涅槃。菩薩亦有。
<lb ed="X" n="0236b17"/><lb ed="R087" n="0271b17"/>何不名無上。答。是分得不同果位全故。所以不名無
<lb ed="X" n="0236b18"/><lb ed="R087" n="0271b18"/>上。卽小乘入無餘依。唯有淸淨法界。無其身智。故名
<lb ed="X" n="0236b19"/><lb ed="R087" n="0272a01"/>下劣也。一性宗云。雖卽身智似滅。卽第八<anchor xml:id="nkr_note_orig_0236008" n="0236008"/>無不滅。卽
<lb ed="X" n="0236b20"/><lb ed="R087" n="0272a02"/>隱在眞如藏中。後時出無餘涅槃。受變易身。修大乘
<lb ed="X" n="0236b21"/><lb ed="R087" n="0272a03"/>行也。或入無餘依時。便入變易身。八六四萬劫。至大
<lb ed="X" n="0236b22"/><lb ed="R087" n="0272a04"/>乘十信初位也。五性宗云。入無餘者。是定性聲聞也。
<lb ed="X" n="0236b23"/><lb ed="R087" n="0272a05"/>卽<g ref="#CB01926">灰</g>身滅智。同大虗空一切皆無也。以佛言不受後
<lb ed="X" n="0236b24"/><lb ed="R087" n="0272a06"/>有我生<anchor xml:id="nkr_note_add_0236b2401" n="0236b2401"/><anchor xml:id="beg0236b2401" n="0236b2401"/>已<anchor xml:id="end0236b2401"/>盡等。以因亡果亦喪也。若言入無餘後却
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0236c" n="0236c"/>
<lb ed="X" n="0236c01"/><lb ed="R087" n="0272a07"/>起生者。應更受後有身。卽違佛語也。一性難云。汝五
<lb ed="X" n="0236c02"/><lb ed="R087" n="0272a08"/>性宗。不許入無餘後受變易者。卽如何舍利弗。受記
<lb ed="X" n="0236c03"/><lb ed="R087" n="0272a09"/>作佛。如何化火焚身耶。卽無身智。華光佛身從何而
<lb ed="X" n="0236c04"/><lb ed="R087" n="0272a10"/>有也。若不許受變易者。卽受記者虗言也。五性答云。
<lb ed="X" n="0236c05"/><lb ed="R087" n="0272a11"/>舍利弗化火燒身。但焚化身也。非焚實身。實身受<anchor xml:id="nkr_note_orig_0236009" n="0236009"/>變
<lb ed="X" n="0236c06"/><lb ed="R087" n="0272a12"/>後時成佛何爽。一性云。若入無餘涅槃。身智俱滅者
<lb ed="X" n="0236c07"/><lb ed="R087" n="0272a13"/>卽有情界減也。如何世尊言有情界從無始不增減
<lb ed="X" n="0236c08"/><lb ed="R087" n="0272a14"/>耶。旣不許有情界減者。卽五性入無餘<g ref="#CB01926">灰</g>身滅智義
<lb ed="X" n="0236c09"/><lb ed="R087" n="0272a15"/>不成也。卽一性宗自結云。佛言<g ref="#CB01926">灰</g>身滅智者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0236c0901" n="0236c0901"/><anchor xml:id="beg0236c0901" n="0236c0901"/>但<anchor xml:id="end0236c0901"/>是訶
<lb ed="X" n="0236c10"/><lb ed="R087" n="0272a16"/>責之言也。卽有情界又不減也。此承前古解。兩宗無
<lb ed="X" n="0236c11"/><lb ed="R087" n="0272a17"/>平文也。若據愚見。有似一性宗勝也。亦未敢祥究也。
<lb ed="X" n="0236c12"/><lb ed="R087" n="0272a18"/>可知。問曰。在滅定位以無心。如何化火耶。答曰。欲入
<lb ed="X" n="0236c13"/><lb ed="R087" n="0272b01"/>定時。先發願。願住定多少時節。承先願<anchor xml:id="nkr_note_add_0236c1301" n="0236c1301"/><anchor xml:id="beg0236c1301" n="0236c1301"/>已<anchor xml:id="end0236c1301"/>滿。火從定
<lb ed="X" n="0236c14"/><lb ed="R087" n="0272b02"/>中起焚身。若無願力。定中不死也事須出定散心中
<lb ed="X" n="0236c15"/><lb ed="R087" n="0272b03"/>死也。問曰。四涅槃中何假實。答曰。自性涅槃是實。後
<lb ed="X" n="0236c16"/><lb ed="R087" n="0272b04"/>三是假。依眞如立也。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0236010" n="0236010"/>自涅槃卽眞如是也。是實無過
<lb ed="X" n="0236c17"/><lb ed="R087" n="0272b05"/>也。上來辨涅槃義有七門。總是解圓寂義訖。總是第
<lb ed="X" n="0236c18"/><lb ed="R087" n="0272b06"/>三辨年代訖也。</p>
<lb ed="X" n="0236c19"/><lb ed="R087" n="0272b07"/><p xml:id="pX48p0236c1901">自下第二辨能傳敎人。卽是異人挺生。群聖間出。是
<lb ed="X" n="0236c20"/><lb ed="R087" n="0272b08"/>也。且辨異人者。卽是能傳敎之人也。卽異人挺生。總
<lb ed="X" n="0236c21"/><lb ed="R087" n="0272b09"/>嘆五人德也。異人者。卽是奇異之人也。越於凡常人。
<lb ed="X" n="0236c22"/><lb ed="R087" n="0272b10"/>故名異。異者。卽五常敎中說<anchor xml:id="nkr_note_orig_0236011" n="0236011"/>人爲五常之首。卽<anchor xml:id="note_star_a" n="0236011" type="star"/>人義
<lb ed="X" n="0236c23"/><lb ed="R087" n="0272b11"/>禮智信。<anchor xml:id="note_star_b" n="0236011" type="star"/>人爲首也。<anchor xml:id="note_star_c" n="0236011" type="star"/>人者是五義。卽溫良恭儉讓等。此
<lb ed="X" n="0236c24"/><lb ed="R087" n="0272b12"/>五人雖人義同。越於常人。故名異人也。卽是非常之
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0237a" n="0237a"/>
<lb ed="X" n="0237a01"/><lb ed="R087" n="0272b13"/>人。異常故名異也。言挺者。卽挺特而生。卽出現之義。
<lb ed="X" n="0237a02"/><lb ed="R087" n="0272b14"/>切韻解挺訓出也。言羣聖者。卽五人皆聖。故名群聖
<lb ed="X" n="0237a03"/><lb ed="R087" n="0272b15"/>也。又羣者衆也。卽簡異凡夫。此五人無非是聖也。卽
<lb ed="X" n="0237a04"/><lb ed="R087" n="0272b16"/>有多聖人出現。名群聖也。言間出者。間謂間隔。卽隣
<lb ed="X" n="0237a05"/><lb ed="R087" n="0272b17"/>次相間而出也。問。此五人各相去年代多少時。答曰。
<lb ed="X" n="0237a06"/><lb ed="R087" n="0272b18"/>此五人共有一百年出。難曰。若千年一聖出。五百年
<lb ed="X" n="0237a07"/><lb ed="R087" n="0273a01"/>一賢出。可言間出。旣若共有一百年。如何言間出耶。
<lb ed="X" n="0237a08"/><lb ed="R087" n="0273a02"/>答。此聖人出雖同一百。以各居一國出。名間出。或五
<lb ed="X" n="0237a09"/><lb ed="R087" n="0273a03"/>人隣次間隔而生。名爲間出。又五人相繼不斷。名群
<lb ed="X" n="0237a10"/><lb ed="R087" n="0273a04"/>聖。時不同故。名間出也。言五人者。一迦葉。二阿難。三
<lb ed="X" n="0237a11"/><lb ed="R087" n="0273a05"/>末田地。四<name role="" type="person">商那和修</name>。五憂婆菊多。</p>
<lb ed="X" n="0237a12"/><lb ed="R087" n="0273a06"/><p xml:id="pX48p0237a1201">且第一大<name role="" type="person">迦葉波</name>者。梵云<name role="" type="person">摩訶迦葉</name>。此云<name role="" type="person">大飮光</name>。此人
<lb ed="X" n="0237a13"/><lb ed="R087" n="0273a07"/>身上金色光。爲能吞飮日月之光。又云少欲知足也。
<lb ed="X" n="0237a14"/><lb ed="R087" n="0273a08"/>此大迦葉。不是憂樓頻蠡迦葉等三人。此大迦葉。少
<lb ed="X" n="0237a15"/><lb ed="R087" n="0273a09"/>欲知足。常行頭陀行也。在靈山修行次。忽然見光明
<lb ed="X" n="0237a16"/><lb ed="R087" n="0273a10"/>等。天雨四花。大地振動。迦葉見此異相。便入定觀。乃
<lb ed="X" n="0237a17"/><lb ed="R087" n="0273a11"/>見大師在林中入般涅槃也。火急便至涅槃會上來。
<lb ed="X" n="0237a18"/><lb ed="R087" n="0273a12"/>顏<g ref="#CB15032">㒵</g>慘然。中路逢着外道。外道手儛足蹈。報迦葉言。
<lb ed="X" n="0237a19"/><lb ed="R087" n="0273a13"/>瞿曇在日。敎法如火。瞿曇滅後。敎法如煙。不久卽滅
<lb ed="X" n="0237a20"/><lb ed="R087" n="0273a14"/>也。迦葉聞之。轉更悲慘。至涅槃會。乃見世尊。被諸王
<lb ed="X" n="0237a21"/><lb ed="R087" n="0273a15"/>等及大弟子荼毗焚燒。迦葉悶絕。良久乃蘇。卽焚燒
<lb ed="X" n="0237a22"/><lb ed="R087" n="0273a16"/>不着。迦葉繞金棺行道發願。請世尊付<anchor xml:id="nkr_note_orig_0237001" n="0237001"/>樂敎法世尊
<lb ed="X" n="0237a23"/><lb ed="R087" n="0273a17"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0237002" n="0237002"/>不現身卽雙足。足者足跡。意在迦葉屬付敎法也。迦
<lb ed="X" n="0237a24"/><lb ed="R087" n="0273a18"/>葉見世尊現足。深得世尊意。世尊便從心化出火自
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0237b" n="0237b"/>
<lb ed="X" n="0237b01"/><lb ed="R087" n="0273b01"/>焚燒焚燒<anchor xml:id="nkr_note_add_0237b0101" n="0237b0101"/><anchor xml:id="beg0237b0101" n="0237b0101"/>已<anchor xml:id="end0237b0101"/>。又從心府藏化出香乳。流至四邊。遂滅
<lb ed="X" n="0237b02"/><lb ed="R087" n="0273b02"/>其火。収得八碩七升舍利。諸國王等戰諍取舍利供
<lb ed="X" n="0237b03"/><lb ed="R087" n="0273b03"/>養。迦葉言不應戰諍。但各分取供養。卽迦葉語<anchor xml:id="nkr_note_orig_0237003" n="0237003"/>葉語
<lb ed="X" n="0237b04"/><lb ed="R087" n="0273b04"/>諸<g ref="#CB16011">圀</g>學言。此供養作福之事。是俗人應爲。佛弟子等。
<lb ed="X" n="0237b05"/><lb ed="R087" n="0273b05"/>應須結集聖敎。若不結集三藏聖敎。聖敎不久卽滅。
<lb ed="X" n="0237b06"/><lb ed="R087" n="0273b06"/>恐中他外道言故。事須結集也。作此語<anchor xml:id="nkr_note_add_0237b0601" n="0237b0601"/><anchor xml:id="beg0237b0601" n="0237b0601"/>已<anchor xml:id="end0237b0601"/>。諸天子等
<lb ed="X" n="0237b07"/><lb ed="R087" n="0273b07"/>請迦葉。結集法藏。廣利衆生。卽是六欲天子等請也。
<lb ed="X" n="0237b08"/><lb ed="R087" n="0273b08"/>遂說偈請。偈云。耆年欲恚慢<anchor xml:id="nkr_note_add_0237b0801" n="0237b0801"/><anchor xml:id="beg0237b0801" n="0237b0801"/>已<anchor xml:id="end0237b0801"/>除。其形喩若紫金柱。
<lb ed="X" n="0237b09"/><lb ed="R087" n="0273b09"/>上下端嚴妙無比。眼目淸淨如蓮花。又諸大阿羅漢
<lb ed="X" n="0237b10"/><lb ed="R087" n="0273b10"/>語迦葉言。尊者知時。今法船欲破。法城欲頹。法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0237004A" n="0237004A"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0237004A" n="0237004A"/>海竭。
<lb ed="X" n="0237b11"/><lb ed="R087" n="0273b11"/>法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0237004B" n="0237004B"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0237004B" n="0237004B"/>幢倒。願大慈悲。早結集法藏。卽迦葉亦恐諸大阿
<lb ed="X" n="0237b12"/><lb ed="R087" n="0273b12"/>羅漢入滅去。遂<anchor xml:id="nkr_note_orig_0237005" n="0237005"/>交弟子作神通。至<name role="" type="person">妙高山</name>頂擊犍槌。
<lb ed="X" n="0237b13"/><lb ed="R087" n="0273b13"/>犍槌中有聲。遍大千界。聲中有言。有是佛弟子者。不
<lb ed="X" n="0237b14"/><lb ed="R087" n="0273b14"/>應入滅久住。羅漢聞<anchor xml:id="nkr_note_add_0237b1401" n="0237b1401"/><anchor xml:id="beg0237b1401" n="0237b1401"/>已<anchor xml:id="end0237b1401"/>。皆來結集。卽召得萬餘人。凡
<lb ed="X" n="0237b15"/><lb ed="R087" n="0273b15"/>聖相計。迦葉語諸羅漢言。若日久求化遣日。卽恐外
<lb ed="X" n="0237b16"/><lb ed="R087" n="0273b16"/>道結難。且務對之。如何更結集得耶。爲闍王是王舍
<lb ed="X" n="0237b17"/><lb ed="R087" n="0273b17"/>城國主。遂請爲外護主<anchor xml:id="nkr_note_orig_0237006" n="0237006"/>致養事。王遂許之。王言。我卽
<lb ed="X" n="0237b18"/><lb ed="R087" n="0273b18"/>受尊者之言。我亦有請。若尊者入涅槃時。卽與我相
<lb ed="X" n="0237b19"/><lb ed="R087" n="0274a01"/>報。迦葉亦<anchor xml:id="nkr_note_orig_0237007" n="0237007"/>之也。遂將諸羅漢。於畢鉢羅窟內。結集法
<lb ed="X" n="0237b20"/><lb ed="R087" n="0274a02"/>藏。卽付法傳云。置四高座。此窟在<name role="" type="person">摩竭陀</name>。此云無毒
<lb ed="X" n="0237b21"/><lb ed="R087" n="0274a03"/>害國。國人有過。皆遣出國。於此國正中有城。名上茅
<lb ed="X" n="0237b22"/><lb ed="R087" n="0274a04"/>城也。梵云矩奢揭羅補羅城。唐言上茅城。<name role="" type="person">摩竭陀國</name>
<lb ed="X" n="0237b23"/><lb ed="R087" n="0274a05"/>之正中。古先王所都之處。多出勝上吉茅草。因以爲
<lb ed="X" n="0237b24"/><lb ed="R087" n="0274a06"/>名也。崇中四圍。以爲外郭。西通狹俓。卽小路也。北闢
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0237c" n="0237c"/>
<lb ed="X" n="0237c01"/><lb ed="R087" n="0274a07"/>山門。闢者開也。其城東西長。南北狹。周一百五十里。
<lb ed="X" n="0237c02"/><lb ed="R087" n="0274a08"/>內宮子城周四十餘里。羯尼迦樹。遍諸道路。花含殊
<lb ed="X" n="0237c03"/><lb ed="R087" n="0274a09"/>馥。殊馥者香也。色爛黃金。暮春之月。林皆金色。此樹
<lb ed="X" n="0237c04"/><lb ed="R087" n="0274a10"/>唐言無敵對。卽不翻也。或云懷樹也。宮城北外有一
<lb ed="X" n="0237c05"/><lb ed="R087" n="0274a11"/>窣堵波。是提婆達多。與未生怨王爲親友。放護財醉
<lb ed="X" n="0237c06"/><lb ed="R087" n="0274a12"/>象。欲害如來。如來指端出五師子。醉象降伏處。次此
<lb ed="X" n="0237c07"/><lb ed="R087" n="0274a13"/>東北有窣堵波。是舍利子逢馬勝比丘。得初果處。次
<lb ed="X" n="0237c08"/><lb ed="R087" n="0274a14"/>此不遠有大深坑。是室利菊多。此云勝密。火坑毒<anchor xml:id="nkr_note_orig_0237008" n="0237008"/>飮
<lb ed="X" n="0237c09"/><lb ed="R087" n="0274a15"/>飯欲害佛處。次宮城東北行十四五里。至姞吉栗陀
<lb ed="X" n="0237c10"/><lb ed="R087" n="0274a16"/>羅矩吒山。唐言鷲峯接北山之陽。孤標特起。旣栖鷲
<lb ed="X" n="0237c11"/><lb ed="R087" n="0274a17"/>鳥。又類高臺。空翠相暎。濃淡分色。佛成道後四十餘
<lb ed="X" n="0237c12"/><lb ed="R087" n="0274a18"/>年。多居此山。廣說<anchor xml:id="nkr_note_orig_0237009" n="0237009"/>脫妙法。西邊山名毗富羅山也。城
<lb ed="X" n="0237c13"/><lb ed="R087" n="0274b01"/>北有迦蘭竹園。西五六里近南山有大竹林。中有大
<lb ed="X" n="0237c14"/><lb ed="R087" n="0274b02"/>石窟。名畢鉢羅。在七葉巖間。於此窟中結集。迦葉將
<lb ed="X" n="0237c15"/><lb ed="R087" n="0274b03"/>諸羅漢至窟中。欲結集。遂見大衆中有凡夫者。遂簡
<lb ed="X" n="0237c16"/><lb ed="R087" n="0274b04"/>去之。唯取聖者。就聖者中。又簡去有學。唯取無學。無
<lb ed="X" n="0237c17"/><lb ed="R087" n="0274b05"/>學中又簡去慧解脫者。唯取俱解脫羅漢。三明六通
<lb ed="X" n="0237c18"/><lb ed="R087" n="0274b06"/>具八解脫者。有說千人者。亦有說唯簡得五百人俱
<lb ed="X" n="0237c19"/><lb ed="R087" n="0274b07"/>解脫羅漢。其時阿難是有學被簡出也。窟內唯是俱
<lb ed="X" n="0237c20"/><lb ed="R087" n="0274b08"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0237010" n="0237010"/>解者。窟外唯是有學及凡夫。亦有千餘人。阿難被簡
<lb ed="X" n="0237c21"/><lb ed="R087" n="0274b09"/>出。便向林中習定。修行斷惑。於一念中。起上上智。斷
<lb ed="X" n="0237c22"/><lb ed="R087" n="0274b10"/>却三界俱生煩惱盡。得八根本定。一念得俱解脫大
<lb ed="X" n="0237c23"/><lb ed="R087" n="0274b11"/>阿羅漢。遂却擊窟門。中來迦葉言。汝是有學。如何擊
<lb ed="X" n="0237c24"/><lb ed="R087" n="0274b12"/>門也。阿難言。我<anchor xml:id="nkr_note_add_0237c2401" n="0237c2401"/><anchor xml:id="beg0237c2401" n="0237c2401"/>已<anchor xml:id="end0237c2401"/>得無學。迦葉言。旣得無學。卽戶鑰
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0238a" n="0238a"/>
<lb ed="X" n="0238a01"/><lb ed="R087" n="0274b13"/>中入來。阿難遂化神通而入窟內。由來結集。窟外諸
<lb ed="X" n="0238a02"/><lb ed="R087" n="0274b14"/>大衆凡聖等。還結集諸藏。卽於先結集也。窟內在後
<lb ed="X" n="0238a03"/><lb ed="R087" n="0274b15"/>結集。迦葉爲上座。忽然不見<name role="" type="person">憍梵波提</name>。遂遣一人。至
<lb ed="X" n="0238a04"/><lb ed="R087" n="0274b16"/><name role="" type="person">妙高山</name>頂尸利園中。喚<name role="" type="person">憍梵波提</name>。<name role="" type="person">憍梵波提</name><anchor xml:id="nkr_note_orig_0238001" n="0238001"/>巳世尊
<lb ed="X" n="0238a05"/><lb ed="R087" n="0274b17"/>入滅不來。遂化三道定果水。水結偈云。<name role="" type="person">憍梵波提</name>頭
<lb ed="X" n="0238a06"/><lb ed="R087" n="0274b18"/>面禮。尊者迦葉紫金身。象王旣去象子隨。大師入滅
<lb ed="X" n="0238a07"/><lb ed="R087" n="0275a01"/>我隨滅。便化火焚身也。卽迦葉見<name role="" type="person">憍梵波提</name>不來。遂
<lb ed="X" n="0238a08"/><lb ed="R087" n="0275a02"/>便結集。先請憂波離。爲首座。結集如來一代時律藏。
<lb ed="X" n="0238a09"/><lb ed="R087" n="0275a03"/>次是阿難結集經論二藏也。卽此窟外大衆於先結
<lb ed="X" n="0238a10"/><lb ed="R087" n="0275a04"/>集了。窟內却在後也。窟內<anchor xml:id="nkr_note_orig_0238002" n="0238002"/>便內便是上座部。窟外是
<lb ed="X" n="0238a11"/><lb ed="R087" n="0275a05"/>大衆部。卽大迦葉爲敎主也。</p>
<lb ed="X" n="0238a12"/><lb ed="R087" n="0275a06"/><p xml:id="pX48p0238a1201">問曰。同時有大羅漢。如何迦葉偏爲敎主。兼阿難等。
<lb ed="X" n="0238a13"/><lb ed="R087" n="0275a07"/>答曰。此等皆是佛在日以玄記也。卽傳中說也。卽迦
<lb ed="X" n="0238a14"/><lb ed="R087" n="0275a08"/>葉爲<anchor xml:id="nkr_note_orig_0238003" n="0238003"/>散主。經二十年。廣作佛事。宣法藏。度脫有緣。及
<lb ed="X" n="0238a15"/><lb ed="R087" n="0275a09"/>同梵行。化緣將畢。卽自思惟。我今年邁。深可厭患世
<lb ed="X" n="0238a16"/><lb ed="R087" n="0275a10"/>間。今涅槃時至。遍禮舍利。於四塔八塔前禮也。將入
<lb ed="X" n="0238a17"/><lb ed="R087" n="0275a11"/>涅槃。卽敎法付與誰人。誰人堪受付囑。卽命阿難。佛
<lb ed="X" n="0238a18"/><lb ed="R087" n="0275a12"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0238a1801" n="0238a1801"/><anchor xml:id="beg0238a1801" n="0238a1801"/>已<anchor xml:id="end0238a1801"/>記之。卽依受付囑也。阿難恐迦葉入涅槃。不離左
<lb ed="X" n="0238a19"/><lb ed="R087" n="0275a13"/>右。曾不捨離。後於餘時。吿阿難曰。汝獨入城乞飯。我
<lb ed="X" n="0238a20"/><lb ed="R087" n="0275a14"/>亦當隨往。爾時迦葉着衣持鉢。入<name role="" type="person">王舍城</name>。便作念云。
<lb ed="X" n="0238a21"/><lb ed="R087" n="0275a15"/>阿闍世王。本與我爲約。若涅槃時必來相見。我今當
<lb ed="X" n="0238a22"/><lb ed="R087" n="0275a16"/>往問闍王。旣到王門。守門人語言。王正睡次。新有嚴
<lb ed="X" n="0238a23"/><lb ed="R087" n="0275a17"/>命。我若睡之時。不許奏事。若警王覺。罪我無限。迦葉
<lb ed="X" n="0238a24"/><lb ed="R087" n="0275a18"/>具陳上事。而語門人曰。王若覺<anchor xml:id="nkr_note_add_0238a2401" n="0238a2401"/><anchor xml:id="beg0238a2401" n="0238a2401"/>已<anchor xml:id="end0238a2401"/>。爲我申意。大迦葉
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0238b" n="0238b"/>
<lb ed="X" n="0238b01"/><lb ed="R087" n="0275b01"/>欲入涅槃。故來辭王。遇王消息。不敢驚<anchor xml:id="nkr_note_orig_0238004" n="0238004"/>勅旨。語門人
<lb ed="X" n="0238b02"/><lb ed="R087" n="0275b02"/>訖而去。卽往鷄足山也。闍王於夢見屋樑折。忽驚覺
<lb ed="X" n="0238b03"/><lb ed="R087" n="0275b03"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0238b0301" n="0238b0301"/><anchor xml:id="beg0238b0301" n="0238b0301"/>已<anchor xml:id="end0238b0301"/>。心生惶怖。門人遂來。白王言。迦葉欲入涅槃。來與
<lb ed="X" n="0238b04"/><lb ed="R087" n="0275b04"/>王別。値王睡次。不見而去。王聞語<anchor xml:id="nkr_note_add_0238b0401" n="0238b0401"/><anchor xml:id="beg0238b0401" n="0238b0401"/>已<anchor xml:id="end0238b0401"/>。發聲大哭。悶絕
<lb ed="X" n="0238b05"/><lb ed="R087" n="0275b05"/>躃地。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0238005" n="0238005"/>良乃<anchor xml:id="nkr_note_orig_0238006" n="0238006"/>星。我何薄福。垢障深重。諸聖涅槃。不覩一
<lb ed="X" n="0238b06"/><lb ed="R087" n="0275b06"/>人。遂往竹薗。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0238007" n="0238007"/>所禮阿難足。問其處所。阿難云。尊者在
<lb ed="X" n="0238b07"/><lb ed="R087" n="0275b07"/><name role="" type="person">雞足山</name>去也。卽闍王嚴駕。與阿難同往鷄足山。山有
<lb ed="X" n="0238b08"/><lb ed="R087" n="0275b08"/>三峯。由如仰鷄足也。卽尊者未入山時。遂發三願。一
<lb ed="X" n="0238b09"/><lb ed="R087" n="0275b09"/>願我入此山中。三峯卽合掩蔽我身。二願闍王與阿
<lb ed="X" n="0238b10"/><lb ed="R087" n="0275b10"/>難來。願此三峯却開。令彼得見我身。若不見我身。恐
<lb ed="X" n="0238b11"/><lb ed="R087" n="0275b11"/>彼二人終於此處。三者願我將此如來金蘭袈裟
<lb ed="X" n="0238b12"/><lb ed="R087" n="0275b12"/>及鉢盂。待彌勒慈尊下生。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0238008" n="0238008"/>生將此衣鉢。奉上慈尊。發
<lb ed="X" n="0238b13"/><lb ed="R087" n="0275b13"/>三願<anchor xml:id="nkr_note_add_0238b1301" n="0238b1301"/><anchor xml:id="beg0238b1301" n="0238b1301"/>已<anchor xml:id="end0238b1301"/>卽入山中。三峯掩合爲一。諸天雨花。遍覆迦
<lb ed="X" n="0238b14"/><lb ed="R087" n="0275b14"/>葉身。闍王與阿難至。三峯却開。見迦葉儼然而坐卽
<lb ed="X" n="0238b15"/><lb ed="R087" n="0275b15"/>以種種供養。供養<anchor xml:id="nkr_note_add_0238b1501" n="0238b1501"/><anchor xml:id="beg0238b1501" n="0238b1501"/>已<anchor xml:id="end0238b1501"/>具知敎法付囑阿難。闍王欲將
<lb ed="X" n="0238b16"/><lb ed="R087" n="0275b16"/>香木焚燒迦葉。阿難語王曰。此尊者入滅盡定。持<anchor xml:id="nkr_note_orig_0238009" n="0238009"/>僧
<lb ed="X" n="0238b17"/><lb ed="R087" n="0275b17"/>梨衣。待彌勒。定力任持。假使劫火亦不能燒。況是世
<lb ed="X" n="0238b18"/><lb ed="R087" n="0275b18"/>間火而能燒也。王聞<anchor xml:id="nkr_note_add_0238b1801" n="0238b1801"/><anchor xml:id="beg0238b1801" n="0238b1801"/>已<anchor xml:id="end0238b1801"/>焚燒心息。盡情供養<anchor xml:id="nkr_note_add_0238b1802" n="0238b1802"/><anchor xml:id="beg0238b1802" n="0238b1802"/>已<anchor xml:id="end0238b1802"/>。與阿
<lb ed="X" n="0238b19"/><lb ed="R087" n="0276a01"/>難却下鷄足。三峯還合爲一也。卽婆娑一百四十五
<lb ed="X" n="0238b20"/><lb ed="R087" n="0276a02"/>云。釋迦滅後。經五十七俱知六十百千歲。<name role="" type="person">慈氏如來</name>
<lb ed="X" n="0238b21"/><lb ed="R087" n="0276a03"/>應正等<anchor xml:id="nkr_note_orig_0238010" n="0238010"/>覺。迦葉從山而出。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0238011" n="0238011"/>而出作禮慈尊。以僧伽梨
<lb ed="X" n="0238b22"/><lb ed="R087" n="0276a04"/>衣。跪上慈氏。爾時彌勒受僧伽梨衣。三會度人。廣宣
<lb ed="X" n="0238b23"/><lb ed="R087" n="0276a05"/>妙法。廣如婆沙說也。上來辨第一敎主訖也。</p>
<lb ed="X" n="0238b24"/><lb ed="R087" n="0276a06"/><p xml:id="pX48p0238b2401">次第二敎主者。卽是阿難。卽闍王見阿難受付囑<anchor xml:id="nkr_note_add_0238b2401" n="0238b2401"/><anchor xml:id="beg0238b2401" n="0238b2401"/>已<anchor xml:id="end0238b2401"/>。
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0238c" n="0238c"/>
<lb ed="X" n="0238c01"/><lb ed="R087" n="0276a07"/>卽吿阿難。大迦葉入涅槃。我亦不見。如來入滅我又
<lb ed="X" n="0238c02"/><lb ed="R087" n="0276a08"/>不覩。若尊者入涅槃時。事須與我相報。王與阿難爲
<lb ed="X" n="0238c03"/><lb ed="R087" n="0276a09"/>約<anchor xml:id="nkr_note_add_0238c0301" n="0238c0301"/><anchor xml:id="beg0238c0301" n="0238c0301"/>已<anchor xml:id="end0238c0301"/>。卽却歸入城。卽阿難廣說法藏。彌布世間。利樂
<lb ed="X" n="0238c04"/><lb ed="R087" n="0276a10"/>衆生及同梵行。任持敎法。命不斷絕。經二十年。行至
<lb ed="X" n="0238c05"/><lb ed="R087" n="0276a11"/>一竹薗所。見有一比丘錯習伽陀云。若人生百歲。不
<lb ed="X" n="0238c06"/><lb ed="R087" n="0276a12"/>見水老涸。不如生一日。而得覩見之。阿難忽然聞見。
<lb ed="X" n="0238c07"/><lb ed="R087" n="0276a13"/>慘然悲嘆。世間眼滅。何期今日顚倒<anchor xml:id="nkr_note_orig_0238012" n="0238012"/>忘言。阿難遂與
<lb ed="X" n="0238c08"/><lb ed="R087" n="0276a14"/>正此偈云。汝所習者。不是佛偈。汝當諦聽。與汝宣佛
<lb ed="X" n="0238c09"/><lb ed="R087" n="0276a15"/>偈。偈云。若人生百歲。不解生滅法。不如生一日。而得
<lb ed="X" n="0238c10"/><lb ed="R087" n="0276a16"/>解了之。比丘聞<anchor xml:id="nkr_note_add_0238c1001" n="0238c1001"/><anchor xml:id="beg0238c1001" n="0238c1001"/>已<anchor xml:id="end0238c1001"/>。說於本師。尊者阿難。示我此偈。本
<lb ed="X" n="0238c11"/><lb ed="R087" n="0276a17"/>師云。阿難老邁。智慧衰劣。言多錯也。不可信之。汝卽
<lb ed="X" n="0238c12"/><lb ed="R087" n="0276a18"/>依前習我偈。却至竹林習舊偈。阿難重聞舊偈。卽却
<lb ed="X" n="0238c13"/><lb ed="R087" n="0276b01"/>問比丘云。我語汝。如何不依我之說偈。比丘云。我師
<lb ed="X" n="0238c14"/><lb ed="R087" n="0276b02"/>言。阿難以昏昧。不堪爲師範。俱依舊習也。阿難聞此
<lb ed="X" n="0238c15"/><lb ed="R087" n="0276b03"/>語<anchor xml:id="nkr_note_add_0238c1501" n="0238c1501"/><anchor xml:id="beg0238c1501" n="0238c1501"/>已<anchor xml:id="end0238c1501"/>。卽自嘆言。此小比丘由不依我敎。我住世何益。
<lb ed="X" n="0238c16"/><lb ed="R087" n="0276b04"/>不如早入涅槃。卽阿難無弟子受付囑也。世間甚難
<lb ed="X" n="0238c17"/><lb ed="R087" n="0276b05"/>久住。吾師同梵行。皆悉入滅。遂作念<anchor xml:id="nkr_note_add_0238c1701" n="0238c1701"/><anchor xml:id="beg0238c1701" n="0238c1701"/>已<anchor xml:id="end0238c1701"/>。爲闍王先與
<lb ed="X" n="0238c18"/><lb ed="R087" n="0276b06"/>我爲約。我當辭去。遂行至王宮。吿守門人曰。阿難尊
<lb ed="X" n="0238c19"/><lb ed="R087" n="0276b07"/>者在門外。將欲涅槃。故來相別。門人答曰。王今睡。不
<lb ed="X" n="0238c20"/><lb ed="R087" n="0276b08"/>敢警動。忽若覺<anchor xml:id="nkr_note_add_0238c2001" n="0238c2001"/><anchor xml:id="beg0238c2001" n="0238c2001"/>已<anchor xml:id="end0238c2001"/>。罪我非輕。阿難云。王若覺時。與我
<lb ed="X" n="0238c21"/><lb ed="R087" n="0276b09"/>傳意。闍王夢中。夢見傘蓋落。忽驚覺。門人奏王。具陳
<lb ed="X" n="0238c22"/><lb ed="R087" n="0276b10"/>阿難之語。王聞悶絕。良久乃醒。發聲號哭。而作是言。
<lb ed="X" n="0238c23"/><lb ed="R087" n="0276b11"/>嗚呼恠哉。世間眼滅。三界苦惱。誰當拔濟。一切衆生
<lb ed="X" n="0238c24"/><lb ed="R087" n="0276b12"/>永沉生死也。王問門人。阿難於何處入涅槃。門人答
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0239a" n="0239a"/>
<lb ed="X" n="0239a01"/><lb ed="R087" n="0276b13"/>言。不知<anchor xml:id="nkr_note_orig_0239001" n="0239001"/>卽竹林所<anchor xml:id="nkr_note_orig_0239002" n="0239002"/>有。竹林神白王。尊者阿難。向毗舍
<lb ed="X" n="0239a02"/><lb ed="R087" n="0276b14"/>離國。入涅槃去也。闍王聞<anchor xml:id="nkr_note_add_0239a0201" n="0239a0201"/><anchor xml:id="beg0239a0201" n="0239a0201"/>已<anchor xml:id="end0239a0201"/>。卽嚴駕四兵。往恒河側。
<lb ed="X" n="0239a03"/><lb ed="R087" n="0276b15"/>卽見阿難。至恒河中流。王言。何期三界明燈<anchor xml:id="nkr_note_add_0239a0301" n="0239a0301"/><anchor xml:id="beg0239a0301" n="0239a0301"/>已<anchor xml:id="end0239a0301"/>棄我
<lb ed="X" n="0239a04"/><lb ed="R087" n="0276b16"/>而去。唯願尊者不須涅槃。其時毗舍離城神。卽報毗
<lb ed="X" n="0239a05"/><lb ed="R087" n="0276b17"/>舍離國言。尊者<anchor xml:id="nkr_note_orig_0239003" n="0239003"/>降阿難。於我國內入涅槃。卽恒河神
<lb ed="X" n="0239a06"/><lb ed="R087" n="0276b18"/>又請。阿難淹然不語。于時大地六種震動。天雨四花。
<lb ed="X" n="0239a07"/><lb ed="R087" n="0277a01"/>卽雪山中有五百仙人。見其異相。至阿難所。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0239004" n="0239004"/>難化水
<lb ed="X" n="0239a08"/><lb ed="R087" n="0277a02"/>爲金地。爲仙人說法。時仙皆得道果。其五百羅漢。皆
<lb ed="X" n="0239a09"/><lb ed="R087" n="0277a03"/>欲先般涅槃。卽阿難念曰。佛記。健馱羅國。當有比丘。
<lb ed="X" n="0239a10"/><lb ed="R087" n="0277a04"/>名末田。亦名<name role="" type="person">末田底迦</name>也。與<name role="" type="person">商那和修</name>。同時受付囑
<lb ed="X" n="0239a11"/><lb ed="R087" n="0277a05"/>法藏。卽恒河中龍王。請阿難。在河中入涅槃。空中帝
<lb ed="X" n="0239a12"/><lb ed="R087" n="0277a06"/>釋又言。唯願尊者向我宮中入涅槃。阿難進退不<anchor xml:id="nkr_note_orig_0239005" n="0239005"/>爲
<lb ed="X" n="0239a13"/><lb ed="R087" n="0277a07"/>四王。遂化火焚身入涅槃。分爲四分也。卽四王各収
<lb ed="X" n="0239a14"/><lb ed="R087" n="0277a08"/>一分供養也。此辨第二敎主化緣。化緣畢也。</p>
<lb ed="X" n="0239a15"/><lb ed="R087" n="0277a09"/><p xml:id="pX48p0239a1501"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0239006" n="0239006"/>從次辨第三敎主者。卽是末田地者。是舊譯也。若名
<lb ed="X" n="0239a16"/><lb ed="R087" n="0277a10"/><name role="" type="person">末田底迦</name>者。爲正。卽末田地。此云金地。以阿難化水。
<lb ed="X" n="0239a17"/><lb ed="R087" n="0277a11"/>爲金地時。以得果故。名金地。二云<name role="" type="person">末田底迦</name>。此云金
<lb ed="X" n="0239a18"/><lb ed="R087" n="0277a12"/>頭。以頭髮似金色故。名金頭也。卽阿難云。世尊付法
<lb ed="X" n="0239a19"/><lb ed="R087" n="0277a13"/>與迦葉。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0239007" n="0239007"/>付法與我。我付囑與汝末田地。卽<anchor xml:id="nkr_note_orig_0239008" n="0239008"/>雙付二人
<lb ed="X" n="0239a20"/><lb ed="R087" n="0277a14"/>也問曰。此二人是同時。如何末田地先爲第三敎主。答
<lb ed="X" n="0239a21"/><lb ed="R087" n="0277a15"/>曰。爲約位次。卽<name role="" type="person">商那和修</name>。合爲第三敎主也。謂商那
<lb ed="X" n="0239a22"/><lb ed="R087" n="0277a16"/>和修。與憂波菊多有緣。合爲弟子。以憂波菊多。爲第五
<lb ed="X" n="0239a23"/><lb ed="R087" n="0277a17"/>敎主故。所以將第三<name role="" type="person">商那和修</name>。爲第四敎主。亦無失
<lb ed="X" n="0239a24"/><lb ed="R087" n="0277a18"/>也。問曰。此末田在何處往化。答曰如來在日。將諸比
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0239b" n="0239b"/>
<lb ed="X" n="0239b01"/><lb ed="R087" n="0277b01"/>丘。飛騰遊行。至於<name role="" type="person">迦濕彌羅</name>國。佛吿諸比丘等。當知
<lb ed="X" n="0239b02"/><lb ed="R087" n="0277b02"/>於我滅後五十年中。有大羅漢。名<name role="" type="person">末田底迦</name>。化於此
<lb ed="X" n="0239b03"/><lb ed="R087" n="0277b03"/>地。造五百伽藍。卽是佛懸記此人也。卽末田地聞佛
<lb ed="X" n="0239b04"/><lb ed="R087" n="0277b04"/>玄記之。卽我今得道以了。心生歡喜。卽往彼處大龍
<lb ed="X" n="0239b05"/><lb ed="R087" n="0277b05"/>池中去。卽末田地。先從他龍王邊乞。其龍王大忿嗔。
<lb ed="X" n="0239b06"/><lb ed="R087" n="0277b06"/>與此尊者<anchor xml:id="nkr_note_orig_0239009" n="0239009"/>覺神力。卽尊者是大阿羅漢。作十八變現
<lb ed="X" n="0239b07"/><lb ed="R087" n="0277b07"/>大神道。以龍王是業通故。卽龍王墮附也。卽龍<anchor xml:id="nkr_note_orig_0239010" n="0239010"/>三見
<lb ed="X" n="0239b08"/><lb ed="R087" n="0277b08"/>尊者威力雄猛。大地振勤。其龍王問尊者云。乞大池
<lb ed="X" n="0239b09"/><lb ed="R087" n="0277b09"/>應不得。若乞少分。我應得。尊者云。我欲此處造一精
<lb ed="X" n="0239b10"/><lb ed="R087" n="0277b10"/>舍。流行法藏也。以如來玄記。我於此地中王化。造立
<lb ed="X" n="0239b11"/><lb ed="R087" n="0277b11"/>精舍。亦不乞多。卽要一座具地。或一膝地。不定也。其
<lb ed="X" n="0239b12"/><lb ed="R087" n="0277b12"/>龍王聞<anchor xml:id="nkr_note_add_0239b1201" n="0239b1201"/><anchor xml:id="beg0239b1201" n="0239b1201"/>已<anchor xml:id="end0239b1201"/>卽許也。如是尊者。卽展座具時。水卽漸漸
<lb ed="X" n="0239b13"/><lb ed="R087" n="0277b13"/>縮少。座卽漸漸展大。乃至造得五百伽藍。池唯於西
<lb ed="X" n="0239b14"/><lb ed="R087" n="0277b14"/>南角。留少分水。周圓十五里也。龍王於此西南角居
<lb ed="X" n="0239b15"/><lb ed="R087" n="0277b15"/>也。此池後造五百所伽藍。經一千年。旣有精舍。衆僧
<lb ed="X" n="0239b16"/><lb ed="R087" n="0277b16"/>須得淨人供給。乃於諸國貿易。卽此淨人後經多時。
<lb ed="X" n="0239b17"/><lb ed="R087" n="0277b17"/>僧衆轉少。淨人轉多。卽淨人相扶爲王。隣國皆言爲
<lb ed="X" n="0239b18"/><lb ed="R087" n="0277b18"/>之奴國。梵云乞利羅。此云買。諸國皆輕之。不相交往。
<lb ed="X" n="0239b19"/><lb ed="R087" n="0278a01"/>後時羅漢。卽於此國。化火焚身。入般涅槃。卽是<anchor xml:id="nkr_note_orig_0239011" n="0239011"/>羅罽
<lb ed="X" n="0239b20"/><lb ed="R087" n="0278a02"/>賓國。或云<name role="" type="person">迦濕彌羅</name>國是也。此辨第三敎主也。</p>
<lb ed="X" n="0239b21"/><lb ed="R087" n="0278a03"/><p xml:id="pX48p0239b2101">自下第四辨<name role="" type="person">商那和修</name>者。亦云胎衣。是舊譯也。若新
<lb ed="X" n="0239b22"/><lb ed="R087" n="0278a04"/>翻者。卽梵云商諾迦縛蹉。此云草衣。此尊者過去久
<lb ed="X" n="0239b23"/><lb ed="R087" n="0278a05"/>遠時。曾爲<anchor xml:id="nkr_note_orig_0239012" n="0239012"/>假客。入海求珠。逢一和上。是辟支佛。身着
<lb ed="X" n="0239b24"/><lb ed="R087" n="0278a06"/>草衣。卽此商主。以衣奉施此佛。幷供養。遂發願云。願
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0239c" n="0239c"/>
<lb ed="X" n="0239c01"/><lb ed="R087" n="0278a07"/>我當來似此和上。還着草衣。願我所事和上。卽勝於
<lb ed="X" n="0239c02"/><lb ed="R087" n="0278a08"/>此和上。倍萬倍。卽阿難是也。發願<anchor xml:id="nkr_note_add_0239c0201" n="0239c0201"/><anchor xml:id="beg0239c0201" n="0239c0201"/>已<anchor xml:id="end0239c0201"/>。至後身時。與胎
<lb ed="X" n="0239c03"/><lb ed="R087" n="0278a09"/>衣俱生。隨身長。出家之時。變爲<anchor xml:id="nkr_note_orig_0239013" n="0239013"/>着草衣。故云胎衣也。
<lb ed="X" n="0239c04"/><lb ed="R087" n="0278a10"/>後至涅槃時。留此衣。以表法也。卽傳云此衣若損時
<lb ed="X" n="0239c05"/><lb ed="R087" n="0278a11"/>法亦漸滅也。卽唐三藏從西方來。見此衣以損也。將
<lb ed="X" n="0239c06"/><lb ed="R087" n="0278a12"/>知<anchor xml:id="nkr_note_orig_0239014" n="0239014"/>佛漸似滅也。故云衣有所表。卽<name role="" type="person">商那和修</name>受阿難
<lb ed="X" n="0239c07"/><lb ed="R087" n="0278a13"/>付囑。卽班宣法藏。廣度有緣也。卽佛玄記云。<name role="" type="person">摩竭陀</name>
<lb ed="X" n="0239c08"/><lb ed="R087" n="0278a14"/>國有長者。名曰菊提。菊提有三子。最少之子。於我正
<lb ed="X" n="0239c09"/><lb ed="R087" n="0278a15"/>法。當得聖果也。其尊者<name role="" type="person">商那和修</name>。卽記得佛玄記。後
<lb ed="X" n="0239c10"/><lb ed="R087" n="0278a16"/>時將千徒弟。至彼長者家。與菊提長者爲門徒。後時
<lb ed="X" n="0239c11"/><lb ed="R087" n="0278a17"/>更去。卽徒弟漸漸少。更經後時。尊者獨自一身。至菊
<lb ed="X" n="0239c12"/><lb ed="R087" n="0278a18"/>提家。卽長者問曰。前度有衆多弟子。如今如何獨自
<lb ed="X" n="0239c13"/><lb ed="R087" n="0278b01"/>一身來。尊者答曰。弟子捨我而去。便問長者云。能與
<lb ed="X" n="0239c14"/><lb ed="R087" n="0278b02"/>我爲弟子否。卽意不在取長者身。意在第三子也。此
<lb ed="X" n="0239c15"/><lb ed="R087" n="0278b03"/>菊提長者無子息。長者云。我不能與尊者爲弟子。我
<lb ed="X" n="0239c16"/><lb ed="R087" n="0278b04"/>未離財色故。若後時有子息。卽與尊者爲弟子也。尊
<lb ed="X" n="0239c17"/><lb ed="R087" n="0278b05"/>者見許子便去。後時長者生得子。名<name role="" type="person">阿難陀</name>菊多。尊
<lb ed="X" n="0239c18"/><lb ed="R087" n="0278b06"/>者便從長者乞。長者不肯。我家業廣大。要此子貿易
<lb ed="X" n="0239c19"/><lb ed="R087" n="0278b07"/>也。若更有第二子。必與尊者。尊者見許<anchor xml:id="nkr_note_orig_0239015" n="0239015"/>許遂去。後時
<lb ed="X" n="0239c20"/><lb ed="R087" n="0278b08"/>有第二子。名阿叔畢菊多。尊者亦從乞。長者亦不肯。
<lb ed="X" n="0239c21"/><lb ed="R087" n="0278b09"/>我第二子知外。第一子知內。若有第三子。卽一任將
<lb ed="X" n="0239c22"/><lb ed="R087" n="0278b10"/>去。尊者遂去。後時長者有第三子。名優波菊多。尊者
<lb ed="X" n="0239c23"/><lb ed="R087" n="0278b11"/>從長者乞。彼亦不肯。尊者卽衫理敎化此第三子。汝
<lb ed="X" n="0239c24"/><lb ed="R087" n="0278b12"/>經<anchor xml:id="nkr_note_add_0239c2401" n="0239c2401"/><anchor xml:id="beg0239c2401" n="0239c2401"/>已<anchor xml:id="end0239c2401"/>爲白心多。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0239016" n="0239016"/>力<anchor xml:id="nkr_note_orig_0239017" n="0239017"/>里心<anchor xml:id="nkr_note_orig_0239018" n="0239018"/>彼。問曰。何是白心黑心耶。尊者
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0240a" n="0240a"/>
<lb ed="X" n="0240a01"/><lb ed="R087" n="0278b13"/>答曰。饒益人是白心。不饒益人是<anchor xml:id="nkr_note_orig_0240001" n="0240001"/>白心不饒益人是
<lb ed="X" n="0240a02"/><lb ed="R087" n="0278b14"/>黑心。菊多答曰。我唯黑心多。尊者言。汝應黑白二石
<lb ed="X" n="0240a03"/><lb ed="R087" n="0278b15"/>子。益人者。置一白石子。損人者。置一黑石子。乃至後
<lb ed="X" n="0240a04"/><lb ed="R087" n="0278b16"/>時。唯有純白石子。尊者便謂說法。此菊多便於言下。
<lb ed="X" n="0240a05"/><lb ed="R087" n="0278b17"/>得證初果。以黑心者。是貪嗔癡等。白心者。是信等十
<lb ed="X" n="0240a06"/><lb ed="R087" n="0278b18"/>一法也。卽尊者白四羯磨。乃得第四果也。旣化得弟
<lb ed="X" n="0240a07"/><lb ed="R087" n="0279a01"/>子。自亦不入涅槃。於一山中。領諸徒弟。於此山中修
<lb ed="X" n="0240a08"/><lb ed="R087" n="0279a02"/>行也。</p>
<lb ed="X" n="0240a09"/><lb ed="R087" n="0279a03"/><p xml:id="pX48p0240a0901">自下第五敎主。卽是優波菊多。旣受付囑<anchor xml:id="nkr_note_add_0240a0901" n="0240a0901"/><anchor xml:id="beg0240a0901" n="0240a0901"/>已<anchor xml:id="end0240a0901"/>。廣宣法
<lb ed="X" n="0240a10"/><lb ed="R087" n="0279a04"/>藏。度脫有緣。利益群生。若有夫妻二人<anchor xml:id="nkr_note_orig_0240002" n="0240002"/>相愛者。化得
<lb ed="X" n="0240a11"/><lb ed="R087" n="0279a05"/>獲得聖果者。以折細草爲籌。籌長四寸。在一石室。從
<lb ed="X" n="0240a12"/><lb ed="R087" n="0279a06"/>廣一丈六尺。或云三丈者。不定也。折籌滿室。後時涅
<lb ed="X" n="0240a13"/><lb ed="R087" n="0279a07"/>槃。取焚身得足。每度說法。皆有得聖之者。後時說法。
<lb ed="X" n="0240a14"/><lb ed="R087" n="0279a08"/>座下多人。不證道果。菊多作念。我說法時。無有不得
<lb ed="X" n="0240a15"/><lb ed="R087" n="0279a09"/>聖果者。今此衆中與我無緣者。應是吾師方能化得
<lb ed="X" n="0240a16"/><lb ed="R087" n="0279a10"/>也。卽<name role="" type="person">商那和修</name>於山中。遙知菊多憶念。便作神通。至
<lb ed="X" n="0240a17"/><lb ed="R087" n="0279a11"/>菊多所。其菊多不在。旣至<anchor xml:id="nkr_note_add_0240a1701" n="0240a1701"/><anchor xml:id="beg0240a1701" n="0240a1701"/>已<anchor xml:id="end0240a1701"/>。卽於繩床上坐。其菊多
<lb ed="X" n="0240a18"/><lb ed="R087" n="0279a12"/>弟子。見髮爪長利。不知是大阿羅漢。遂作罵。你是何
<lb ed="X" n="0240a19"/><lb ed="R087" n="0279a13"/>方老僧。坐我和上繩床。卽便推挽。由如<name role="" type="person">須彌山</name>。終不
<lb ed="X" n="0240a20"/><lb ed="R087" n="0279a14"/>能動。遂報菊多。菊多云。應是我大師至彼。果如所言。
<lb ed="X" n="0240a21"/><lb ed="R087" n="0279a15"/>卽以頭面而作禮。問訊起居。諸弟子由自憍慢不息。
<lb ed="X" n="0240a22"/><lb ed="R087" n="0279a16"/>雖卽我師作禮。未必道德勝於我師也。卽知諸弟子
<lb ed="X" n="0240a23"/><lb ed="R087" n="0279a17"/>慢心未除。安坐之次。卽於指端。放五百道神光。或有
<lb ed="X" n="0240a24"/><lb ed="R087" n="0279a18"/>云五百道香乳。亦不定也。<name role="" type="person">商那和修</name>。卽吿菊多曰。汝
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0240b" n="0240b"/>
<lb ed="X" n="0240b01"/><lb ed="R087" n="0279b01"/>知此瑞相從何禪定而發。菊多見<anchor xml:id="nkr_note_add_0240b0101" n="0240b0101"/><anchor xml:id="beg0240b0101" n="0240b0101"/>已<anchor xml:id="end0240b0101"/>。卽入定中。盡其
<lb ed="X" n="0240b02"/><lb ed="R087" n="0279b02"/>神力。了不能知。乃白和上云。我盡神力。不能知此神
<lb ed="X" n="0240b03"/><lb ed="R087" n="0279b03"/>變。師云。汝應不知。以世尊三昧神通大迦葉不知。迦
<lb ed="X" n="0240b04"/><lb ed="R087" n="0279b04"/>葉三昧阿難不能知。乃至我有神通三昧。汝不能知。
<lb ed="X" n="0240b05"/><lb ed="R087" n="0279b05"/>此是龍奮迅三昧。今付與汝。汝當受付。於是諸弟子
<lb ed="X" n="0240b06"/><lb ed="R087" n="0279b06"/>等憍慢心悉除。言下皆證得聖果。<name role="" type="person">商那和修</name>。卽於此
<lb ed="X" n="0240b07"/><lb ed="R087" n="0279b07"/>處入於涅槃。菊多乃収舍利。起塔供養。於後菊多說
<lb ed="X" n="0240b08"/><lb ed="R087" n="0279b08"/>法之時。座下無有不獲聖果者。廣化有緣。時人號爲
<lb ed="X" n="0240b09"/><lb ed="R087" n="0279b09"/>無相好佛。後於一時說法之次。天魔作念。此是大阿
<lb ed="X" n="0240b10"/><lb ed="R087" n="0279b10"/>羅漢。善化有緣。我有徒。皆悉屬他。我作神通。或變爲
<lb ed="X" n="0240b11"/><lb ed="R087" n="0279b11"/>女人。或作同類。或雨七寶等。當嬈惱菊多。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0240003" n="0240003"/>命說法不
<lb ed="X" n="0240b12"/><lb ed="R087" n="0279b12"/>得知。後時菊多於說法處。聽法之人。都無一人證得
<lb ed="X" n="0240b13"/><lb ed="R087" n="0279b13"/>聖果者。菊多云。應是天魔惱我徒衆。卽入定觀之。見
<lb ed="X" n="0240b14"/><lb ed="R087" n="0279b14"/>有天魔惱我徒衆。不令證果。又彼將頭冠。安在菊多
<lb ed="X" n="0240b15"/><lb ed="R087" n="0279b15"/>頭上。在大衆中而儛弄之。天魔旣爾。卽彼菊多將三
<lb ed="X" n="0240b16"/><lb ed="R087" n="0279b16"/>死屍。卽狗猿猴虵等。化爲瓔珞。語波旬云。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0240004" n="0240004"/>汝之天魔
<lb ed="X" n="0240b17"/><lb ed="R087" n="0279b17"/>旣爾。卽彼菊多汝奉我頭冠。我今與汝<anchor xml:id="nkr_note_orig_0240005" n="0240005"/>與汝瓔珞。波
<lb ed="X" n="0240b18"/><lb ed="R087" n="0279b18"/>旬爲之是實。而納受之。遂被菊多安着頭上。却<anchor xml:id="nkr_note_orig_0240006" n="0240006"/>伏本
<lb ed="X" n="0240b19"/><lb ed="R087" n="0280a01"/>形嗅穢無堪。波旬神力。上天入地。種種施爲不能除
<lb ed="X" n="0240b20"/><lb ed="R087" n="0280a02"/>之。卽上吿梵王云。此是十力弟子所變化。我終不能
<lb ed="X" n="0240b21"/><lb ed="R087" n="0280a03"/>除之。汝却至菊多所。求哀懺悔。命<anchor xml:id="nkr_note_orig_0240007" n="0240007"/>知此三屍。餘皆不
<lb ed="X" n="0240b22"/><lb ed="R087" n="0280a04"/>得。波旬却至彼處懺謝。菊多許之。吿波旬曰。我聞汝
<lb ed="X" n="0240b23"/><lb ed="R087" n="0280a05"/>善能<anchor xml:id="nkr_note_orig_0240008" n="0240008"/>許現<anchor xml:id="nkr_note_orig_0240009" n="0240009"/>如來相如來相好。我爲不見世尊。汝與我
<lb ed="X" n="0240b24"/><lb ed="R087" n="0280a06"/>現世尊相好。威儀須一相似。我與去却。波旬云。我與
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0240c" n="0240c"/>
<lb ed="X" n="0240c01"/><lb ed="R087" n="0280a07"/>尊者現身。尊者不得禮拜。波旬入林中。現如來身。紫
<lb ed="X" n="0240c02"/><lb ed="R087" n="0280a08"/>磨金色<anchor xml:id="nkr_note_orig_0240010" n="0240010"/>長丈六帝釋引前。梵王隨後。八部四衆。悉皆
<lb ed="X" n="0240c03"/><lb ed="R087" n="0280a09"/>圍繞。菊多不覺禮拜。又語波旬曰。汝自今<anchor xml:id="nkr_note_add_0240c0301" n="0240c0301"/><anchor xml:id="beg0240c0301" n="0240c0301"/>已<anchor xml:id="end0240c0301"/>後。與我
<lb ed="X" n="0240c04"/><lb ed="R087" n="0280a10"/>發二種願。我與汝除之。一有說法者。不令惱亂。二有
<lb ed="X" n="0240c05"/><lb ed="R087" n="0280a11"/>坐禪修道。不得亂彼身心。波旬云。我能依此奉行。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0240011" n="0240011"/>至
<lb ed="X" n="0240c06"/><lb ed="R087" n="0280a12"/>今所有修行人。不敢惱亂。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0240012" n="0240012"/>惱亂時卽菊多<anchor xml:id="nkr_note_orig_0240013" n="0240013"/>二十三死。
<lb ed="X" n="0240c07"/><lb ed="R087" n="0280a13"/>第五師付敎法訖。上來五師。相計共有一百年。是故
<lb ed="X" n="0240c08"/><lb ed="R087" n="0280a14"/>疏云。百歲<anchor xml:id="nkr_note_add_0240c0801" n="0240c0801"/><anchor xml:id="beg0240c0801" n="0240c0801"/>已<anchor xml:id="end0240c0801"/>前有五師。皆是其異之人。異於凡夫。故
<lb ed="X" n="0240c09"/><lb ed="R087" n="0280a15"/>名異人。挺生群聖間出也。上來總是第二能傳敎人
<lb ed="X" n="0240c10"/><lb ed="R087" n="0280a16"/>也。</p>
<lb ed="X" n="0240c11"/><lb ed="R087" n="0280a17"/><p xml:id="pX48p0240c1101">自下第三辨所傳敎法者。疏云。淳源尙挹眞軌猶同
<lb ed="X" n="0240c12"/><lb ed="R087" n="0280a18"/>者。解云。卽辨法也。卽是如來正眞敎法。更無邪謬。由
<lb ed="X" n="0240c13"/><lb ed="R087" n="0280b01"/>如佛在日無異。故名眞軌猶同。言淳者。有二解。一云。
<lb ed="X" n="0240c14"/><lb ed="R087" n="0280b02"/>淳者是無雜之義。卽法花經云純一無雜也。二云。不
<lb ed="X" n="0240c15"/><lb ed="R087" n="0280b03"/>是無雜之義。疏中是此淳字。以享從水故。非是無雜
<lb ed="X" n="0240c16"/><lb ed="R087" n="0280b04"/>義。此淳字是精也。亦是淸也。卽訓爲淸也。源者始也。
<lb ed="X" n="0240c17"/><lb ed="R087" n="0280b05"/>水之初出。名爲源。意說此五人傳法一味也。卽眞正
<lb ed="X" n="0240c18"/><lb ed="R087" n="0280b06"/>敎法名淸源也。若有雜亂者。卽名濁也。解源者。亦有
<lb ed="X" n="0240c19"/><lb ed="R087" n="0280b07"/>二解。一云。眞如名源。卽本源。一切萬法。皆從眞如中
<lb ed="X" n="0240c20"/><lb ed="R087" n="0280b08"/>流出故。二云。佛金口所說十二分敎。卽本來皆從佛
<lb ed="X" n="0240c21"/><lb ed="R087" n="0280b09"/>口所生也。金口爲本源也。亦如水出初源也。言尙者。
<lb ed="X" n="0240c22"/><lb ed="R087" n="0280b10"/>猶也近也。挹者酌也。又挹者是親得之皃也。意云。此
<lb ed="X" n="0240c23"/><lb ed="R087" n="0280b11"/>五人所傳敎法。尙猶湛寂。卽挹者不惻也。意云。百年
<lb ed="X" n="0240c24"/><lb ed="R087" n="0280b12"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0240c2401" n="0240c2401"/><anchor xml:id="beg0240c2401" n="0240c2401"/>已<anchor xml:id="end0240c2401"/>前。五人傳敎。不異如來在日。親見佛之正法之本
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0241a" n="0241a"/>
<lb ed="X" n="0241a01"/><lb ed="R087" n="0280b13"/>源相似。故言挹也。言眞。是實也正也。卽眞實正法。故
<lb ed="X" n="0241a02"/><lb ed="R087" n="0280b14"/>名眞也。軌者。卽軌則也。軌範也。言由者因也。所由也。
<lb ed="X" n="0241a03"/><lb ed="R087" n="0280b15"/>意云。此五師傳敎。一依眞實之理。與佛所說之敎。更
<lb ed="X" n="0241a04"/><lb ed="R087" n="0280b16"/>無有異。故言眞軌猶同。上來第三辨所傳敎法。</p>
<lb ed="X" n="0241a05"/><lb ed="R087" n="0280b17"/><p xml:id="pX48p0241a0501">自下第四釋外難者。疏云。雖衆聖住持叶如在之化
<lb ed="X" n="0241a06"/><lb ed="R087" n="0280b18"/>者。外難云。若佛在日。唯佛一人說敎。卽可言敎一味。
<lb ed="X" n="0241a07"/><lb ed="R087" n="0281a01"/>今旣有五人傳敎。卽是各各不同。如何言敎法一味。
<lb ed="X" n="0241a08"/><lb ed="R087" n="0281a02"/>卽眞軌猶同義不成也。下正答者。疏云雖衆聖住持
<lb ed="X" n="0241a09"/><lb ed="R087" n="0281a03"/>叶如在之化。雖者。卽義兼得失也。意云。雖五人不同。
<lb ed="X" n="0241a10"/><lb ed="R087" n="0281a04"/>以見解所付法皆淳正故。亦是許可之詞也。衆聖卽
<lb ed="X" n="0241a11"/><lb ed="R087" n="0281a05"/>五人也。或有解云。衆聖者。卽五百羅漢是衆也。今且
<lb ed="X" n="0241a12"/><lb ed="R087" n="0281a06"/>取五人名衆聖也。言住持者。卽任持佛法也。卽是正
<lb ed="X" n="0241a13"/><lb ed="R087" n="0281a07"/>法中住持之人。又住持者。無有毀犯也。故云住持也。
<lb ed="X" n="0241a14"/><lb ed="R087" n="0281a08"/>言叶者。和合也同也。意在前解。以五人雖異。以見解
<lb ed="X" n="0241a15"/><lb ed="R087" n="0281a09"/>和合也。或與佛在敎法和同也。一味無乖反。故名和
<lb ed="X" n="0241a16"/><lb ed="R087" n="0281a10"/>也。如者似也。卽如世尊說。更無異故。卽似彼佛在日
<lb ed="X" n="0241a17"/><lb ed="R087" n="0281a11"/>法。故名如在之化也。卽此衆聖住持佛法。皆似佛在
<lb ed="X" n="0241a18"/><lb ed="R087" n="0281a12"/>之所化也。上來第四釋通外<anchor xml:id="nkr_note_orig_0241001" n="0241001"/>離說。上來四段不同。總
<lb ed="X" n="0241a19"/><lb ed="R087" n="0281a13"/>是大文第三聖敎相承法猶一味訖也。</p>
<lb ed="X" n="0241a20"/><lb ed="R087" n="0281a14"/><p xml:id="pX48p0241a2001">自下第四辨邪徒競起異見繁興者。分三。初一句總
<lb ed="X" n="0241a21"/><lb ed="R087" n="0281a15"/>辨敎異。二者擧喩。三正陳。異見者。疏云。邪徒亂徹。至
<lb ed="X" n="0241a22"/><lb ed="R087" n="0281a16"/>虧其實。是也。三段不同。又科此疏文爲二者。邪徒競
<lb ed="X" n="0241a23"/><lb ed="R087" n="0281a17"/>起異見繁興者。分二。初法喩總辨敎異。二者別顯異
<lb ed="X" n="0241a24"/><lb ed="R087" n="0281a18"/>執。疏云。邪徒<anchor xml:id="nkr_note_add_0241a2401" n="0241a2401"/><anchor xml:id="beg0241a2401" n="0241a2401"/>已<anchor xml:id="end0241a2401"/>下。是且第一法喩總辨。分二初法後
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0241b" n="0241b"/>
<lb ed="X" n="0241b01"/><lb ed="R087" n="0281b01"/>喩。且法者。自後法乖一味是也。</p>
<lb ed="X" n="0241b02"/><lb ed="R087" n="0281b02"/><p xml:id="pX48p0241b0201">且第一總辨敎法異者。卽依宗<anchor xml:id="nkr_note_orig_0241002" n="0241002"/>論說法乖一味也。言
<lb ed="X" n="0241b03"/><lb ed="R087" n="0281b03"/>自後者。自者從也。後者是百歲<anchor xml:id="nkr_note_add_0241b0301" n="0241b0301"/><anchor xml:id="beg0241b0301" n="0241b0301"/>已<anchor xml:id="end0241b0301"/>後。卽自從百年<anchor xml:id="nkr_note_add_0241b0302" n="0241b0302"/><anchor xml:id="beg0241b0302" n="0241b0302"/>已<anchor xml:id="end0241b0302"/>
<lb ed="X" n="0241b04"/><lb ed="R087" n="0281b04"/>後。異見乖<anchor xml:id="nkr_note_orig_0241003" n="0241003"/>覺也。百年<anchor xml:id="nkr_note_add_0241b0401" n="0241b0401"/><anchor xml:id="beg0241b0401" n="0241b0401"/>已<anchor xml:id="end0241b0401"/>前五師傳敎。皆不乖<anchor xml:id="note_star_d" n="0241003" type="star"/>覺一味
<lb ed="X" n="0241b05"/><lb ed="R087" n="0281b05"/>也。乖者背也。或云諍也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0241b0501" n="0241b0501"/><anchor xml:id="beg0241b0501" n="0241b0501"/>但<anchor xml:id="end0241b0501"/>取背義。卽背我淳正法。故
<lb ed="X" n="0241b06"/><lb ed="R087" n="0281b06"/>名背。背是乖也。自從優婆菊多後。百年<anchor xml:id="nkr_note_add_0241b0601" n="0241b0601"/><anchor xml:id="beg0241b0601" n="0241b0601"/>已<anchor xml:id="end0241b0601"/>後。二百年
<lb ed="X" n="0241b07"/><lb ed="R087" n="0281b07"/>初。諸弟子等乖背異見。不同佛在日法一味也。二百
<lb ed="X" n="0241b08"/><lb ed="R087" n="0281b08"/>年初。卽乖他一味也。問曰。佛在日說大小敎等。是不
<lb ed="X" n="0241b09"/><lb ed="R087" n="0281b09"/>一也。如何言一味法。答曰。然卽敎法多種。爲佛說法
<lb ed="X" n="0241b10"/><lb ed="R087" n="0281b10"/>之時具其五德。故名一味也。一者。難化能化德。二者。
<lb ed="X" n="0241b11"/><lb ed="R087" n="0281b11"/>斷疑<anchor xml:id="nkr_note_orig_0241004" n="0241004"/>納也。三者人天尊敬。四者法不虗設。設必有益。
<lb ed="X" n="0241b12"/><lb ed="R087" n="0281b12"/>五者。能伏邪徒。有此五義。故名一味法也。二百年初。
<lb ed="X" n="0241b13"/><lb ed="R087" n="0281b13"/>乖此一味法故。問曰。是何傳敎乖一味也。答曰。卽大
<lb ed="X" n="0241b14"/><lb ed="R087" n="0281b14"/>天說偈。是最初乖一味法也。卽自述情懷。任言說偈。
<lb ed="X" n="0241b15"/><lb ed="R087" n="0281b15"/>是故名乖背聖言敎也。卽宗論云。薄伽梵涅槃後百
<lb ed="X" n="0241b16"/><lb ed="R087" n="0281b16"/>有餘年。去聖時淹。如日久沒。慈恩造宗輪論疏云。如
<lb ed="X" n="0241b17"/><lb ed="R087" n="0281b17"/>來滅後一百年外。<name role="" type="person">摩竭陀國</name>蘇摩城有王。名無憂。無
<lb ed="X" n="0241b18"/><lb ed="R087" n="0281b18"/>憂是阿闍世王子。時佛法初分諍也。問曰。大天是何
<lb ed="X" n="0241b19"/><lb ed="R087" n="0282a01"/>人。答曰。西方有末土羅國商主之子。卽此商主取一
<lb ed="X" n="0241b20"/><lb ed="R087" n="0282a02"/>少妻。後生一子。顏容端正。名曰大天。後時商主將諸
<lb ed="X" n="0241b21"/><lb ed="R087" n="0282a03"/>財寶。行<anchor xml:id="nkr_note_orig_0241005" n="0241005"/>諸他方貿易。卽他方遇其反亂被隔。多時不
<lb ed="X" n="0241b22"/><lb ed="R087" n="0282a04"/>歸。大天長大。遂染於母。後時父旣歸來。大天恐事彰
<lb ed="X" n="0241b23"/><lb ed="R087" n="0282a05"/>露。與母同情。遂殺其父也。復恐人知。遂將<anchor xml:id="nkr_note_orig_0241006" n="0241006"/>將母。遠至
<lb ed="X" n="0241b24"/><lb ed="R087" n="0282a06"/><name role="" type="person">摩竭陀國</name>波吒釐城。卽父在之日。卽家中常供養羅
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0241c" n="0241c"/>
<lb ed="X" n="0241c01"/><lb ed="R087" n="0282a07"/>漢。是門徒也。卽此羅漢後因行脚。偶至大天家中。大
<lb ed="X" n="0241c02"/><lb ed="R087" n="0282a08"/>天見<anchor xml:id="nkr_note_add_0241c0201" n="0241c0201"/><anchor xml:id="beg0241c0201" n="0241c0201"/>已<anchor xml:id="end0241c0201"/>。恐說他惡事。方便請至家中。殺却羅漢。<anchor xml:id="nkr_note_add_0241c0202" n="0241c0202"/><anchor xml:id="beg0241c0202" n="0241c0202"/>已<anchor xml:id="end0241c0202"/>作
<lb ed="X" n="0241c03"/><lb ed="R087" n="0282a09"/>此惡事。天不祐之。後時貧窮。與人庸力。母與人私通。
<lb ed="X" n="0241c04"/><lb ed="R087" n="0282a10"/>大天知<anchor xml:id="nkr_note_add_0241c0401" n="0241c0401"/><anchor xml:id="beg0241c0401" n="0241c0401"/>已<anchor xml:id="end0241c0401"/>。倂母亦殺也。卽造三<anchor xml:id="nkr_note_orig_0241007" n="0241007"/>業罪。由不斷善根。深
<lb ed="X" n="0241c05"/><lb ed="R087" n="0282a11"/>生憂悔。自思惟。我先如是罪<g ref="#CB00985">𠎝</g>。作何方計。卽得滅除
<lb ed="X" n="0241c06"/><lb ed="R087" n="0282a12"/>此罪也。爲此逆。卽此人善根不斷也。自言。我聞沙門
<lb ed="X" n="0241c07"/><lb ed="R087" n="0282a13"/>有滅罪法。卽往鷄薗寺中。問滅罪法。至寺門裏<anchor xml:id="nkr_note_add_0241c0701" n="0241c0701"/><anchor xml:id="beg0241c0701" n="0241c0701"/>已<anchor xml:id="end0241c0701"/>。一
<lb ed="X" n="0241c08"/><lb ed="R087" n="0282a14"/>比丘經行次。念一伽<anchor xml:id="nkr_note_orig_0241008" n="0241008"/>他云。若人造重罪。修善得滅除。
<lb ed="X" n="0241c09"/><lb ed="R087" n="0282a15"/>彼能照世間。如日出雲翳。聞此偈<anchor xml:id="nkr_note_add_0241c0901" n="0241c0901"/><anchor xml:id="beg0241c0901" n="0241c0901"/>已<anchor xml:id="end0241c0901"/>。卽詣比丘所云。
<lb ed="X" n="0241c10"/><lb ed="R087" n="0282a16"/>我意樂出家。是若聖人。卽觀根受道。觀此大天有三
<lb ed="X" n="0241c11"/><lb ed="R087" n="0282a17"/>逆罪。不肯度之。巡房問聖者。皆亦不肯與出家。末後
<lb ed="X" n="0241c12"/><lb ed="R087" n="0282a18"/>有一凡夫僧。不問事由。卽與剃髮。大天爲性聰明。不
<lb ed="X" n="0241c13"/><lb ed="R087" n="0282b01"/>久之間。誦持三藏聖敎。皆悉通達。言詞淸切。幷能化
<lb ed="X" n="0241c14"/><lb ed="R087" n="0282b02"/>道。後時國王數數請入宮內供養。兼請說法。遂爲國
<lb ed="X" n="0241c15"/><lb ed="R087" n="0282b03"/>師焉。有云。與王妃交通。後至伽藍。不正思惟作大妄
<lb ed="X" n="0241c16"/><lb ed="R087" n="0282b04"/>語。我得阿羅漢果。於後夢中。漏失不淨染衣。命弟子
<lb ed="X" n="0241c17"/><lb ed="R087" n="0282b05"/>洗浣。弟子云。我聞羅漢諸漏<anchor xml:id="nkr_note_add_0241c1701" n="0241c1701"/><anchor xml:id="beg0241c1701" n="0241c1701"/>已<anchor xml:id="end0241c1701"/>盡。如何和尙更有漏
<lb ed="X" n="0241c18"/><lb ed="R087" n="0282b06"/>失不淨。卽問師云。如何羅漢更有此事。卽大天妄答
<lb ed="X" n="0241c19"/><lb ed="R087" n="0282b07"/>云。汝知之。漏有二種。一者煩惱漏。羅漢永除。二者不
<lb ed="X" n="0241c20"/><lb ed="R087" n="0282b08"/>淨之漏。羅漢由有。卽如大小便痢<g ref="#CB00762">㖒</g>唾等是也。我此
<lb ed="X" n="0241c21"/><lb ed="R087" n="0282b09"/>漏失。亦是天魔撓我。方有此不淨。是第一事也。又與
<lb ed="X" n="0241c22"/><lb ed="R087" n="0282b10"/>諸弟子等。次第受記別。汝得初果<anchor xml:id="nkr_note_add_0241c2201" n="0241c2201"/><anchor xml:id="beg0241c2201" n="0241c2201"/>已<anchor xml:id="end0241c2201"/>。次者得第二果。
<lb ed="X" n="0241c23"/><lb ed="R087" n="0282b11"/>乃至得第四果。次第記之。諸弟子等心生疑惑。遂問
<lb ed="X" n="0241c24"/><lb ed="R087" n="0282b12"/>師言。我聞。證羅漢。一切自知。我等如今悉不知也。大
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0242a" n="0242a"/>
<lb ed="X" n="0242a01"/><lb ed="R087" n="0282b13"/>天答言。汝等知之。無知者有二。一者染汚無知。羅漢
<lb ed="X" n="0242a02"/><lb ed="R087" n="0282b14"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0242a0201" n="0242a0201"/><anchor xml:id="beg0242a0201" n="0242a0201"/>已<anchor xml:id="end0242a0201"/>斷。二者不染汙無知。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0242001" n="0242001"/>由有。故汝有不染汙無知。卽
<lb ed="X" n="0242a03"/><lb ed="R087" n="0282b15"/>法執疑。卽不妨有也。是第二事也。又諸弟子等後時
<lb ed="X" n="0242a04"/><lb ed="R087" n="0282b16"/>問曰。師言我等得阿羅漢果。卽合無疑。疑生分別。入
<lb ed="X" n="0242a05"/><lb ed="R087" n="0282b17"/>見卽除。我如何於三寶四諦由生疑惑。大天答言。疑
<lb ed="X" n="0242a06"/><lb ed="R087" n="0282b18"/>有二種。一者理疑。聖人<anchor xml:id="nkr_note_add_0242a0601" n="0242a0601"/><anchor xml:id="beg0242a0601" n="0242a0601"/>已<anchor xml:id="end0242a0601"/>斷。二者事疑。<anchor xml:id="note_star_e" n="0242001" type="star"/>由有。羅漢疑
<lb ed="X" n="0242a07"/><lb ed="R087" n="0283a01"/>黑赤鹽之類。疑是甲虫也。是第三事。又於後時。弟子
<lb ed="X" n="0242a08"/><lb ed="R087" n="0283a02"/>問言。諸經說言。阿羅漢有慧眼。於自解脫。能自證知。
<lb ed="X" n="0242a09"/><lb ed="R087" n="0283a03"/>云何但由<anchor xml:id="nkr_note_orig_0242002A" n="0242002A"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0242002A" n="0242002A"/>化入證知。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0242002B" n="0242002B"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0242002B" n="0242002B"/>令他而都無自證知。我是無學。
<lb ed="X" n="0242a10"/><lb ed="R087" n="0283a04"/>卽合度自家。都不知耶。大天答云。羅漢有二。一者鈍
<lb ed="X" n="0242a11"/><lb ed="R087" n="0283a05"/>根。一切皆不知。要令他度。二者利根。卽自知。利根之
<lb ed="X" n="0242a12"/><lb ed="R087" n="0283a06"/>中。猶有不知者。如舍利弗大目揵連等。是智慧第一。
<lb ed="X" n="0242a13"/><lb ed="R087" n="0283a07"/>佛未與受記時。皆不自知。由不知何時成佛。佛與受
<lb ed="X" n="0242a14"/><lb ed="R087" n="0283a08"/>起。然後乃知。是第四事也。又後時大天自思惟。造衆
<lb ed="X" n="0242a15"/><lb ed="R087" n="0283a09"/>惡罪。憂惶所逼。失聲唱言。苦哉苦哉。諸弟子等聞<anchor xml:id="nkr_note_add_0242a1501" n="0242a1501"/><anchor xml:id="beg0242a1501" n="0242a1501"/>已<anchor xml:id="end0242a1501"/>。
<lb ed="X" n="0242a16"/><lb ed="R087" n="0283a10"/>至明朝。問師言。我聞大師昨夜唱苦哉苦哉。如無學
<lb ed="X" n="0242a17"/><lb ed="R087" n="0283a11"/>人所作<anchor xml:id="nkr_note_add_0242a1701" n="0242a1701"/><anchor xml:id="beg0242a1701" n="0242a1701"/>已<anchor xml:id="end0242a1701"/>辦。因何唱苦哉。大天答曰。汝亦何恠。我今
<lb ed="X" n="0242a18"/><lb ed="R087" n="0283a12"/>年老邁。數入聖道不得。要假聲呼。方乃得見前。我爲
<lb ed="X" n="0242a19"/><lb ed="R087" n="0283a13"/>慜衆生故。呼聖道也。所以不覺唱言苦哉。是第五事
<lb ed="X" n="0242a20"/><lb ed="R087" n="0283a14"/>也。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0242003" n="0242003"/>記有此五種妄語。後於白月十五日。衆僧布薩時。
<lb ed="X" n="0242a21"/><lb ed="R087" n="0283a15"/>次當大天念戒。念戒<anchor xml:id="nkr_note_add_0242a2101" n="0242a2101"/><anchor xml:id="beg0242a2101" n="0242a2101"/>已<anchor xml:id="end0242a2101"/>了。卽將前五事。自爲一偈。衆
<lb ed="X" n="0242a22"/><lb ed="R087" n="0283a16"/>中座上說偈云。無學漏失因魔撓。無知疑惑由他度。
<lb ed="X" n="0242a23"/><lb ed="R087" n="0283a17"/>聖道不現假聲呼。此是如來眞淨敎。若約宗輪論中。
<lb ed="X" n="0242a24"/><lb ed="R087" n="0283a18"/>偈云。餘所誘無知。疑預他令入。道因聲故起。是名眞
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0242b" n="0242b"/>
<lb ed="X" n="0242b01"/><lb ed="R087" n="0283b01"/>佛敎。若翻第四句云。汝言非佛敎。義亦同前。旣結此
<lb ed="X" n="0242b02"/><lb ed="R087" n="0283b02"/>偈。爲諸聖者。有學無學。多聞持戒修淨慮。聞彼所說。
<lb ed="X" n="0242b03"/><lb ed="R087" n="0283b03"/>無不驚呵。咄哉愚人。寧作是語。於三藏敎中。曾所未
<lb ed="X" n="0242b04"/><lb ed="R087" n="0283b04"/>聞。呵叱大天。翻第四句。是汝<anchor xml:id="nkr_note_orig_0242004" n="0242004"/>誰言非佛敎。因此遂有
<lb ed="X" n="0242b05"/><lb ed="R087" n="0283b05"/>諍生。至明不休息。僧寺衆無有安者。一切道俗<anchor xml:id="nkr_note_orig_0242005" n="0242005"/>悉之。
<lb ed="X" n="0242b06"/><lb ed="R087" n="0283b06"/>後經多日。紛諍不息。國王知<anchor xml:id="nkr_note_add_0242b0601" n="0242b0601"/><anchor xml:id="beg0242b0601" n="0242b0601"/>已<anchor xml:id="end0242b0601"/>。嚴駕就寺中。爲殄其
<lb ed="X" n="0242b07"/><lb ed="R087" n="0283b07"/>事。卽誰是誰非。大天白王。戒經中說。若滅<anchor xml:id="nkr_note_orig_0242006" n="0242006"/>諦法。應取
<lb ed="X" n="0242b08"/><lb ed="R087" n="0283b08"/>多人語。卽用多人語。於是衆中。得聖者少。凡者多。聖
<lb ed="X" n="0242b09"/><lb ed="R087" n="0283b09"/>者卽爲一朋。凡者爲一朋。王勅令行黑白二籌。籌多
<lb ed="X" n="0242b10"/><lb ed="R087" n="0283b10"/>者爲是。少卽非。於是聖者把白籌者少。凡僧黑籌多。
<lb ed="X" n="0242b11"/><lb ed="R087" n="0283b11"/>有聖敎云。魔王來爲把黑籌故。所以多也。因此兩朋
<lb ed="X" n="0242b12"/><lb ed="R087" n="0283b12"/>便分二部。一大衆部。二上座部。王聞上座部人少爲
<lb ed="X" n="0242b13"/><lb ed="R087" n="0283b13"/>非。<name role="" type="person">無憂王</name>卽生嗔怒。諸聖者聞遂出<g ref="#CB16011">圀</g>。遂造漏船。於
<lb ed="X" n="0242b14"/><lb ed="R087" n="0283b14"/>恒河中。當欲溺殺。諸聖者知<anchor xml:id="nkr_note_add_0242b1401" n="0242b1401"/><anchor xml:id="beg0242b1401" n="0242b1401"/>已<anchor xml:id="end0242b1401"/>。<anchor xml:id="nkr_note_add_0242b1402" n="0242b1402"/><anchor xml:id="beg0242b1402" n="0242b1402"/>已<anchor xml:id="end0242b1402"/>得聖者。借與未得
<lb ed="X" n="0242b15"/><lb ed="R087" n="0283b15"/>者神通。至恒河中。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0242007A" n="0242007A"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0242007A" n="0242007A"/>護牙<anchor xml:id="nkr_note_orig_0242007B" n="0242007B"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0242007B" n="0242007B"/>借字相扶接。而自飛騰如鴈
<lb ed="X" n="0242b16"/><lb ed="R087" n="0283b16"/>行。西北而去。或變似鴿。或爲鴈。望加濕彌羅國而去。
<lb ed="X" n="0242b17"/><lb ed="R087" n="0283b17"/>無憂見之。審知聖者所言不謬。遂發一使。往彼國。請
<lb ed="X" n="0242b18"/><lb ed="R087" n="0283b18"/>諸聖者。却還本國。聖者悉皆不肯。王就彼國。遂造五
<lb ed="X" n="0242b19"/><lb ed="R087" n="0284a01"/>百伽藍。名爲<anchor xml:id="nkr_note_orig_0242008" n="0242008"/>鴿薗寺。大天於後因行。遇相師云。此人
<lb ed="X" n="0242b20"/><lb ed="R087" n="0284a02"/>却後七日當死。大天聞<anchor xml:id="nkr_note_add_0242b2001" n="0242b2001"/><anchor xml:id="beg0242b2001" n="0242b2001"/>已<anchor xml:id="end0242b2001"/>。卽吿諸弟子。我於後七日。
<lb ed="X" n="0242b21"/><lb ed="R087" n="0284a03"/>當般涅槃。乃至後時以白狗糞焚燒也。卽二部初分。
<lb ed="X" n="0242b22"/><lb ed="R087" n="0284a04"/>因此而起。梵云摩訶僧祇。此云大衆也。梵云體毗理。
<lb ed="X" n="0242b23"/><lb ed="R087" n="0284a05"/>此云上座。卽大天五事。是分部之因也。卽上分大衆
<lb ed="X" n="0242b24"/><lb ed="R087" n="0284a06"/>上座二部也。依文殊問經云。摩訶僧祇部。分別說有
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0242c" n="0242c"/>
<lb ed="X" n="0242c01"/><lb ed="R087" n="0284a07"/>七。體毗理十一。是謂二十部。十八幷本二。皆從大乘
<lb ed="X" n="0242c02"/><lb ed="R087" n="0284a08"/>出。無是亦無非。我說未來記。卽大衆部中分出七部。
<lb ed="X" n="0242c03"/><lb ed="R087" n="0284a09"/>上座分出十一部。且解偈云。摩訶僧祇部分別說有
<lb ed="X" n="0242c04"/><lb ed="R087" n="0284a10"/>七。卽第二句。體毗理十一者。分出十一部。是爲二十
<lb ed="X" n="0242c05"/><lb ed="R087" n="0284a11"/>部也。十八幷本二者。大衆分出七。上座分出十一。卽
<lb ed="X" n="0242c06"/><lb ed="R087" n="0284a12"/>十八也。幷本二。卽二十部也。言皆從大乘出者。卽無
<lb ed="X" n="0242c07"/><lb ed="R087" n="0284a13"/>有小乘。不從大乘而分出。大乘是本。二乘是末也。言
<lb ed="X" n="0242c08"/><lb ed="R087" n="0284a14"/>無是亦無非者。卽所立之義。各各自執自義毀<anchor xml:id="nkr_note_orig_0242009" n="0242009"/>也。故
<lb ed="X" n="0242c09"/><lb ed="R087" n="0284a15"/>名無是也。二十部皆是佛眞語故。名亦無非也。言我
<lb ed="X" n="0242c10"/><lb ed="R087" n="0284a16"/>說未來記。佛言。我滅後百年內。法一味。猶未諍起。於
<lb ed="X" n="0242c11"/><lb ed="R087" n="0284a17"/>一百年外。諸部紛起。名未來記也。若依宗輪論。大衆
<lb ed="X" n="0242c12"/><lb ed="R087" n="0284a18"/>部中分出八。幷本部成九。上座分出十部。幷本卽十
<lb ed="X" n="0242c13"/><lb ed="R087" n="0284b01"/>一也。前依文殊問經。幷本有八。卽無說假部也。然大
<lb ed="X" n="0242c14"/><lb ed="R087" n="0284b02"/>衆部凡多聖小。所以二百年內。數有乖諍。於此時內。
<lb ed="X" n="0242c15"/><lb ed="R087" n="0284b03"/>意義情見不同。遂分出三部。一者一說部。卽世出間。
<lb ed="X" n="0242c16"/><lb ed="R087" n="0284b04"/>皆說爲一假名。故名一說也。卽如喚火時。不燒口等。
<lb ed="X" n="0242c17"/><lb ed="R087" n="0284b05"/>等取餘法。卽名無得物之功。二者說出世部。此部主
<lb ed="X" n="0242c18"/><lb ed="R087" n="0284b06"/>意。明世間之法從顚倒生。今出世法非顚倒起。滅道
<lb ed="X" n="0242c19"/><lb ed="R087" n="0284b07"/>二體。皆眞實有。可依憑故。名說出世也。三者鷄胤部。
<lb ed="X" n="0242c20"/><lb ed="R087" n="0284b08"/>卽古仙貪欲。染彼母鷄。胤嗣相傳。因名鷄胤。此部唯
<lb ed="X" n="0242c21"/><lb ed="R087" n="0284b09"/>弘對法。不弘經律。經律是世間方便敎故。出家講經。
<lb ed="X" n="0242c22"/><lb ed="R087" n="0284b10"/>必起憍慢。憍慢起故。不得解脫。唯有對法。是正理也。
<lb ed="X" n="0242c23"/><lb ed="R087" n="0284b11"/>後至二百年欲滿。更分出一部。名多聞部。此師廣學
<lb ed="X" n="0242c24"/><lb ed="R087" n="0284b12"/>三藏聖敎。深悟佛言。從形名。名多聞部。後不經年月。更
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0243a" n="0243a"/>
<lb ed="X" n="0243a01"/><lb ed="R087" n="0284b13"/>分一部。名說假部。於二百年滿。有出家外道。捨本邪
<lb ed="X" n="0243a02"/><lb ed="R087" n="0284b14"/>敎。歸佛正法。亦名大天。於大衆部中住。重詳前義大
<lb ed="X" n="0243a03"/><lb ed="R087" n="0284b15"/>天五事。有可不可。因茲乖諍。分爲三部。一<name role="" type="person">制多山</name>部。
<lb ed="X" n="0243a04"/><lb ed="R087" n="0284b16"/>卽大天所住制多。此云靈廟。卽安置聖靈之廟處也。
<lb ed="X" n="0243a05"/><lb ed="R087" n="0284b17"/>故從山彰名。二西山住部。三北山住部。此二部旣與此
<lb ed="X" n="0243a06"/><lb ed="R087" n="0284b18"/>大天不和。因<anchor xml:id="nkr_note_orig_0243001" n="0243001"/>慈任在山西北也。從處立名也。如是分
<lb ed="X" n="0243a07"/><lb ed="R087" n="0285a01"/>出八部也。幷本卽九也。上座部至三百年初。一味和
<lb ed="X" n="0243a08"/><lb ed="R087" n="0285a02"/>合。此部於前二百年。殊無異諍。至三百年初。迦多衍
<lb ed="X" n="0243a09"/><lb ed="R087" n="0285a03"/>尼子。於上座部出家。先弘對法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0243002" n="0243002"/>上座。後弘經律。旣乖
<lb ed="X" n="0243a10"/><lb ed="R087" n="0285a04"/>本旨。遂有興諍。卽分出說一切有部。卽有爲無爲。雖
<lb ed="X" n="0243a11"/><lb ed="R087" n="0285a05"/>眞俗差別。皆是實有。三世等實有故。次於有部中。分
<lb ed="X" n="0243a12"/><lb ed="R087" n="0285a06"/>出一部。名犢子部。卽古仙染犢生子。故以爲名。次於
<lb ed="X" n="0243a13"/><lb ed="R087" n="0285a07"/>犢子部中。分出四部。一法上部。律主之號。有法可上。
<lb ed="X" n="0243a14"/><lb ed="R087" n="0285a08"/>或可有法出衆人之上。或善能說法名法上。或是部
<lb ed="X" n="0243a15"/><lb ed="R087" n="0285a09"/>主之名也。二者賢胄部。賢謂部主之名。胄謂苗<g ref="#CB00509">𧜟</g>之
<lb ed="X" n="0243a16"/><lb ed="R087" n="0285a10"/>義。卽是羅漢之苗也。三者正量部者。楷定義。卽量量
<lb ed="X" n="0243a17"/><lb ed="R087" n="0285a11"/>無邪謬。目之爲正。此部所立。皆深法義。楷定無邪。故
<lb ed="X" n="0243a18"/><lb ed="R087" n="0285a12"/>稱正量也。四者密林山部。部近山林。林<g ref="#CB15106">鬱</g>密故。以爲
<lb ed="X" n="0243a19"/><lb ed="R087" n="0285a13"/>名也。次於有部中。更分出一部。名化地部。部主本是
<lb ed="X" n="0243a20"/><lb ed="R087" n="0285a14"/>國主。化治土地。後時出家學道。却歸自國中王化。故
<lb ed="X" n="0243a21"/><lb ed="R087" n="0285a15"/>名化地也。又於化地部中。分出一部。名法藏部。亦名
<lb ed="X" n="0243a22"/><lb ed="R087" n="0285a16"/>法密部。此師含受正法。如藏密。從人立名也。次從三
<lb ed="X" n="0243a23"/><lb ed="R087" n="0285a17"/>百年末。從有部中。更分出一部。名飮光。飮光是婆羅
<lb ed="X" n="0243a24"/><lb ed="R087" n="0285a18"/>門姓。上古有仙。身有金色。暎蔽<anchor xml:id="nkr_note_orig_0243003" n="0243003"/>飮光。名爲飮光。部主
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0243b" n="0243b"/>
<lb ed="X" n="0243b01"/><lb ed="R087" n="0285b01"/>是彼之胤。從本立名也。次從四百年初。從有部。更分
<lb ed="X" n="0243b02"/><lb ed="R087" n="0285b02"/>出一部。名經量部。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0243004" n="0243004"/>也師唯依經爲量。不言律論。卽經
<lb ed="X" n="0243b03"/><lb ed="R087" n="0285b03"/>量部師也。幷本部成十一部也。本部卽名雪轉。亦名
<lb ed="X" n="0243b04"/><lb ed="R087" n="0285b04"/>雪山。卽上座本弘經敎。不弘對法。闢於義理。上座移
<lb ed="X" n="0243b05"/><lb ed="R087" n="0285b05"/>入雪山。從處爲名也。二從喩爲名者。上座漸次而行。
<lb ed="X" n="0243b06"/><lb ed="R087" n="0285b06"/>如雪因風飄流。漸次而下。似雪相似。故以爲名也。問。
<lb ed="X" n="0243b07"/><lb ed="R087" n="0285b07"/>前一說部亦是說假。說假部亦是說假。二部何別。答
<lb ed="X" n="0243b08"/><lb ed="R087" n="0285b08"/>曰。一說部卽說一切法。皆有假名。不說體亦是假。此
<lb ed="X" n="0243b09"/><lb ed="R087" n="0285b09"/>說假部。不論體用因果。一切皆假。故有別也。故部主
<lb ed="X" n="0243b10"/><lb ed="R087" n="0285b10"/>從自見解。立名說假也。上來多段不同。總是依宗輪。
<lb ed="X" n="0243b11"/><lb ed="R087" n="0285b11"/>辨法乖一味也。</p>
<lb ed="X" n="0243b12"/><lb ed="R087" n="0285b12"/><p xml:id="pX48p0243b1201">從第二擧喩者。卽下三句疏文是也。水乳兩和。是依
<lb ed="X" n="0243b13"/><lb ed="R087" n="0285b13"/>涅槃經也。彼經云。牧牛女搆得乳。初時乳純一味。有
<lb ed="X" n="0243b14"/><lb ed="R087" n="0285b14"/>人喫著。衆病皆除。後經多時。乳中添水。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0243005" n="0243005"/>命乳淡薄。雖
<lb ed="X" n="0243b15"/><lb ed="R087" n="0285b15"/>卽淡薄。由勝於水。飮之亦得病差。此喩佛滅後三百
<lb ed="X" n="0243b16"/><lb ed="R087" n="0285b16"/>年中。敎分多部。雖敎法淡薄。由勝外道敎千萬倍也。
<lb ed="X" n="0243b17"/><lb ed="R087" n="0285b17"/>但依之修行。皆得聖果。故云破戒惡行諸比丘。由勝
<lb ed="X" n="0243b18"/><lb ed="R087" n="0285b18"/>精進諸外道。次依文殊問經。及四分律。卽譬折<anchor xml:id="nkr_note_orig_0243006" n="0243006"/>黃金
<lb ed="X" n="0243b19"/><lb ed="R087" n="0286a01"/>是也。卽彼經云。佛在之日。佛言。我滅度後。二百年初
<lb ed="X" n="0243b20"/><lb ed="R087" n="0286a02"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0243b2001" n="0243b2001"/><anchor xml:id="beg0243b2001" n="0243b2001"/>已<anchor xml:id="end0243b2001"/>來。我諸聖弟子。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0243007" n="0243007"/>滅分五部。或分二十部等。其舍利
<lb ed="X" n="0243b21"/><lb ed="R087" n="0286a03"/>弗見佛說。便問佛言。世尊滅後二百年。分二十部等。
<lb ed="X" n="0243b22"/><lb ed="R087" n="0286a04"/>遣後代弟子。依何部<anchor xml:id="nkr_note_orig_0243008" n="0243008"/>修行。卽得聖果。何部是佛正法
<lb ed="X" n="0243b23"/><lb ed="R087" n="0286a05"/>也。佛答云。譬如一修金杖。分爲五段二十段等。何段
<lb ed="X" n="0243b24"/><lb ed="R087" n="0286a06"/>是眞金。舍利弗答云。皆是眞金。世尊言。我滅度後。雖
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0243c" n="0243c"/>
<lb ed="X" n="0243c01"/><lb ed="R087" n="0286a07"/>分五部二十部等。皆是正敎法。但依之修行。皆得獲
<lb ed="X" n="0243c02"/><lb ed="R087" n="0286a08"/>果。是故疏云。譬折黃金是也。下第三句文疏。依俱舍
<lb ed="X" n="0243c03"/><lb ed="R087" n="0286a09"/>論客偈。猶分白疊者。卽是人<anchor xml:id="nkr_note_orig_0243009" n="0243009"/>受二萬歲時。迦葉佛父
<lb ed="X" n="0243c04"/><lb ed="R087" n="0286a10"/>王訖栗枳王。夜作十夢等。白佛言。我作十種惡夢。有
<lb ed="X" n="0243c05"/><lb ed="R087" n="0286a11"/>何災也。莫是有惡人侵我境<anchor xml:id="nkr_note_orig_0243010" n="0243010"/>云。佛答言。此事不關王
<lb ed="X" n="0243c06"/><lb ed="R087" n="0286a12"/>事。此記未來人<anchor xml:id="note_star_f" n="0243009" type="star"/>受百歲時。有佛出世。號釋迦<anchor xml:id="nkr_note_orig_0243011" n="0243011"/>牟佛。佛
<lb ed="X" n="0243c07"/><lb ed="R087" n="0286a13"/>滅度後二百年<anchor xml:id="nkr_note_add_0243c0701" n="0243c0701"/><anchor xml:id="beg0243c0701" n="0243c0701"/>已<anchor xml:id="end0243c0701"/>來。諸聖弟子。分佛敎成二十部也。
<lb ed="X" n="0243c08"/><lb ed="R087" n="0286a14"/>問曰。何者是十夢。答曰。有一偈云。謂大象及井<g ref="#CB00595">麨</g>。栴
<lb ed="X" n="0243c09"/><lb ed="R087" n="0286a15"/>檀妙薗林。小象二獼猴。廣堅依鬪諍。第一夢者。卽夢
<lb ed="X" n="0243c10"/><lb ed="R087" n="0286a16"/>見一大象。於一室中。無門戶立。有其窓。象從窓出。全
<lb ed="X" n="0243c11"/><lb ed="R087" n="0286a17"/>身却出。猶有尾。被窓礙出不得。此記釋迦弟子。割愛
<lb ed="X" n="0243c12"/><lb ed="R087" n="0286a18"/>辭親。而求出家。身雖出家。心由貪著名利。不能修行。
<lb ed="X" n="0243c13"/><lb ed="R087" n="0286b01"/>如象全身出。尾猶不出相似也。第二夢見一口井。具
<lb ed="X" n="0243c14"/><lb ed="R087" n="0286b02"/>八功德水。有人渴。看此水而不飮。卽井逐渴人。渴人
<lb ed="X" n="0243c15"/><lb ed="R087" n="0286b03"/>走。都不迴<g ref="#CB15164">𮨇</g>。此記釋迦諸弟子道俗等。身受衆苦。不
<lb ed="X" n="0243c16"/><lb ed="R087" n="0286b04"/>能聽佛法。卽僧將經法。就俗家轉念等。俗人之意。目
<lb ed="X" n="0243c17"/><lb ed="R087" n="0286b05"/>不覩也。人雖有渴。而不飮之也。第三夢見有人將一
<lb ed="X" n="0243c18"/><lb ed="R087" n="0286b06"/>升眞珠。博一升<g ref="#CB00595">麨</g>。<g ref="#CB00595">麨</g>猶自不肯博也。此記釋迦遺法
<lb ed="X" n="0243c19"/><lb ed="R087" n="0286b07"/>弟子。將佛聖言。就俗人家。博他財帛。財帛猶不肯博
<lb ed="X" n="0243c20"/><lb ed="R087" n="0286b08"/>也。第四夢見將一尺栴檀木。博一尺凡木。凡木猶不
<lb ed="X" n="0243c21"/><lb ed="R087" n="0286b09"/>肯博也。此記釋迦遺法弟子。將聖敎。博他俗書等。俗
<lb ed="X" n="0243c22"/><lb ed="R087" n="0286b10"/>書等猶不肯也。第五夢見一妙薗林花菓茂盛。有一
<lb ed="X" n="0243c23"/><lb ed="R087" n="0286b11"/>群賊。一時來殘害盡。此記釋迦遺法弟子。小乘二十
<lb ed="X" n="0243c24"/><lb ed="R087" n="0286b12"/>部。互相非斥。殘佛敎也。第六夢見衆多小象。逐出大
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0244a" n="0244a"/>
<lb ed="X" n="0244a01"/><lb ed="R087" n="0286b13"/>象。大象與他出也。此記釋迦遺法弟子。破戒惡行結
<lb ed="X" n="0244a02"/><lb ed="R087" n="0286b14"/>伴侶。逐出有德淸淨比丘也。第<anchor xml:id="nkr_note_orig_0244001" n="0244001"/>子夢見一獼猴極劣。
<lb ed="X" n="0244a03"/><lb ed="R087" n="0286b15"/>衆獼猴共扶爲王。將四大海水灌頂<anchor xml:id="nkr_note_add_0244a0301" n="0244a0301"/><anchor xml:id="beg0244a0301" n="0244a0301"/>已<anchor xml:id="end0244a0301"/>立王也。此記
<lb ed="X" n="0244a04"/><lb ed="R087" n="0286b16"/>釋迦遺法弟子。自身破戒造<anchor xml:id="nkr_note_orig_0244002" n="0244002"/>事。卽相扶爲尊德爲師
<lb ed="X" n="0244a05"/><lb ed="R087" n="0286b17"/>也。第八<anchor xml:id="nkr_note_orig_0244003" n="0244003"/>又夢見一獼猴身塗不淨。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0244004" n="0244004"/>湯突餘者。此記釋
<lb ed="X" n="0244a06"/><lb ed="R087" n="0286b18"/>迦遺法弟子。破戒惡行者。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0244005" n="0244005"/>兼謗淸淨比丘也。此第八
<lb ed="X" n="0244a07"/><lb ed="R087" n="0287a01"/>者。合是第七夢也。攝時錯也。第九夢見一張白疊。價
<lb ed="X" n="0244a08"/><lb ed="R087" n="0287a02"/>直無量。極殊妙也。卽二十人共諍分此衣。衣由不破。
<lb ed="X" n="0244a09"/><lb ed="R087" n="0287a03"/>此記釋迦弟子。共諍如來敎法。分爲二十部也。雖<anchor xml:id="nkr_note_orig_0244006" n="0244006"/>衣
<lb ed="X" n="0244a10"/><lb ed="R087" n="0287a04"/>依同分多部。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0244007" n="0244007"/>部皆是佛正法。依之修行。皆得獲聖果
<lb ed="X" n="0244a11"/><lb ed="R087" n="0287a05"/>也。此是廣堅衣也。第十夢見多人互相征伐。此表遺
<lb ed="X" n="0244a12"/><lb ed="R087" n="0287a06"/>法弟子。各儻自宗。互相非斥。以爲鬬諍。是故疏云猶
<lb ed="X" n="0244a13"/><lb ed="R087" n="0287a07"/>分白疊者。是第九夢也。上來總是擧喩也。</p>
<lb ed="X" n="0244a14"/><lb ed="R087" n="0287a08"/><p xml:id="pX48p0244a1401">自下第三正陳異見中。分二。初通辨邪徒者。疏云。邪
<lb ed="X" n="0244a15"/><lb ed="R087" n="0287a09"/>徒亂<anchor xml:id="nkr_note_orig_0244008" n="0244008"/>徹。正法陵夷也。別明情執。且第一邪徒亂徹者。
<lb ed="X" n="0244a16"/><lb ed="R087" n="0287a10"/>不正曰邪。和雜穢亂。徒者徒儻也。徹者疏也。卽正敎
<lb ed="X" n="0244a17"/><lb ed="R087" n="0287a11"/>大乘之跡也。卽正敎大乘之文。車蹤曰轍。如來敎法
<lb ed="X" n="0244a18"/><lb ed="R087" n="0287a12"/>由如車蹤道路。更無邪僻也。外道等敎。三德六句二
<lb ed="X" n="0244a19"/><lb ed="R087" n="0287a13"/>十五諦虗空實我等。如下廣明外道五師三計等也。
<lb ed="X" n="0244a20"/><lb ed="R087" n="0287a14"/>此邪徒者。卽外道也。或總是小乘亂徹者。卽將二十
<lb ed="X" n="0244a21"/><lb ed="R087" n="0287a15"/>部互相見不同。亂我佛敎。卽是邪徒也。亦將小乘爲
<lb ed="X" n="0244a22"/><lb ed="R087" n="0287a16"/>邪徒也。本來一味正敎。便異見紛諍也。亂正法之徹
<lb ed="X" n="0244a23"/><lb ed="R087" n="0287a17"/>跡也。如春秋云。齊魯二國交戰。齊軍大敗退。其魯軍
<lb ed="X" n="0244a24"/><lb ed="R087" n="0287a18"/>卽欲逐之。魯軍有一人。名曹劌。曹劌云。魯軍且住。恐
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0244b" n="0244b"/>
<lb ed="X" n="0244b01"/><lb ed="R087" n="0287b01"/>齊軍是詐伏兵。使人望<anchor xml:id="nkr_note_orig_0244009" n="0244009"/>者。若齊軍車馬<anchor xml:id="nkr_note_add_0244b0101" n="0244b0101"/><anchor xml:id="beg0244b0101" n="0244b0101"/>縱<anchor xml:id="end0244b0101"/>橫。干戈倒
<lb ed="X" n="0244b02"/><lb ed="R087" n="0287b02"/>載。卽是眞敗。使人望車。乃見<anchor xml:id="nkr_note_add_0244b0201" n="0244b0201"/><anchor xml:id="beg0244b0201" n="0244b0201"/>縱<anchor xml:id="end0244b0201"/>橫。方知實敗退也。今
<lb ed="X" n="0244b03"/><lb ed="R087" n="0287b03"/>被小乘外道等。<g ref="#CB15137">𥪰</g>興異見。亂我佛眞正之敎也。故云
<lb ed="X" n="0244b04"/><lb ed="R087" n="0287b04"/>邪徒亂徹也。言正法陵夷者。卽是我如來所說之敎
<lb ed="X" n="0244b05"/><lb ed="R087" n="0287b05"/>名正法也。高峻曰陵也。夷者。平坦之<g ref="#CB15032">㒵</g>也。爾雅云。大
<lb ed="X" n="0244b06"/><lb ed="R087" n="0287b06"/>埠曰陵。夷者平也。卽謂諸小乘外道等。摧壞我正眞
<lb ed="X" n="0244b07"/><lb ed="R087" n="0287b07"/>之敎。平平若是。又諸小乘師云。諸大乘經非佛說也。
<lb ed="X" n="0244b08"/><lb ed="R087" n="0287b08"/>卽小乘謗大乘言非佛說者。正是邪徒也。卽使正法
<lb ed="X" n="0244b09"/><lb ed="R087" n="0287b09"/>之山平坦也。故名正法陵夷也。上來第一通辨邪徒
<lb ed="X" n="0244b10"/><lb ed="R087" n="0287b10"/>也。</p>
<lb ed="X" n="0244b11"/><lb ed="R087" n="0287b11"/><p xml:id="pX48p0244b1101">自下別明情執。分二。初明小乘情執。二明大乘情執。
<lb ed="X" n="0244b12"/><lb ed="R087" n="0287b12"/>且第一辨小乘情執者。疏云色心假實異其宗者。卽
<lb ed="X" n="0244b13"/><lb ed="R087" n="0287b13"/>是執假執實。異於正法之本宗也。如一說部。執色心
<lb ed="X" n="0244b14"/><lb ed="R087" n="0287b14"/>皆是假有。名爲執假也。卽世出世<anchor xml:id="nkr_note_orig_0244010" n="0244010"/>世間一切法。皆唯
<lb ed="X" n="0244b15"/><lb ed="R087" n="0287b15"/>有一假名也。又犢子部師。執我法俱有也。卽於有部
<lb ed="X" n="0244b16"/><lb ed="R087" n="0287b16"/>中分出。所以情見執一切皆是我法實有也。小乘三
<lb ed="X" n="0244b17"/><lb ed="R087" n="0287b17"/>世有。與有宗別也。執一切皆實。三科法門。三世法。皆
<lb ed="X" n="0244b18"/><lb ed="R087" n="0287b18"/>是實也。或計肉<anchor xml:id="nkr_note_orig_0244011" n="0244011"/>摶爲心精靈。四大等成五根皆<anchor xml:id="nkr_note_orig_0244012" n="0244012"/>是。卽
<lb ed="X" n="0244b19"/><lb ed="R087" n="0288a01"/>此二十部護執不同。色心等假實不同。乖正法故。名
<lb ed="X" n="0244b20"/><lb ed="R087" n="0288a02"/>異其宗者。異中道宗也。疏云有無之說虧其實者。虧
<lb ed="X" n="0244b21"/><lb ed="R087" n="0288a03"/>者少也。卽覺天經部一意。問曰。何名有無之說。答。卽
<lb ed="X" n="0244b22"/><lb ed="R087" n="0288a04"/>或執外境如識非無。是增益也。或執內心如境非有。
<lb ed="X" n="0244b23"/><lb ed="R087" n="0288a05"/>是損減。名無也。問曰。如何名實法。答。不空不有。卽唯
<lb ed="X" n="0244b24"/><lb ed="R087" n="0288a06"/>遮境。有識簡心空菩薩。執唯有一个意是有。餘者卽
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0244c" n="0244c"/>
<lb ed="X" n="0244c01"/><lb ed="R087" n="0288a07"/>假。皆是無。皆虧大乘八識五十一心所法也。若執無
<lb ed="X" n="0244c02"/><lb ed="R087" n="0288a08"/>者。卽是靑辨。卽從四百年後。至八百年<anchor xml:id="nkr_note_add_0244c0201" n="0244c0201"/><anchor xml:id="beg0244c0201" n="0244c0201"/>已<anchor xml:id="end0244c0201"/>來。空宗大
<lb ed="X" n="0244c03"/><lb ed="R087" n="0288a09"/>乘大行。空敎卽執一切皆空也。不簡遍計圓成依他。
<lb ed="X" n="0244c04"/><lb ed="R087" n="0288a10"/>皆是空。卽<anchor xml:id="nkr_note_orig_0244013" n="0244013"/>內果皆空也。靑辨造掌珍論。同時有五个
<lb ed="X" n="0244c05"/><lb ed="R087" n="0288a11"/>論師。名五日出。卽五天一時生。中印土是龍樹。東印
<lb ed="X" n="0244c06"/><lb ed="R087" n="0288a12"/>土是<name role="" type="person">馬鳴</name>。南印土是提婆。西印土是室利羅多。北印
<lb ed="X" n="0244c07"/><lb ed="R087" n="0288a13"/>土是<name role="" type="person">鳩摩羅多</name>。卽五日出也。大弘空宗。卽靑辨掌珍
<lb ed="X" n="0244c08"/><lb ed="R087" n="0288a14"/>論中。作比量。破菩<anchor xml:id="nkr_note_orig_0244014" n="0244014"/>薩涅槃皆立。卽彼論偈云。眞性有
<lb ed="X" n="0244c09"/><lb ed="R087" n="0288a15"/>爲空。如幻緣生假。無爲無有實。不起似空華。如靑辨
<lb ed="X" n="0244c10"/><lb ed="R087" n="0288a16"/>宗八部般若經。故以般若經。說一切皆空也。以靑辨。
<lb ed="X" n="0244c11"/><lb ed="R087" n="0288a17"/>不了如來隱有談空敎。便執一切皆空者。是靑辨惡
<lb ed="X" n="0244c12"/><lb ed="R087" n="0288a18"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0244015" n="0244015"/>趣空也。如來般若經中。言一切皆空者是眞空。不空
<lb ed="X" n="0244c13"/><lb ed="R087" n="0288b01"/>是妙有故。卽此經意。說心外境空也。亦不說依圓亦
<lb ed="X" n="0244c14"/><lb ed="R087" n="0288b02"/>空也。靑辨不知佛意。便執一切空。二轉依果亦是空。
<lb ed="X" n="0244c15"/><lb ed="R087" n="0288b03"/>卽靑辨第一比量云。眞性有爲是有法。空空故宗。因云
<lb ed="X" n="0244c16"/><lb ed="R087" n="0288b04"/>云緣生故。同喩云猶如幻事。幻事是緣生。幻事是空。
<lb ed="X" n="0244c17"/><lb ed="R087" n="0288b05"/>眞性有爲是緣生。亦是空也。卽此似比量。乃有過也。
<lb ed="X" n="0244c18"/><lb ed="R087" n="0288b06"/>卽因中有所依不成過。喩上有一分所立不成過。一
<lb ed="X" n="0244c19"/><lb ed="R087" n="0288b07"/>分是能立不成過。言因<anchor xml:id="nkr_note_orig_0244016" n="0244016"/>無所依不成者。前陳有法。意
<lb ed="X" n="0244c20"/><lb ed="R087" n="0288b08"/>通<anchor xml:id="nkr_note_orig_0244017" n="0244017"/>通兩宗共許。靑辨旣立性空有爲以爲有法者。言
<lb ed="X" n="0244c21"/><lb ed="R087" n="0288b09"/>一分前陳有法者。卽護法不許有緣生之因。依彼轉
<lb ed="X" n="0244c22"/><lb ed="R087" n="0288b10"/>故。是一分所依不成。言喩上有一分能立不成者。因
<lb ed="X" n="0244c23"/><lb ed="R087" n="0288b11"/>言緣生。表是緣生及餘三緣。故致生字。幻事之喩。但
<lb ed="X" n="0244c24"/><lb ed="R087" n="0288b12"/>假合起。非因緣有。何有生字。故於因上合言緣成。言
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0245a" n="0245a"/>
<lb ed="X" n="0245a01"/><lb ed="R087" n="0288b13"/>一分所立不成者。幻事之喩。通貫兩宗。護法幻事非
<lb ed="X" n="0245a02"/><lb ed="R087" n="0288b14"/>空非有。所立空宗。於彼不轉。卽於喩上半有半無。故
<lb ed="X" n="0245a03"/><lb ed="R087" n="0288b15"/>是一分所立不成也。第二量<anchor xml:id="nkr_note_orig_0245001" n="0245001"/>土涅槃是有法。定是空
<lb ed="X" n="0245a04"/><lb ed="R087" n="0288b16"/>宗。因云不起故。同喩如空華等。定是<anchor xml:id="nkr_note_orig_0245002" n="0245002"/>定卽護<anchor xml:id="nkr_note_orig_0245003" n="0245003"/>人宗中
<lb ed="X" n="0245a05"/><lb ed="R087" n="0288b17"/>空。如我宗中。且不空也。汝應言靑辨自許宗空者。方
<lb ed="X" n="0245a06"/><lb ed="R087" n="0288b18"/>簡他宗也。旣不簡他宗。卽他不極成過也。汝又言是
<lb ed="X" n="0245a07"/><lb ed="R087" n="0289a01"/>緣生者。是不如何言空耶。旣若犯多種過。卽比量不
<lb ed="X" n="0245a08"/><lb ed="R087" n="0289a02"/>成。故知菩<anchor xml:id="nkr_note_orig_0245004" n="0245004"/>薩非空也。若是空者。汝靑辨菩薩修行求
<lb ed="X" n="0245a09"/><lb ed="R087" n="0289a03"/>於何果。又一切衆生修行歸趣何法也。若一切衆生
<lb ed="X" n="0245a10"/><lb ed="R087" n="0289a04"/>有所歸敬處。是可求果。故<anchor xml:id="nkr_note_orig_0245005" n="0245005"/>遍知計是無。依圓是有。涅
<lb ed="X" n="0245a11"/><lb ed="R087" n="0289a05"/>槃是圓成。四智是依他也。具有能所證。卽有凡聖生
<lb ed="X" n="0245a12"/><lb ed="R087" n="0289a06"/>死。亦有菩薩。涅槃。卽知三性中唯遮遍計是也。故知
<lb ed="X" n="0245a13"/><lb ed="R087" n="0289a07"/>佛法正道理者。卽苦集是染因果。滅道是淨因果。二
<lb ed="X" n="0245a14"/><lb ed="R087" n="0289a08"/>轉依果。非空非有。妙理中道。故離二邊也。離心外妄
<lb ed="X" n="0245a15"/><lb ed="R087" n="0289a09"/>計有。故名不有。離靑辨惡<anchor xml:id="nkr_note_orig_0245006" n="0245006"/>趣空。故名不無也。卽不無
<lb ed="X" n="0245a16"/><lb ed="R087" n="0289a10"/>邪契中道。諸有智者。應順修學。捨彼生死輪迴之業。
<lb ed="X" n="0245a17"/><lb ed="R087" n="0289a11"/>無上覺也。卽乍可執有如須彌。不可執空如芥子。何
<lb ed="X" n="0245a18"/><lb ed="R087" n="0289a12"/>以卽執空者。滯其空邊。諸佛說爲不可治者。此上卽
<lb ed="X" n="0245a19"/><lb ed="R087" n="0289a13"/>是大乘異師亂轍訖也。上來<anchor xml:id="nkr_note_orig_0245007" n="0245007"/>最是大門第四邪徒竟
<lb ed="X" n="0245a20"/><lb ed="R087" n="0289a14"/>起異見繁興訖也。</p>
<lb ed="X" n="0245a21"/><lb ed="R087" n="0289a15"/><p xml:id="pX48p0245a2101">自下第五啓彼中道方陳邪論者。分爲五段。一者解
<lb ed="X" n="0245a22"/><lb ed="R087" n="0289a16"/>論主之名。卽疏云爰有大士厥號天親。是也。二嘆德
<lb ed="X" n="0245a23"/><lb ed="R087" n="0289a17"/>者。疏云嗣至聖之玄風紹法王之令軌。是也。三者明
<lb ed="X" n="0245a24"/><lb ed="R087" n="0289a18"/>述作之意。疏云<g ref="#CB15106">鬱</g>造斯論五法合成者。是也。四者正
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0245b" n="0245b"/>
<lb ed="X" n="0245b01"/><lb ed="R087" n="0289b01"/>顯中道。除執二邊至異執。是也。五者總結深意。遮彼
<lb ed="X" n="0245b02"/><lb ed="R087" n="0289b02"/>迷情。今更科後二。第四破執歸中。第五總結深意也。
<lb ed="X" n="0245b03"/><lb ed="R087" n="0289b03"/>疏云文邃理愽難可詳焉者。是也。五段不同。</p>
<lb ed="X" n="0245b04"/><lb ed="R087" n="0289b04"/><p xml:id="pX48p0245b0401">且第一明造論之人。卽爰下二句是也。言爰者。于也
<lb ed="X" n="0245b05"/><lb ed="R087" n="0289b05"/>粤也。卽爰粤也。大士者。卽褒讚之詞。亦是簡異二乘。
<lb ed="X" n="0245b06"/><lb ed="R087" n="0289b06"/>非大士也。以求大果大行大涅槃故。名大士也。卽大
<lb ed="X" n="0245b07"/><lb ed="R087" n="0289b07"/>菩薩之士。名大士也。有云。但合言正士也。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0245008" n="0245008"/>合名大士。
<lb ed="X" n="0245b08"/><lb ed="R087" n="0289b08"/>大士者是佛也。以無上<anchor xml:id="nkr_note_orig_0245009" n="0245009"/>事故。名大士也。若行大行求
<lb ed="X" n="0245b09"/><lb ed="R087" n="0289b09"/>大菩提之<anchor xml:id="note_star_10" n="0245009" type="star"/>事。名大士。理亦然也。大士通因果。若無上
<lb ed="X" n="0245b10"/><lb ed="R087" n="0289b10"/>士者。唯局果。解云。十下作一。是士字也。十者數之終
<lb ed="X" n="0245b11"/><lb ed="R087" n="0289b11"/>也。一者數之始也。此菩薩解行卽有始有終。故名士
<lb ed="X" n="0245b12"/><lb ed="R087" n="0289b12"/>也。此是以字解也。卽不如前解也。卽當九百年中出
<lb ed="X" n="0245b13"/><lb ed="R087" n="0289b13"/>世也。言厥者其也。號者德號也。如人初生至二十<anchor xml:id="nkr_note_add_0245b1301" n="0245b1301"/><anchor xml:id="beg0245b1301" n="0245b1301"/>已<anchor xml:id="end0245b1301"/>
<lb ed="X" n="0245b14"/><lb ed="R087" n="0289b14"/>來。方得爲名也。若國家與官。於國有忠。於家盡節。卽
<lb ed="X" n="0245b15"/><lb ed="R087" n="0289b15"/>衆人與作名稱號也。於國有忠。與立其號也。如張燕
<lb ed="X" n="0245b16"/><lb ed="R087" n="0289b16"/>公是也。卽此天親。於佛法盡忠。卽造論解經。接引衆
<lb ed="X" n="0245b17"/><lb ed="R087" n="0289b17"/>生。皆能入佛法。獲聖果故。世人因此菩薩造論。令一
<lb ed="X" n="0245b18"/><lb ed="R087" n="0289b18"/>切善芽增長。卽菩薩與衆生爲之出世父。卽立號也。
<lb ed="X" n="0245b19"/><lb ed="R087" n="0290a01"/>號曰天親。或名<name role="" type="person">世親</name>。卽是唐梵各不同也。言<name role="" type="person">世親</name>者。
<lb ed="X" n="0245b20"/><lb ed="R087" n="0290a02"/>是唐言也。梵云筏蘇盤豆。此云<name role="" type="person">世親</name>。梵云拔蘇盤豆。
<lb ed="X" n="0245b21"/><lb ed="R087" n="0290a03"/>此云天親。舊云婆搜盤豆者。非也。亦云。世所親近。名
<lb ed="X" n="0245b22"/><lb ed="R087" n="0290a04"/><name role="" type="person">世親</name>也。或云。於天神邊乞得。故名天親。問曰。何名天
<lb ed="X" n="0245b23"/><lb ed="R087" n="0290a05"/>親。答曰。爲父母無子息。恐後絕嗣。遂於天神邊乞得。
<lb ed="X" n="0245b24"/><lb ed="R087" n="0290a06"/>西方多有人。事天神也。卽是自在天也。從所乞處得
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0245c" n="0245c"/>
<lb ed="X" n="0245c01"/><lb ed="R087" n="0290a07"/>名。名曰天親。卽於經部出家。學經部義。闇破有宗。造
<lb ed="X" n="0245c02"/><lb ed="R087" n="0290a08"/>俱舍論。却潛破有部宗也。後時有新有部師。名新薩
<lb ed="X" n="0245c03"/><lb ed="R087" n="0290a09"/>婆多。見天親潛破有部宗。卽新薩婆多造四十卷論。
<lb ed="X" n="0245c04"/><lb ed="R087" n="0290a10"/>破俱舍。名俱舍撲。卽俱<anchor xml:id="nkr_note_orig_0245010" n="0245010"/>舍論。卽馬駄著於五天逐之。
<lb ed="X" n="0245c05"/><lb ed="R087" n="0290a11"/>天親遂走。問曰。何天親却走。答曰。天親言以無人監
<lb ed="X" n="0245c06"/><lb ed="R087" n="0290a12"/>故。長去十五里。後時新薩多患疾。便遣弟子。將四十
<lb ed="X" n="0245c07"/><lb ed="R087" n="0290a13"/>卷論。呈似天親見詳之。乃見道理善順俱舍。與立名
<lb ed="X" n="0245c08"/><lb ed="R087" n="0290a14"/>目。名順正理論也。此天親前後造五百部小乘論。皆
<lb ed="X" n="0245c09"/><lb ed="R087" n="0290a15"/>謗毀大乘經典。言非<anchor xml:id="nkr_note_orig_0245011" n="0245011"/>佛。以無著是兄。旣知見<anchor xml:id="nkr_note_add_0245c0901" n="0245c0901"/><anchor xml:id="beg0245c0901" n="0245c0901"/>已<anchor xml:id="end0245c0901"/>。便勸
<lb ed="X" n="0245c10"/><lb ed="R087" n="0290a16"/>令修大乘行。其天親不肯迴心。後時無著<anchor xml:id="nkr_note_orig_0245012" n="0245012"/>我有小疾。
<lb ed="X" n="0245c11"/><lb ed="R087" n="0290a17"/>令弟子往喚天親。於天親所宿處。無著弟子。於高樓
<lb ed="X" n="0245c12"/><lb ed="R087" n="0290a18"/>上。念華嚴經十地品偈云。若人欲了知三世一切佛。
<lb ed="X" n="0245c13"/><lb ed="R087" n="0290b01"/>應觀法界性。一切唯心造。聞此偈<anchor xml:id="nkr_note_add_0245c1301" n="0245c1301"/><anchor xml:id="beg0245c1301" n="0245c1301"/>已<anchor xml:id="end0245c1301"/>。遂發大乘心。修
<lb ed="X" n="0245c14"/><lb ed="R087" n="0290b02"/>大乘行。後時思惟。我<anchor xml:id="nkr_note_add_0245c1401" n="0245c1401"/><anchor xml:id="beg0245c1401" n="0245c1401"/>已<anchor xml:id="end0245c1401"/>前謗毀大乘經論。後必當入
<lb ed="X" n="0245c15"/><lb ed="R087" n="0290b03"/>地獄。我先毀方等經。都由此舌。我今爲悔此過。應須
<lb ed="X" n="0245c16"/><lb ed="R087" n="0290b04"/>截舌。方得謝<anchor xml:id="nkr_note_orig_0245013" n="0245013"/>邊也。卽自執刀。欲截其舌。去無著所三
<lb ed="X" n="0245c17"/><lb ed="R087" n="0290b05"/>由旬。遙知欲自截舌。卽現神通。以手遮刀。語天親言。
<lb ed="X" n="0245c18"/><lb ed="R087" n="0290b06"/>汝不須截舌。夫人因地而倒。還須因地而起。昔日將
<lb ed="X" n="0245c19"/><lb ed="R087" n="0290b07"/>舌謗大乘經典。如今應將此舌。讚大乘經。卽謝過也。
<lb ed="X" n="0245c20"/><lb ed="R087" n="0290b08"/>天親受敎。後時造五百部大乘論。讚嘆大乘。廣破小
<lb ed="X" n="0245c21"/><lb ed="R087" n="0290b09"/>乘。卽此百法論。是一數也。西方千部論師者。天親是
<lb ed="X" n="0245c22"/><lb ed="R087" n="0290b10"/>也。卽初迴心時。造攝大乘論也。<g ref="#CB08764">㝡</g>後造俱舍論也。卽
<lb ed="X" n="0245c23"/><lb ed="R087" n="0290b11"/>慈恩和上嘆云。晦孤明於俱舍。孤明<anchor xml:id="nkr_note_orig_0245014" n="0245014"/>□大乘明慧也。
<lb ed="X" n="0245c24"/><lb ed="R087" n="0290b12"/>示同塵而說有。卽示現依小乘也。解慧縛於攝論。慧
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0246a" n="0246a"/>
<lb ed="X" n="0246a01"/><lb ed="R087" n="0290b13"/>縛者。卽小乘慧名爲慧縛。今棄之。故名解也。表縱聖
<lb ed="X" n="0246a02"/><lb ed="R087" n="0290b14"/>以談空。鑒冷智周窮神盡叡。卽疏主厥號天親。是辨
<lb ed="X" n="0246a03"/><lb ed="R087" n="0290b15"/>能造論之人也。</p>
<lb ed="X" n="0246a04"/><lb ed="R087" n="0290b16"/><p xml:id="pX48p0246a0401">第二嘆德者。兩句疏文。嗣至聖之玄風。紹法王之命
<lb ed="X" n="0246a05"/><lb ed="R087" n="0290b17"/>軌者。嗣者繼嗣也。如人家養兒。卽繼嗣先家。此天親
<lb ed="X" n="0246a06"/><lb ed="R087" n="0290b18"/>亦爾。繼嗣世尊也。言至聖者。有三解。一云。天親繼嗣
<lb ed="X" n="0246a07"/><lb ed="R087" n="0291a01"/>無著菩薩。無著菩薩是初地也。以天親因無著發心。
<lb ed="X" n="0246a08"/><lb ed="R087" n="0291a02"/>又是無著之弟也。是燸頂之高士。樞要云。位居明陰。
<lb ed="X" n="0246a09"/><lb ed="R087" n="0291a03"/>道隣極喜。卽天親繼嗣無著菩薩。無著是至聖也。二
<lb ed="X" n="0246a10"/><lb ed="R087" n="0291a04"/>云天親但繼嗣彌勒。以依瑜伽論爲主。故云至聖也。
<lb ed="X" n="0246a11"/><lb ed="R087" n="0291a05"/>以當來成佛故。云至聖也。三云但繼嗣佛也。旣不繼
<lb ed="X" n="0246a12"/><lb ed="R087" n="0291a06"/>嗣餘人。至者極邊之義。又聖法王是至聖也。此方盡
<lb ed="X" n="0246a13"/><lb ed="R087" n="0291a07"/>理。玄者妙也。風者風範。卽此玄風者。是如來敎法。天
<lb ed="X" n="0246a14"/><lb ed="R087" n="0291a08"/>親能繼嗣佛正法。故云嗣至聖之玄風。言紹者。繼紹
<lb ed="X" n="0246a15"/><lb ed="R087" n="0291a09"/>也。法王者。卽是佛也。問曰。言至聖。如何後更言法王。
<lb ed="X" n="0246a16"/><lb ed="R087" n="0291a10"/>答曰。但是文家屬對。亦無別義。至聖卽是法王也。以
<lb ed="X" n="0246a17"/><lb ed="R087" n="0291a11"/>於法得自在。自在者。是王也。故<anchor xml:id="nkr_note_orig_0246001" n="0246001"/>繼經言。<anchor xml:id="nkr_note_add_0246a1701" n="0246a1701"/><anchor xml:id="beg0246a1701" n="0246a1701"/>已<anchor xml:id="end0246a1701"/>於法得自
<lb ed="X" n="0246a18"/><lb ed="R087" n="0291a12"/>在。是故稽首此法王也。命者隔也。命是正也。軌爲軌
<lb ed="X" n="0246a19"/><lb ed="R087" n="0291a13"/>則。途徹規隔之義。卽天親皆能紹繼。故云紹法王之
<lb ed="X" n="0246a20"/><lb ed="R087" n="0291a14"/>命軌也。</p>
<lb ed="X" n="0246a21"/><lb ed="R087" n="0291a15"/><p xml:id="pX48p0246a2101">第三正明述作之意者。疏云<g ref="#CB15106">鬱</g>造斯論五法合成者。
<lb ed="X" n="0246a22"/><lb ed="R087" n="0291a16"/>正明造論因由也。<g ref="#CB15106">鬱</g>者。興也盛也。造者。作也述也。斯
<lb ed="X" n="0246a23"/><lb ed="R087" n="0291a17"/>者。此也。卽是天親興作此論也。問曰。世尊在日。說法
<lb ed="X" n="0246a24"/><lb ed="R087" n="0291a18"/>有不了之敎。卽更要天親造論。化諸有情。佛在日說
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0246b" n="0246b"/>
<lb ed="X" n="0246b01"/><lb ed="R087" n="0291b01"/>法。皆是了敎。如何菩薩更造論耶。答曰。菩薩造論。有
<lb ed="X" n="0246b02"/><lb ed="R087" n="0291b02"/>深意趣。問曰。有何意趣耶。答曰。有四意故造斯論。一
<lb ed="X" n="0246b03"/><lb ed="R087" n="0291b03"/>者爲嚴顯佛經故。所以造論。以佛經甚深微妙難了
<lb ed="X" n="0246b04"/><lb ed="R087" n="0291b04"/>知故。菩薩造論解經。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0246002" n="0246002"/>解經義顯現也。二者爲摧邪顯
<lb ed="X" n="0246b05"/><lb ed="R087" n="0291b05"/>正。所以造論。慈恩云。風飛三量。卽外道靡<anchor xml:id="nkr_note_orig_0246003" n="0246003"/>其<anchor xml:id="nkr_note_orig_0246004" n="0246004"/>雅宗旣
<lb ed="X" n="0246b06"/><lb ed="R087" n="0291b06"/>避。正法得顯也。三者令法久住。菩薩所以造論。以論
<lb ed="X" n="0246b07"/><lb ed="R087" n="0291b07"/>解經。正法顯現。後代流行。命不斷故。四者利樂有情。
<lb ed="X" n="0246b08"/><lb ed="R087" n="0291b08"/>所以造論。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0246005" n="0246005"/>命衆生除邪。正見解生。依敎修行。出離生
<lb ed="X" n="0246b09"/><lb ed="R087" n="0291b09"/>死輪迴。受法樂也。故名利樂有情。天親慈悲有此四
<lb ed="X" n="0246b10"/><lb ed="R087" n="0291b10"/>意。所以造論也。雖有四意。意在嚴顯佛經。若不造論
<lb ed="X" n="0246b11"/><lb ed="R087" n="0291b11"/>解經。經中奧義難曉也。造論解經意。有五喩。一者如
<lb ed="X" n="0246b12"/><lb ed="R087" n="0291b12"/>見蓮華未開。見雖生喜。不如開<anchor xml:id="nkr_note_add_0246b1201" n="0246b1201"/><anchor xml:id="beg0246b1201" n="0246b1201"/>已<anchor xml:id="end0246b1201"/>香氣紛馥。如來說
<lb ed="X" n="0246b13"/><lb ed="R087" n="0291b13"/>敎。義意深隱。見雖生喜。不如造論釋之。命義顯現。二
<lb ed="X" n="0246b14"/><lb ed="R087" n="0291b14"/>者如見金鋌。見雖生喜。不如鍛鍊爲莊嚴具。菩薩造
<lb ed="X" n="0246b15"/><lb ed="R087" n="0291b15"/>論釋經。亦復如是。三者如見美饌。見雖生喜。不如食
<lb ed="X" n="0246b16"/><lb ed="R087" n="0291b16"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0246b1601" n="0246b1601"/><anchor xml:id="beg0246b1601" n="0246b1601"/>已<anchor xml:id="end0246b1601"/>知其美味。造論釋經亦復如是。四者如得慶書。見
<lb ed="X" n="0246b17"/><lb ed="R087" n="0291b17"/>雖生喜。不如披覧知其慶事。造論釋經亦復如是。五
<lb ed="X" n="0246b18"/><lb ed="R087" n="0291b18"/>者如見他財寶。見雖生喜。不如攝爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0246b1801" n="0246b1801"/><anchor xml:id="beg0246b1801" n="0246b1801"/>己<anchor xml:id="end0246b1801"/>財。菩薩造論
<lb ed="X" n="0246b19"/><lb ed="R087" n="0292a01"/>釋經。亦復如是。諸經敎義。深意難知。造論釋經。如前
<lb ed="X" n="0246b20"/><lb ed="R087" n="0292a02"/>五喩四意也。下有三師解造論意。各各不同。一安慧。
<lb ed="X" n="0246b21"/><lb ed="R087" n="0292a03"/>二火辨。三護法。</p>
<lb ed="X" n="0246b22"/><lb ed="R087" n="0292a04"/><p xml:id="pX48p0246b2201">且第一安慧菩薩明天親造論意者。問曰。菩薩造論。
<lb ed="X" n="0246b23"/><lb ed="R087" n="0292a05"/>有何意趣。安慧答曰。有三意故。一者令有情生正解。
<lb ed="X" n="0246b24"/><lb ed="R087" n="0292a06"/>二者令有情斷二重障救。三者令有情得二勝果故。
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0246c" n="0246c"/>
<lb ed="X" n="0246c01"/><lb ed="R087" n="0292a07"/>此初也。卽令有情生正解者。以一切異生諸外道小
<lb ed="X" n="0246c02"/><lb ed="R087" n="0292a08"/>乘等。有迷謬故。不生正解。問曰。何以一流之人不生
<lb ed="X" n="0246c03"/><lb ed="R087" n="0292a09"/>正解耶。答曰。謂異生愚癡故。執我法故。於二空理全
<lb ed="X" n="0246c04"/><lb ed="R087" n="0292a10"/>不解了。故名爲迷也。問曰。如何名謬。答曰。如二乘空
<lb ed="X" n="0246c05"/><lb ed="R087" n="0292a11"/>宗靑辨等一類名謬也。謂二乘執心外實變故。是增
<lb ed="X" n="0246c06"/><lb ed="R087" n="0292a12"/>益邊。此二乘名爲愚也。以不正解故。若靑辨等。執惡
<lb ed="X" n="0246c07"/><lb ed="R087" n="0292a13"/>趣空。撥無因果。依他圓成亦空。是損減邊。卽二乘靑
<lb ed="X" n="0246c08"/><lb ed="R087" n="0292a14"/>辨。總名謬也。卽合此二乘凡夫靑辨。總名迷謬也。今
<lb ed="X" n="0246c09"/><lb ed="R087" n="0292a15"/>天親造論者。謂於二空。有迷謬者。生正解故。卽令迷
<lb ed="X" n="0246c10"/><lb ed="R087" n="0292a16"/>者生解。謬者正解也。問曰。何名二空。答曰。卽是生法
<lb ed="X" n="0246c11"/><lb ed="R087" n="0292a17"/>二空也。今說二空者。卽是人我法我卽空也。以本無
<lb ed="X" n="0246c12"/><lb ed="R087" n="0292a18"/>我法之體故。此言空者。不是離二執有空。但是二執
<lb ed="X" n="0246c13"/><lb ed="R087" n="0292b01"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0246006" n="0246006"/>卽空也。以本無我法之體故。此言空者。不是離二執
<lb ed="X" n="0246c14"/><lb ed="R087" n="0292b02"/>有空。但是二執卽空。更無別體。卽智緣空起。爲所由
<lb ed="X" n="0246c15"/><lb ed="R087" n="0292b03"/>履門。於空門中。顯得眞如。名二空理。理體非空也。卽
<lb ed="X" n="0246c16"/><lb ed="R087" n="0292b04"/>言空者。離心外遍計執有。故名空也<anchor xml:id="nkr_note_orig_0246007" n="0246007"/>言難空者。卽眞
<lb ed="X" n="0246c17"/><lb ed="R087" n="0292b05"/>如體是妙有。卽眞空妙有。正遮二邊也。如下文廣解
<lb ed="X" n="0246c18"/><lb ed="R087" n="0292b06"/>之。卽梵云舜若。此云空也。若名舜若多。卽是空性也。
<lb ed="X" n="0246c19"/><lb ed="R087" n="0292b07"/>卽於二空所顯。得實理故。卽二空之性。依<anchor xml:id="nkr_note_orig_0246008" n="0246008"/>事釋也。有
<lb ed="X" n="0246c20"/><lb ed="R087" n="0292b08"/>人解云。眞如空者。不盡理也。此是第一令迷謬者。生
<lb ed="X" n="0246c21"/><lb ed="R087" n="0292b09"/>正解也。所以唯識論云。今造此論。爲於二空有迷謬
<lb ed="X" n="0246c22"/><lb ed="R087" n="0292b10"/>者。生正解故。上來第一總令有情生解。所以造論也。</p>
<lb ed="X" n="0246c23"/><lb ed="R087" n="0292b11"/><p xml:id="pX48p0246c2301">從此第二令有情斷障故。所以造論。旣若於二空生
<lb ed="X" n="0246c24"/><lb ed="R087" n="0292b12"/>解故。卽能斷二重障也。言重障者。有其四義。故名重
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0247a" n="0247a"/>
<lb ed="X" n="0247a01"/><lb ed="R087" n="0292b13"/>障也。一者此重障由如金剛。難可斷故。卽世間一切
<lb ed="X" n="0247a02"/><lb ed="R087" n="0292b14"/>色法皆可斷。唯有金剛<anchor xml:id="nkr_note_orig_0247001" n="0247001"/>難也。此重障如似金剛難可
<lb ed="X" n="0247a03"/><lb ed="R087" n="0292b15"/>斷也。二者有此煩惱所知重故。難越生死故。有此重
<lb ed="X" n="0247a04"/><lb ed="R087" n="0292b16"/>障。難越四流也。三者厭溺有情□四生故也。四者墜
<lb ed="X" n="0247a05"/><lb ed="R087" n="0292b17"/>有情輪沒三界。謂此重障。發業閏生無休息故。有此
<lb ed="X" n="0247a06"/><lb ed="R087" n="0292b18"/>四義。故名重障也。若證二空。彼障斷也。卽唯識論云。
<lb ed="X" n="0247a07"/><lb ed="R087" n="0293a01"/>生解爲斷二重障。由我法執。二障令生。若證二空。彼
<lb ed="X" n="0247a08"/><lb ed="R087" n="0293a02"/>障斷也。卽天親造論。謂令有情斷二障故。所以造論
<lb ed="X" n="0247a09"/><lb ed="R087" n="0293a03"/>也。自第三令有情<anchor xml:id="nkr_note_orig_0247002" n="0247002"/>因果。所以造論也。問曰。得何果也。
<lb ed="X" n="0247a10"/><lb ed="R087" n="0293a04"/>答曰。得二勝果。二勝果者。卽是菩<anchor xml:id="nkr_note_orig_0247003" n="0247003"/>提也。問曰。如何名
<lb ed="X" n="0247a11"/><lb ed="R087" n="0293a05"/>勝果。答曰。勝謂殊勝。果謂酬因。卽三劫行因。得順益
<lb ed="X" n="0247a12"/><lb ed="R087" n="0293a06"/>果也。此是殊勝之果。以因勝故。果亦勝也。因果相攝。
<lb ed="X" n="0247a13"/><lb ed="R087" n="0293a07"/>二乘得二果。非極圓滿。故非勝果也。究竟二果。過出
<lb ed="X" n="0247a14"/><lb ed="R087" n="0293a08"/>於二乘十地。故名勝果也。故唯識論云。斷障謂得二
<lb ed="X" n="0247a15"/><lb ed="R087" n="0293a09"/>勝果故。問曰。言斷障者。是何障。有何行相。得二勝果。
<lb ed="X" n="0247a16"/><lb ed="R087" n="0293a10"/>答曰。卽唯識論云。由斷續生煩惱障故。證眞解脫。由
<lb ed="X" n="0247a17"/><lb ed="R087" n="0293a11"/>斷礙解所知障故。得大菩<anchor xml:id="nkr_note_orig_0247004" n="0247004"/>薩也。問曰。如何煩惱障名
<lb ed="X" n="0247a18"/><lb ed="R087" n="0293a12"/>續生。答。瑜伽五十九云。一切煩惱皆能續生。卽俱生
<lb ed="X" n="0247a19"/><lb ed="R087" n="0293a13"/>分別也。能發業閏生。令三界生死不絕。故名續生。地
<lb ed="X" n="0247a20"/><lb ed="R087" n="0293a14"/>前通分別。地上唯俱生。名續生也。以閏十王果報故。
<lb ed="X" n="0247a21"/><lb ed="R087" n="0293a15"/>卽煩惱正是縛法。無始有情不得解脫。皆由煩惱縛
<lb ed="X" n="0247a22"/><lb ed="R087" n="0293a16"/>也。今旣斷却續生煩惱障。卽離縛故。得眞解脫身。亦
<lb ed="X" n="0247a23"/><lb ed="R087" n="0293a17"/>名法身。問曰。斷所知障。得法身。如何言斷煩惱得也。
<lb ed="X" n="0247a24"/><lb ed="R087" n="0293a18"/>答曰。此約勝所障故。斷煩惱。得眞解脫身。卽此法身。
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0247b" n="0247b"/>
<lb ed="X" n="0247b01"/><lb ed="R087" n="0293b01"/>亦解脫。亦法身也。以二空齊顯故。今偏說者。卽煩惱
<lb ed="X" n="0247b02"/><lb ed="R087" n="0293b02"/>也。問曰。如何所知障名礙解。答曰。以所知不是障。障
<lb ed="X" n="0247b03"/><lb ed="R087" n="0293b03"/>所知境。故得名也。四涅槃名所知。智下名能知。又智
<lb ed="X" n="0247b04"/><lb ed="R087" n="0293b04"/>下是解心也。卽此法執。能障所知境殊勝智故。名所
<lb ed="X" n="0247b05"/><lb ed="R087" n="0293b05"/>知障。所知之障。依主釋也。卽斷此障。得大菩提也。卽
<lb ed="X" n="0247b06"/><lb ed="R087" n="0293b06"/>安慧菩薩解云。天親菩薩有此三種利益故。卽令生
<lb ed="X" n="0247b07"/><lb ed="R087" n="0293b07"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0247005" n="0247005"/>心解。令斷障。令得果故。所以造論也。</p>
<lb ed="X" n="0247b08"/><lb ed="R087" n="0293b08"/><p xml:id="pX48p0247b0801">自下第二明火辨菩薩義者。此意卽令有情證唯識
<lb ed="X" n="0247b09"/><lb ed="R087" n="0293b09"/>性故。所以造論也。卽令外道。捨邪歸正。卽<anchor xml:id="nkr_note_orig_0247006" n="0247006"/>謂外道開
<lb ed="X" n="0247b10"/><lb ed="R087" n="0293b10"/>顯此論。亦<anchor xml:id="note_star_11" n="0247006" type="star"/>謂二乘開顯此論。令捨小歸大也。皆令證達
<lb ed="X" n="0247b11"/><lb ed="R087" n="0293b11"/>二空故。證得唯識性。以外道數論等。執三德六句二
<lb ed="X" n="0247b12"/><lb ed="R087" n="0293b12"/>十五諦等。小乘執法實。離心外有故。菩薩造論。令一
<lb ed="X" n="0247b13"/><lb ed="R087" n="0293b13"/>類達二空者。證唯識理也。問曰。外道邪執。如何令他
<lb ed="X" n="0247b14"/><lb ed="R087" n="0293b14"/>達二空理也。答曰。謂此外道。無始有無明所盲。不知正
<lb ed="X" n="0247b15"/><lb ed="R087" n="0293b15"/>理。便執邪解。虗空等我皆由無明。起惑造業。卽不共
<lb ed="X" n="0247b16"/><lb ed="R087" n="0293b16"/>無明親迷諦理相應無知。與九同迷。不正知故。所以
<lb ed="X" n="0247b17"/><lb ed="R087" n="0293b17"/>邪執。菩薩慈悲。故造論□三意四道理。破此外道邪
<lb ed="X" n="0247b18"/><lb ed="R087" n="0293b18"/>執。令歸正見也。卽此論開示外道故。令達二空者。不
<lb ed="X" n="0247b19"/><lb ed="R087" n="0294a01"/>執神我也。卽證唯識理也。二謂內道小乘執故。所以
<lb ed="X" n="0247b20"/><lb ed="R087" n="0294a02"/>造論也。前<anchor xml:id="note_star_12" n="0247006" type="star"/>謂外道開顯此論。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0247007" n="0247007"/>文後<anchor xml:id="note_star_13" n="0247006" type="star"/>謂內道小乘。演示
<lb ed="X" n="0247b21"/><lb ed="R087" n="0294a03"/>此義。以小乘執有故。是法執未了法空也。今示此文
<lb ed="X" n="0247b22"/><lb ed="R087" n="0294a04"/>故。達二空理也。卽小乘外道邪智執我法故。示令知
<lb ed="X" n="0247b23"/><lb ed="R087" n="0294a05"/>故。故知天親造論。令有情生正智。達空證理故。問曰。
<lb ed="X" n="0247b24"/><lb ed="R087" n="0294a06"/>作此解莫是<g ref="#CB05577">𮌎</g><anchor xml:id="nkr_note_orig_0247008" n="0247008"/>今耶。答曰。聖敎正理有定量故。卽唯
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0247c" n="0247c"/>
<lb ed="X" n="0247c01"/><lb ed="R087" n="0294a07"/>識論第一云。又爲開示謬執我法。迷唯識。令達二空。
<lb ed="X" n="0247c02"/><lb ed="R087" n="0294a08"/>於唯識理。如實知故也。上來第二明火辨菩薩義訖
<lb ed="X" n="0247c03"/><lb ed="R087" n="0294a09"/>也。</p>
<lb ed="X" n="0247c04"/><lb ed="R087" n="0294a10"/><p xml:id="pX48p0247c0401">自下第三明護法義者。卽天親造論。爲破邪執故。所
<lb ed="X" n="0247c05"/><lb ed="R087" n="0294a11"/>以造論。故唯識論云。復有迷謬唯識理者。或執外境
<lb ed="X" n="0247c06"/><lb ed="R087" n="0294a12"/>如識非無。或執內識如境非有。或執諸法用別體同。
<lb ed="X" n="0247c07"/><lb ed="R087" n="0294a13"/>或執離心無別心所。爲遮此等種種異執。令於唯識
<lb ed="X" n="0247c08"/><lb ed="R087" n="0294a14"/>深妙理中得如實解。故造斯論也。解此護法意。與前
<lb ed="X" n="0247c09"/><lb ed="R087" n="0294a15"/>摧邪顯正意同也。卽靑辨菩薩言。俗諦門中。心境俱
<lb ed="X" n="0247c10"/><lb ed="R087" n="0294a16"/>有。若勝義門中。心境俱空。或執心法如外境無也。若
<lb ed="X" n="0247c11"/><lb ed="R087" n="0294a17"/>是薩婆多師。或執外境如識非無也。天親造論意。破
<lb ed="X" n="0247c12"/><lb ed="R087" n="0294a18"/>二邊空有二執故。所以造論也。卽前百法論。遣靑辨
<lb ed="X" n="0247c13"/><lb ed="R087" n="0294b01"/>等執空也。後言二無我者。意遣薩婆多有執故。造斯
<lb ed="X" n="0247c14"/><lb ed="R087" n="0294b02"/>論也。卽是辨第三時敎。非空非有敎也。上來三師。解
<lb ed="X" n="0247c15"/><lb ed="R087" n="0294b03"/>天親造論之意也。是故疏云<g ref="#CB15106">鬱</g>造斯論也。卽言五法
<lb ed="X" n="0247c16"/><lb ed="R087" n="0294b04"/>合成者。卽五位法也。問曰。天親是<g ref="#CB00193">𤏙</g>頂之位。是地前。
<lb ed="X" n="0247c17"/><lb ed="R087" n="0294b05"/>如何造百法。百法是初地菩薩造耶。答曰。初地菩薩
<lb ed="X" n="0247c18"/><lb ed="R087" n="0294b06"/>達百法明門也。天親菩薩。但述而不作也。總是辨述
<lb ed="X" n="0247c19"/><lb ed="R087" n="0294b07"/>作之意也。</p>
<lb ed="X" n="0247c20"/><lb ed="R087" n="0294b08"/><p xml:id="pX48p0247c2001">第四辨正顯中道除執二邊者。或云第四破執歸中
<lb ed="X" n="0247c21"/><lb ed="R087" n="0294b09"/>也。疏云。啓有空之兩門。闢二邊之異執。言啓者。開有
<lb ed="X" n="0247c22"/><lb ed="R087" n="0294b10"/>空之兩門。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0247009" n="0247009"/>是者有門。卽百法。能啓彼空見情執故。空
<lb ed="X" n="0247c23"/><lb ed="R087" n="0294b11"/>門是二無我。啓心外實有法故。天親造論。前陳百法。
<lb ed="X" n="0247c24"/><lb ed="R087" n="0294b12"/>卽啓彼靑辨惡趣空執故。以靑辨一向執空。第二時
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0248a" n="0248a"/>
<lb ed="X" n="0248a01"/><lb ed="R087" n="0294b13"/>大行空敎故。今說一百法妙有。故破靑辨妄執空也。
<lb ed="X" n="0248a02"/><lb ed="R087" n="0294b14"/>後言二無我。是空門。卽破薩婆多執三世實有也。皆
<lb ed="X" n="0248a03"/><lb ed="R087" n="0294b15"/>言極微成有三得得。著心外實有也。此二無我遮有
<lb ed="X" n="0248a04"/><lb ed="R087" n="0294b16"/>執也。卽非有非空中道大乘之敎。是佛滅後至九百
<lb ed="X" n="0248a05"/><lb ed="R087" n="0294b17"/>年中。說此百法也。謂遮二邊。以前二時著邊故。第一
<lb ed="X" n="0248a06"/><lb ed="R087" n="0294b18"/>時敎是有敎。世尊密意說有者。是依圓有也。說唯識
<lb ed="X" n="0248a07"/><lb ed="R087" n="0295a01"/>不空也。薩婆多師不得佛意。便妄執心外實者。滯著
<lb ed="X" n="0248a08"/><lb ed="R087" n="0295a02"/>邊也。第二說空者。意破執有也。卽唯說八部般若。一
<lb ed="X" n="0248a09"/><lb ed="R087" n="0295a03"/>向談空。卽佛密意說空者。但是遍計是空。亦不言依
<lb ed="X" n="0248a10"/><lb ed="R087" n="0295a04"/>圓是空也。靑辨等類不得佛意。便妄執若色若心因
<lb ed="X" n="0248a11"/><lb ed="R087" n="0295a05"/>果。菩提涅槃。一切皆空也。卽滯損減邊也。世尊於第
<lb ed="X" n="0248a12"/><lb ed="R087" n="0295a06"/>三時中。談非空有敎。雙遮二邊等。卽華嚴楞伽厚嚴
<lb ed="X" n="0248a13"/><lb ed="R087" n="0295a07"/>法華經等是。百法唯識。是天親說。言遍計是空。依圓
<lb ed="X" n="0248a14"/><lb ed="R087" n="0295a08"/>是有也。問曰。天親是地前菩薩。何不自修行。如何造
<lb ed="X" n="0248a15"/><lb ed="R087" n="0295a09"/>論。啓他有空二門也。斯有何意。答曰。有二意。一爲生
<lb ed="X" n="0248a16"/><lb ed="R087" n="0295a10"/>大智故。二生大悲心故。又諸有情起大恩德。卽觀諸
<lb ed="X" n="0248a17"/><lb ed="R087" n="0295a11"/>有情無始時來。迷覆眞性。謬執我法。由斯妄執或障。
<lb ed="X" n="0248a18"/><lb ed="R087" n="0295a12"/>具生三業輪迴無。由出離。隨情執起。逐意見生。執空
<lb ed="X" n="0248a19"/><lb ed="R087" n="0295a13"/>者。迷理事而都無。翫有者。言我法而皆實。是以菩薩
<lb ed="X" n="0248a20"/><lb ed="R087" n="0295a14"/>出世。制此微詮。錯彩鏤金文華理<g ref="#CB15035">䆳</g>。故令惡趣之輩。
<lb ed="X" n="0248a21"/><lb ed="R087" n="0295a15"/>比知善惡。而不無執性之流。悟緣生而幻有。所以前
<lb ed="X" n="0248a22"/><lb ed="R087" n="0295a16"/>明百法。爲遣執空。後述我無。令除有執。有此因由。方
<lb ed="X" n="0248a23"/><lb ed="R087" n="0295a17"/>陳雅論。故疏云啓有空之兩門也。言闢者除也。卽將
<lb ed="X" n="0248a24"/><lb ed="R087" n="0295a18"/>百法。闢靑辨空見也。又能除執空之流也。將二無我。
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0248b" n="0248b"/>
<lb ed="X" n="0248b01"/><lb ed="R087" n="0295b01"/>除二乘等有見也。將此百法二無我。闢二邊也。上來
<lb ed="X" n="0248b02"/><lb ed="R087" n="0295b02"/>辨正顯中道。除執二邊訖也。</p>
<lb ed="X" n="0248b03"/><lb ed="R087" n="0295b03"/><p xml:id="pX48p0248b0301">從次第五總結深意。疏云文邃理愽難可詳焉者。言
<lb ed="X" n="0248b04"/><lb ed="R087" n="0295b04"/>邃者。深邃也。理者。道理也。愽者。廣愽也。卽深邃道理
<lb ed="X" n="0248b05"/><lb ed="R087" n="0295b05"/>廣愽故。難可詳焉。焉者語助也。切韻解也。此總結也。
<lb ed="X" n="0248b06"/><lb ed="R087" n="0295b06"/>上來有五章門。總是大門第五啓彼中道。方陳雅論
<lb ed="X" n="0248b07"/><lb ed="R087" n="0295b07"/>也。</p>
<lb ed="X" n="0248b08"/><lb ed="R087" n="0295b08"/><p xml:id="pX48p0248b0801">自下大門第六略題目簡異餘文者。於中分三。初總
<lb ed="X" n="0248b09"/><lb ed="R087" n="0295b09"/>題目。二別解題。三總結。從首稱下至簡一分之別目
<lb ed="X" n="0248b10"/><lb ed="R087" n="0295b10"/>者。是總解也。二從大用遮詮下。至號之爲數<anchor xml:id="nkr_note_add_0248b1001" n="0248b1001"/><anchor xml:id="beg0248b1001" n="0248b1001"/>已<anchor xml:id="end0248b1001"/>來。是
<lb ed="X" n="0248b11"/><lb ed="R087" n="0295b11"/>別解也。三總結者。疏故云大乘下。至略錄名數也。三
<lb ed="X" n="0248b12"/><lb ed="R087" n="0295b12"/>段不同。</p>
<lb ed="X" n="0248b13"/><lb ed="R087" n="0295b13"/><p xml:id="pX48p0248b1301">且第一總解題目者。於中分二。初總解上之七字。二
<lb ed="X" n="0248b14"/><lb ed="R087" n="0295b14"/>總解下之八字。此初也。疏云。首稱大至旌一部之通
<lb ed="X" n="0248b15"/><lb ed="R087" n="0295b15"/>名者。首者。頭也初也始也。稱者。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0248001" n="0248001"/>知若作稱。則宣揚美
<lb ed="X" n="0248b16"/><lb ed="R087" n="0295b16"/>事也。此上依切韻解也。人更解亦說也。卽解此七字。
<lb ed="X" n="0248b17"/><lb ed="R087" n="0295b17"/>有三句疏文。分二。初一句標題目。下二句正釋也。且
<lb ed="X" n="0248b18"/><lb ed="R087" n="0295b18"/>標題目者。言首者。如前解也。卽下二句釋上一句也。
<lb ed="X" n="0248b19"/><lb ed="R087" n="0296a01"/>卽首稱大乘百法明門論者。總宏綱之極唱。旌一部
<lb ed="X" n="0248b20"/><lb ed="R087" n="0296a02"/>之通名者。卽宏綱之極唱也。總者收束義。擧此七字。
<lb ed="X" n="0248b21"/><lb ed="R087" n="0296a03"/>百法義皆収盡也。極者。切韻解者極揀。揀卽是妙也。
<lb ed="X" n="0248b22"/><lb ed="R087" n="0296a04"/>宏者大也。綱者網也。亦是大也。應言宏卽是綱也。由
<lb ed="X" n="0248b23"/><lb ed="R087" n="0296a05"/>如魚網上安大繩名爲綱也。但擧其綱。網目齊整。但
<lb ed="X" n="0248b24"/><lb ed="R087" n="0296a06"/>擧論題七字。下五位百法自然齊整也。故云擧網題
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0248c" n="0248c"/>
<lb ed="X" n="0248c01"/><lb ed="R087" n="0296a07"/>綱。衆網皆張。提裘擧領。萬毛皆整。極唱者。首唱也。初
<lb ed="X" n="0248c02"/><lb ed="R087" n="0296a08"/>說也。卽總包之義也。表此大乘法。是至極之法。故云
<lb ed="X" n="0248c03"/><lb ed="R087" n="0296a09"/>極唱。唱者說也。卽首唱初標七字。唱一部之極首也。
<lb ed="X" n="0248c04"/><lb ed="R087" n="0296a10"/>裘網雖多。藉綱領而得正。一百法雖多。將此七字。目
<lb ed="X" n="0248c05"/><lb ed="R087" n="0296a11"/>下一百法。故如綱也。言旌者。卽是<anchor xml:id="nkr_note_orig_0248002" n="0248002"/>□旗也。如旗引前
<lb ed="X" n="0248c06"/><lb ed="R087" n="0296a12"/>表後。有五十軍也。卽大軍欲發。旌旗必先。<anchor xml:id="nkr_note_add_0248c0601" n="0248c0601"/><anchor xml:id="beg0248c0601" n="0248c0601"/>已<anchor xml:id="end0248c0601"/>有旌<anchor xml:id="nkr_note_orig_0248003" n="0248003"/>節。
<lb ed="X" n="0248c07"/><lb ed="R087" n="0296a13"/>表知有節度使大軍也。卽先擧七字。後表大乘等下
<lb ed="X" n="0248c08"/><lb ed="R087" n="0296a14"/>百法也。是五位百法之旌<anchor xml:id="note_star_14" n="0248003" type="star"/>節也。是故旌一部<anchor xml:id="nkr_note_orig_0248004" n="0248004"/>一部之
<lb ed="X" n="0248c09"/><lb ed="R087" n="0296a15"/>通名也。</p><p xml:id="pX48p0248c0904" cb:place="inline">二者總解下之八字者。疏後云。本事分中
<lb ed="X" n="0248c10"/><lb ed="R087" n="0296a16"/>略錄名數者。卽八字也。將下二句。釋上一句也。問曰。
<lb ed="X" n="0248c11"/><lb ed="R087" n="0296a17"/>復<anchor xml:id="nkr_note_orig_0248005" n="0248005"/>土本事分中略錄者是何。答曰。是纂義類之鴻猷
<lb ed="X" n="0248c12"/><lb ed="R087" n="0296a18"/>也又云本事分中略錄名數者。是簡一分之別目也。
<lb ed="X" n="0248c13"/><lb ed="R087" n="0296b01"/>言纂者。合集之義。類者衆類。心心所等。又五類法也。
<lb ed="X" n="0248c14"/><lb ed="R087" n="0296b02"/>鴻者大也。如秋深九<anchor xml:id="nkr_note_orig_0248006" n="0248006"/>目<anchor xml:id="nkr_note_orig_0248007" n="0248007"/><g ref="#CB18711">󴤗</g>鴈隨陽。大者曰鴻。小者鴈。
<lb ed="X" n="0248c15"/><lb ed="R087" n="0296b03"/>今言鴻者。取其大義。猷者。道也通也盡也法也。意說。
<lb ed="X" n="0248c16"/><lb ed="R087" n="0296b04"/>百法論。錄彼瑜伽本事分中大意皆盡。故云纂義類
<lb ed="X" n="0248c17"/><lb ed="R087" n="0296b05"/>之鴻猷也。卽纂義類之大法也。簡一分之別目者。簡
<lb ed="X" n="0248c18"/><lb ed="R087" n="0296b06"/>者擇義。應作此揀字。此揀訓爲純也。一分者。是彼論
<lb ed="X" n="0248c19"/><lb ed="R087" n="0296b07"/>中一分之義。別目者。爲天親菩薩。於本事分中。集彼
<lb ed="X" n="0248c20"/><lb ed="R087" n="0296b08"/>類之法。成此百法論。故云別目。上來總解題目訖。</p>
<lb ed="X" n="0248c21"/><lb ed="R087" n="0296b09"/><p xml:id="pX48p0248c2101">第二別解題目者。分二。初別釋大等七字。二者別解
<lb ed="X" n="0248c22"/><lb ed="R087" n="0296b10"/>大等七字。言大用遮者。卽呼大事等八字中初也。疏
<lb ed="X" n="0248c23"/><lb ed="R087" n="0296b11"/>大用遮詮立號<anchor xml:id="nkr_note_orig_0248008A" n="0248008A"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0248008A" n="0248008A"/>道目之爲論。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0248008B" n="0248008B"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0248008B" n="0248008B"/>巳字之時。但有遮詮。無
<lb ed="X" n="0248c24"/><lb ed="R087" n="0296b12"/>他表詮。但遮小乘也。此但名大。是何大。爲是大人。爲
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0249a" n="0249a"/>
<lb ed="X" n="0249a01"/><lb ed="R087" n="0296b13"/>是大法。爲是大天等。<anchor xml:id="nkr_note_add_0249a0101" n="0249a0101"/><anchor xml:id="beg0249a0101" n="0249a0101"/>但<anchor xml:id="end0249a0101"/>有大義。能遮小故。如呼火時
<lb ed="X" n="0249a02"/><lb ed="R087" n="0296b14"/>遮不是火。亦無自表義也。卽火者是何火。是螢火。但
<lb ed="X" n="0249a03"/><lb ed="R087" n="0296b15"/>有火義。遮義如火。亦有表者。卽呼將熱火來。此亦無
<lb ed="X" n="0249a04"/><lb ed="R087" n="0296b16"/>遮表也。火者不自表。但遮。若更表者。應須雙言大乘
<lb ed="X" n="0249a05"/><lb ed="R087" n="0296b17"/>也。亦遮表也。若有人作四句者。將熱火者。是唯表者
<lb ed="X" n="0249a06"/><lb ed="R087" n="0296b18"/>非也。何異前言<anchor xml:id="nkr_note_orig_0249001" n="0249001"/>何異前言火時卽<anchor xml:id="nkr_note_add_0249a0601" n="0249a0601"/><anchor xml:id="beg0249a0601" n="0249a0601"/>但<anchor xml:id="end0249a0601"/>有遮非表。後言
<lb ed="X" n="0249a07"/><lb ed="R087" n="0297a01"/>熱火。其便唯表也。若言唯表者。第二句中卽不言火
<lb ed="X" n="0249a08"/><lb ed="R087" n="0297a02"/>也。以火是遮義也。故須熱火。是遮表義。可爾。卽不必
<lb ed="X" n="0249a09"/><lb ed="R087" n="0297a03"/>事。須作四句。若言句四隔定者。卽應於二諦上。亦須
<lb ed="X" n="0249a10"/><lb ed="R087" n="0297a04"/>有四句也可知。今言大時。但遮小。更雙言大乘。卽有
<lb ed="X" n="0249a11"/><lb ed="R087" n="0297a05"/>遮表義。若疏中單言大字。<anchor xml:id="nkr_note_add_0249a1101" n="0249a1101"/><anchor xml:id="beg0249a1101" n="0249a1101"/>但<anchor xml:id="end0249a1101"/>是遮詮也。非表詮立號
<lb ed="X" n="0249a12"/><lb ed="R087" n="0297a06"/>也。據實亦有表詮。以有乘字故。言乘者。運載得名也。
<lb ed="X" n="0249a13"/><lb ed="R087" n="0297a07"/>如船車有運動之用。今此大乘。有運載衆生。到彼岸
<lb ed="X" n="0249a14"/><lb ed="R087" n="0297a08"/>之用。故名爲乘。故疏云。乘者運載得名也。疏云。百法
<lb ed="X" n="0249a15"/><lb ed="R087" n="0297a09"/>以解體用雙陳至能所兼擧者。此有三解。一章敬云。
<lb ed="X" n="0249a16"/><lb ed="R087" n="0297a10"/>百者是體。法是用。明者是能慧。門者是所緣境。故言
<lb ed="X" n="0249a17"/><lb ed="R087" n="0297a11"/>百法體用雙陳。明門能所兼擧也。薦福難云。前所言
<lb ed="X" n="0249a18"/><lb ed="R087" n="0297a12"/>百法。是所緣境。今門又是所緣。其一論題。有兩重所
<lb ed="X" n="0249a19"/><lb ed="R087" n="0297a13"/>緣之失也。卽有量言之過。又解云。百法是所緣境。有其
<lb ed="X" n="0249a20"/><lb ed="R087" n="0297a14"/>體用。明是慧體。門是慧上無權之用。亦不犯重解之過
<lb ed="X" n="0249a21"/><lb ed="R087" n="0297a15"/>也。又解云。百者是數義。不須說體用。但一百个法上。
<lb ed="X" n="0249a22"/><lb ed="R087" n="0297a16"/>有體有用。何以卽法上。有時自體。故名體。有生解之義。
<lb ed="X" n="0249a23"/><lb ed="R087" n="0297a17"/>是用。卽百法體用雙陳也。明門<anchor xml:id="nkr_note_orig_0249002" n="0249002"/>能兼擧者。卽明是慧。
<lb ed="X" n="0249a24"/><lb ed="R087" n="0297a18"/>是能緣。門者是慧所遊履門。卽百法便是所遊履門。
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0249b" n="0249b"/>
<lb ed="X" n="0249b01"/><lb ed="R087" n="0297b01"/>卽是所緣。卽無別慧。於百法上遊履時。有無權之義。
<lb ed="X" n="0249b02"/><lb ed="R087" n="0297b02"/>名所緣也。門卽是百法。持業釋也。門是慧所遊履。故
<lb ed="X" n="0249b03"/><lb ed="R087" n="0297b03"/>是用。百法卽是體也。將百法。爲所遊履門。亦無<anchor xml:id="nkr_note_orig_0249003" n="0249003"/>量重
<lb ed="X" n="0249b04"/><lb ed="R087" n="0297b04"/>所緣之過也。此解爲勝。亦順疏文。以疏文中明門以
<lb ed="X" n="0249b05"/><lb ed="R087" n="0297b05"/>能所兼擧故。若眞解云。慧是體。門是慧上用者。非也。
<lb ed="X" n="0249b06"/><lb ed="R087" n="0297b06"/>何以卽慧爲能遊履。亦可將門又是能遊履哉。分明
<lb ed="X" n="0249b07"/><lb ed="R087" n="0297b07"/>說明門能所者。卽明是能緣。門是所緣。卽百法境是
<lb ed="X" n="0249b08"/><lb ed="R087" n="0297b08"/>門也。下解論之一字者。疏云。循環至目之爲論者。分
<lb ed="X" n="0249b09"/><lb ed="R087" n="0297b09"/>二。一辨論之義用。上二句是。二辨論體者。下二句是。
<lb ed="X" n="0249b10"/><lb ed="R087" n="0297b10"/>論者。是往來之義。往反名循環。研者磨也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0249b1001" n="0249b1001"/><anchor xml:id="beg0249b1001" n="0249b1001"/>覈<anchor xml:id="end0249b1001"/>者實也。
<lb ed="X" n="0249b11"/><lb ed="R087" n="0297b11"/>卽循環研<anchor xml:id="nkr_note_add_0249b1101" n="0249b1101"/><anchor xml:id="beg0249b1101" n="0249b1101"/>覈<anchor xml:id="end0249b1101"/>道理。方得究暢眞宗也。究者窮究也。暢
<lb ed="X" n="0249b12"/><lb ed="R087" n="0297b12"/>者通也。卽窮究通暢<anchor xml:id="nkr_note_orig_0249004" n="0249004"/>命眞詮顯。</p><p xml:id="pX48p0249b1213" cb:place="inline">第二辨論體者。疏云。
<lb ed="X" n="0249b13"/><lb ed="R087" n="0297b13"/>梵云摩怛理迦。此翻爲本母。是本母是妙慧。由此妙
<lb ed="X" n="0249b14"/><lb ed="R087" n="0297b14"/>慧。圓滿福智。能生長諸法。故名本母也。又妙慧者。有
<lb ed="X" n="0249b15"/><lb ed="R087" n="0297b15"/>多方便。究本窮源。作用簡擇。能生智解。故云本母也。
<lb ed="X" n="0249b16"/><lb ed="R087" n="0297b16"/>又此本母是論。論推尋性相。却生得妙慧也。妙慧生<anchor xml:id="nkr_note_add_0249b1601" n="0249b1601"/><anchor xml:id="beg0249b1601" n="0249b1601"/>已<anchor xml:id="end0249b1601"/>
<lb ed="X" n="0249b17"/><lb ed="R087" n="0297b17"/>解。能破精後生論也。因論而有問答。問答而生智。故
<lb ed="X" n="0249b18"/><lb ed="R087" n="0297b18"/>云論是智之母也。故云目之爲論。上來別解上之七
<lb ed="X" n="0249b19"/><lb ed="R087" n="0298a01"/>字訖。</p><p xml:id="pX48p0249b1903" cb:place="inline">下別解下之八字者。分四。一屬當本事分。二
<lb ed="X" n="0249b20"/><lb ed="R087" n="0298a02"/>解略錄二字。三解名。四別解數。且第一者。疏云本事
<lb ed="X" n="0249b21"/><lb ed="R087" n="0298a03"/>分者。卽瑜伽本分也。有二解。一云對法本事分也。二
<lb ed="X" n="0249b22"/><lb ed="R087" n="0298a04"/>云是瑜伽本事分。以天親遠習彌勒。取瑜伽本分也。
<lb ed="X" n="0249b23"/><lb ed="R087" n="0298a05"/>卽瑜伽五分中。第一分是本地分。第五是攝事分。卽
<lb ed="X" n="0249b24"/><lb ed="R087" n="0298a06"/>攝末歸本。取瑜伽也。此上屬本事分也。</p><p xml:id="pX48p0249b2416" cb:place="inline">第二解略錄
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0249c" n="0249c"/>
<lb ed="X" n="0249c01"/><lb ed="R087" n="0298a07"/>二字。分二段一者叙廣文之意。二者釋略錄之義。三者
<lb ed="X" n="0249c02"/><lb ed="R087" n="0298a08"/>結廣略之文。三段□□。且第一叙廣文之意者。疏云
<lb ed="X" n="0249c03"/><lb ed="R087" n="0298a09"/>良以彼論文廣義豐。至輙難曉悟。意云。瑜伽論中。文
<lb ed="X" n="0249c04"/><lb ed="R087" n="0298a10"/>旣廣博義繁豐。若擬於瑜伽。掬尋道理。不可曉悟也。
<lb ed="X" n="0249c05"/><lb ed="R087" n="0298a11"/>若以逐波瀾<anchor xml:id="nkr_note_orig_0249005" n="0249005"/>欲者火之源。皆難可得。彼亦爾。若一百
<lb ed="X" n="0249c06"/><lb ed="R087" n="0298a12"/>卷瑜伽中。討尋此五位法。不可曉悟也。輙者。切韻訓
<lb ed="X" n="0249c07"/><lb ed="R087" n="0298a13"/>爲專也。第二正釋略錄之義者。疏答云。乃甄集宗要。
<lb ed="X" n="0249c08"/><lb ed="R087" n="0298a14"/>成斯雅論。甄者簡也。集者纂集也。要者節要。卽纂集
<lb ed="X" n="0249c09"/><lb ed="R087" n="0298a15"/>要節之文。此百法也。亦非全取彼文也。言廣文委屬
<lb ed="X" n="0249c10"/><lb ed="R087" n="0298a16"/>他部至故□□錄者。卽瑜伽論名爲他部。一切能詮
<lb ed="X" n="0249c11"/><lb ed="R087" n="0298a17"/>敎繁文。屬其瑜伽說廣解也。切韻。屬者與燭同音。屬
<lb ed="X" n="0249c12"/><lb ed="R087" n="0298a18"/>付也。若口邊作。卽屬託也。問曰。如何不將廣文。成此
<lb ed="X" n="0249c13"/><lb ed="R087" n="0298b01"/>百法。答曰。疏云。略論抑不繁詞也。抑者強也。若切韻
<lb ed="X" n="0249c14"/><lb ed="R087" n="0298b02"/>解者。抑按也。亦是抑壓□□此百法無繁文也。以將
<lb ed="X" n="0249c15"/><lb ed="R087" n="0298b03"/>廣論之中能詮所詮□成此百法論。故名略錄也。</p><p xml:id="pX48p0249c1520" cb:place="inline">第
<lb ed="X" n="0249c16"/><lb ed="R087" n="0298b04"/>三別辨名者。疏云表詮呼召稱之曰名者。卽名詮自
<lb ed="X" n="0249c17"/><lb ed="R087" n="0298b05"/>性。句詮差別。文卽是字。爲二所依也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0249c1701" n="0249c1701"/><anchor xml:id="beg0249c1701" n="0249c1701"/>但<anchor xml:id="end0249c1701"/>取文能詮自
<lb ed="X" n="0249c18"/><lb ed="R087" n="0298b06"/>性。問曰。聲名句文。亦能表詮得一切法。如何但說其
<lb ed="X" n="0249c19"/><lb ed="R087" n="0298b07"/>名。不說餘二。答曰。名詮自性。擧此名攝取餘二也。若
<lb ed="X" n="0249c20"/><lb ed="R087" n="0298b08"/>取聲取字。卽太狹也。若取句者。卽太寬也。今取名。非
<lb ed="X" n="0249c21"/><lb ed="R087" n="0298b09"/>寬非狹。卽處其中。<anchor xml:id="nkr_note_add_0249c2101" n="0249c2101"/><anchor xml:id="beg0249c2101" n="0249c2101"/>但<anchor xml:id="end0249c2101"/>取名也。</p><p xml:id="pX48p0249c2112" cb:place="inline">第四別解數者。疏云。有
<lb ed="X" n="0249c22"/><lb ed="R087" n="0298b10"/>所度量。號之爲數。□□有分限可知。多少可度量故。
<lb ed="X" n="0249c23"/><lb ed="R087" n="0298b11"/>故稱數也。上來第二別題<anchor xml:id="nkr_note_orig_0249006" n="0249006"/>說。上來有二。初總解題目。
<lb ed="X" n="0249c24"/><lb ed="R087" n="0298b12"/>二別解題目。兩<anchor xml:id="nkr_note_orig_0249007" n="0249007"/>□不同。總是正解題目訖。從此第□
<pb ed="X" xml:id="X48.0799.0250a" n="0250a"/>
<lb ed="X" n="0250a01"/><lb ed="R087" n="0298b13"/>□□□□。故云大乘百法明門論。上來六門不同。□
<lb ed="X" n="0250a02"/><lb ed="R087" n="0298b14"/>□□□序訖也。</p>
<lb ed="X" n="0250a03"/><lb ed="R087" n="0298b15"/>
<lb ed="X" n="0250a04"/><lb ed="R087" n="0298b16"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>百法顯幽抄卷第一末</cb:jhead></cb:juan>
</cb:div></body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0228c1801" to="#end0228c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0229a0101" to="#end0229a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0229a0401" to="#end0229a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0229a1401" to="#end0229a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0230a0801" to="#end0230a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0230a1701" to="#end0230a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0230b2101" to="#end0230b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0231b1801" to="#end0231b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0232b0801" to="#end0232b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0232c1301" to="#end0232c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0232c1801" to="#end0232c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0233a0901" to="#end0233a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0233a1201" to="#end0233a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0233c0501" to="#end0233c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0233c1901" to="#end0233c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0234a1701" to="#end0234a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0234b0501" to="#end0234b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0236b0801" to="#end0236b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0236b2401" to="#end0236b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0236c0901" to="#end0236c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0236c1301" to="#end0236c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0237b0101" to="#end0237b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0237b0601" to="#end0237b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0237b0801" to="#end0237b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0237b1401" to="#end0237b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0237c2401" to="#end0237c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0238a1801" to="#end0238a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0238a2401" to="#end0238a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0238b0301" to="#end0238b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0238b0401" to="#end0238b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0238b1301" to="#end0238b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0238b1501" to="#end0238b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0238b1801" to="#end0238b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0238b1802" to="#end0238b1802"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0238b2401" to="#end0238b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0238c0301" to="#end0238c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0238c1001" to="#end0238c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0238c1501" to="#end0238c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0238c1701" to="#end0238c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0238c2001" to="#end0238c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0239a0201" to="#end0239a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0239a0301" to="#end0239a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0239b1201" to="#end0239b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0239c0201" to="#end0239c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0239c2401" to="#end0239c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0240a0901" to="#end0240a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0240a1701" to="#end0240a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0240b0101" to="#end0240b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0240c0301" to="#end0240c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0240c0801" to="#end0240c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0240c2401" to="#end0240c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0241a2401" to="#end0241a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0241b0301" to="#end0241b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0241b0302" to="#end0241b0302"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0241b0401" to="#end0241b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0241b0501" to="#end0241b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0241b0601" to="#end0241b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0241c0201" to="#end0241c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0241c0202" to="#end0241c0202"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0241c0401" to="#end0241c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0241c0701" to="#end0241c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0241c0901" to="#end0241c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0241c1701" to="#end0241c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0241c2201" to="#end0241c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0242a0201" to="#end0242a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0242a0601" to="#end0242a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0242a1501" to="#end0242a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0242a1701" to="#end0242a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0242a2101" to="#end0242a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0242b0601" to="#end0242b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0242b1401" to="#end0242b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0242b1402" to="#end0242b1402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0242b2001" to="#end0242b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0243b2001" to="#end0243b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0243c0701" to="#end0243c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0244a0301" to="#end0244a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0244b0101" to="#end0244b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">縱</lem><rdg wit="#wit.orig">蹤</rdg></app>
<app from="#beg0244b0201" to="#end0244b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">縱</lem><rdg wit="#wit.orig">蹤</rdg></app>
<app from="#beg0244c0201" to="#end0244c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0245b1301" to="#end0245b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0245c0901" to="#end0245c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0245c1301" to="#end0245c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0245c1401" to="#end0245c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0246a1701" to="#end0246a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0246b1201" to="#end0246b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0246b1601" to="#end0246b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0246b1801" to="#end0246b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0248b1001" to="#end0248b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0248c0601" to="#end0248c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0249a0101" to="#end0249a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0249a0601" to="#end0249a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0249a1101" to="#end0249a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0249b1001" to="#end0249b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp6">覈<note type="cf1">U205n1368_p0232a04</note></lem><rdg wit="#wit.orig">竅</rdg></app>
<app from="#beg0249b1101" to="#end0249b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp6">覈<note type="cf1">U205n1368_p0232a04</note></lem><rdg wit="#wit.orig">竅</rdg></app>
<app from="#beg0249b1601" to="#end0249b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0249c1701" to="#end0249c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0249c2101" to="#end0249c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="cbeta-notes">
<head>CBETA 校注</head>
<p>
<note n="0235006A" resp="#resp3" type="mod" target="#nkr_note_mod_0235006A">縱上疑脫不字</note>
<note n="0235006B" resp="#resp3" type="mod" target="#nkr_note_mod_0235006B">相上疑脫不字</note>
<note n="0237004A" resp="#resp3" type="mod" target="#nkr_note_mod_0237004A">海下疑脫欲字</note>
<note n="0237004B" resp="#resp3" type="mod" target="#nkr_note_mod_0237004B">幢下疑脫欲字</note>
<note n="0242002A" resp="#resp3" type="mod" target="#nkr_note_mod_0242002A">化入二字更勘</note>
<note n="0242002B" resp="#resp3" type="mod" target="#nkr_note_mod_0242002B">令他二字更勘</note>
<note n="0242007A" resp="#resp3" type="mod" target="#nkr_note_mod_0242007A">護字疑衍</note>
<note n="0242007B" resp="#resp3" type="mod" target="#nkr_note_mod_0242007B">借字二字疑衍</note>
<note n="0248008A" resp="#resp3" type="mod" target="#nkr_note_mod_0248008A">道字更勘</note>
<note n="0248008B" resp="#resp3" type="mod" target="#nkr_note_mod_0248008B">巳字二字更勘</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0228001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0228001">插入首題</note>
<note n="0228002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0228002">見上惜佚失約六千四百字</note>
<note n="0228003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0228003">一疑二</note>
<note n="0228004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0228004">涅下疑脫槃字</note>
<note n="0228005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0228005">＊着字疑剩（＊ノ字ハ本文ト異ナル。<g ref="#CB18834">󴦒</g>）</note>
<note n="0228006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0228006">皆疑背</note>
<note n="0228007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0228007">地下疑脫時字</note>
<note n="0228008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0228008">是字疑剩</note>
<note n="0228009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0228009">八疑入</note>
<note n="0228010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0228010">卽字疑剩</note>
<note n="0228011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0228011 #note_star_1">繫疑擊次同</note>
<note n="0228012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0228012">亦疑示</note>
<note n="0229001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0229001">情疑憶</note>
<note n="0229002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0229002">卽疑聞</note>
<note n="0229003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0229003">音上疑脫一字</note>
<note n="0229004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0229004">還疑環</note>
<note n="0229005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0229005">令疑今</note>
<note n="0229006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0229006">得疑障</note>
<note n="0229007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0229007">命疑令</note>
<note n="0230001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0230001">也疑者</note>
<note n="0230002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0230002">愛疑受</note>
<note n="0231001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0231001">祥疑詳</note>
<note n="0231002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0231002">說疑訖</note>
<note n="0231003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0231003">涼疑源</note>
<note n="0231004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0231004">矣疑失</note>
<note n="0231005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0231005">釋疑決擇</note>
<note n="0231006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0231006">利疑離或世</note>
<note n="0231007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0231007">聖上疑脫成字</note>
<note n="0231008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0231008">敎字更勘</note>
<note n="0232001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0232001">遠下疑脫聞字</note>
<note n="0233001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0233001 #note_star_2 #note_star_3">忘疑妄下同</note>
<note n="0233002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0233002 #note_star_4 #note_star_5 #note_star_6">雖疑離下同</note>
<note n="0233003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0233003">無等三字更勘</note>
<note n="0233004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0233004">容當作客</note>
<note n="0233005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0233005">淨疑淸</note>
<note n="0234001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0234001 #note_star_7">覺通學歟下同</note>
<note n="0234002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0234002">住上疑脫無字</note>
<note n="0234003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0234003">卽字疑衍</note>
<note n="0234004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0234004">菩提疑三涅槃</note>
<note n="0235001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0235001 #note_star_8 #note_star_9">薩當作提下同</note>
<note n="0235002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0235002">或通惑</note>
<note n="0235003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0235003">實疑眞</note>
<note n="0235004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0235004">差上疑脫無字</note>
<note n="0235005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0235005">不字疑衍</note>
<note n="0235006A" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0235006A">縱上相上疑脫不字</note>
<note n="0235006B" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0235006B">縱上相上疑脫不字</note>
<note n="0235007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0235007">一字疑衍</note>
<note n="0235008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0235008">菩提疑涅槃</note>
<note n="0236001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0236001">障下疑脫字</note>
<note n="0236002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0236002">滅上疑斷脫擇字</note>
<note n="0236003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0236003">誓疑逝</note>
<note n="0236004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0236004">也字疑剩</note>
<note n="0236005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0236005">菩提疑涅槃</note>
<note n="0236006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0236006">若疑名</note>
<note n="0236007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0236007">必通畢</note>
<note n="0236008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0236008">無疑元</note>
<note n="0236009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0236009">變下疑脫易字</note>
<note n="0236010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0236010">自入性字見</note>
<note n="0236011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0236011 #note_star_a #note_star_b #note_star_c">人字通仁下同</note>
<note n="0237001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0237001">樂疑屬</note>
<note n="0237002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0237002">不現身卽疑卽現</note>
<note n="0237003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0237003">葉語諸國學疑諸弟子</note>
<note n="0237004A" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0237004A">海下幢下疑脫欲字</note>
<note n="0237004B" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0237004B">海下幢下疑脫欲字</note>
<note n="0237005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0237005">交疑使</note>
<note n="0237006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0237006">致疑供</note>
<note n="0237007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0237007">之疑許</note>
<note n="0237008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0237008">飮字疑衍</note>
<note n="0237009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0237009">脫字疑衍</note>
<note n="0237010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0237010">解下疑脫脫字</note>
<note n="0238001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0238001">巳疑聞</note>
<note n="0238002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0238002">便內二字疑剩</note>
<note n="0238003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0238003">散疑敎</note>
<note n="0238004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0238004">勅旨疑動</note>
<note n="0238005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0238005">良下疑脫久字</note>
<note n="0238006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0238006">星當作醒</note>
<note n="0238007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0238007">所疑前</note>
<note n="0238008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0238008">生字疑衍</note>
<note n="0238009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0238009">僧下疑脫伽字</note>
<note n="0238010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0238010">覺下疑脫出世二字</note>
<note n="0238011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0238011">而出二字疑衍</note>
<note n="0238012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0238012">忘疑妄</note>
<note n="0239001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0239001">卽等三字疑衍</note>
<note n="0239002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0239002">有疑在</note>
<note n="0239003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0239003">降字疑剩</note>
<note n="0239004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0239004">難上疑脫阿字</note>
<note n="0239005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0239005">爲疑違</note>
<note n="0239006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0239006">從字疑剩</note>
<note n="0239007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0239007">付上疑脫迦葉二字</note>
<note n="0239008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0239008">雙疑屬</note>
<note n="0239009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0239009">覺疑捔</note>
<note n="0239010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0239010">三疑王</note>
<note n="0239011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0239011">羅字疑剩</note>
<note n="0239012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0239012">假疑賈</note>
<note n="0239013" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0239013">着草衣疑袈裟</note>
<note n="0239014" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0239014">佛下當有法字</note>
<note n="0239015" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0239015">許字疑衍</note>
<note n="0239016" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0239016">力疑爲</note>
<note n="0239017" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0239017">里疑黑</note>
<note n="0239018" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0239018">彼疑多</note>
<note n="0240001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0240001">白等七字疑衍</note>
<note n="0240002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0240002">相等五字似剩</note>
<note n="0240003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0240003">命疑令下同</note>
<note n="0240004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0240004">汝等十字疑衍</note>
<note n="0240005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0240005">與汝二字疑衍</note>
<note n="0240006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0240006">伏疑復</note>
<note n="0240007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0240007">知疑云</note>
<note n="0240008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0240008">許疑變</note>
<note n="0240009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0240009">如來相三字疑衍</note>
<note n="0240010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0240010">長上入身字見</note>
<note n="0240011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0240011">至疑自</note>
<note n="0240012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0240012">惱亂二字疑衍</note>
<note n="0240013" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0240013">二十疑解</note>
<note n="0241001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0241001">離說疑難訖</note>
<note n="0241002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0241002">論疑輪下同</note>
<note n="0241003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0241003 #note_star_d">覺疑角或背下同</note>
<note n="0241004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0241004">納疑網</note>
<note n="0241005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0241005">諸疑詣</note>
<note n="0241006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0241006">將字疑衍</note>
<note n="0241007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0241007">業疑逆</note>
<note n="0241008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0241008">他疑陀</note>
<note n="0242001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0242001 #note_star_e">由上入羅漢二字見下同</note>
<note n="0242002A" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0242002A">化入令他四字更勘</note>
<note n="0242002B" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0242002B">化入令他四字更勘</note>
<note n="0242003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0242003">記疑旣</note>
<note n="0242004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0242004">誰疑誑</note>
<note n="0242005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0242005">悉疑恚</note>
<note n="0242006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0242006">諦疑諍</note>
<note n="0242007A" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0242007A">護借字三字疑衍</note>
<note n="0242007B" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0242007B">護借字三字疑衍</note>
<note n="0242008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0242008">鴿疑鷄</note>
<note n="0242009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0242009">也疑他</note>
<note n="0243001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0243001">慈任疑茲住</note>
<note n="0243002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0243002">上座二字疑剩</note>
<note n="0243003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0243003">飮疑日</note>
<note n="0243004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0243004">也疑部</note>
<note n="0243005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0243005">命疑令</note>
<note n="0243006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0243006">黃金疑金枝下同</note>
<note n="0243007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0243007">滅疑或</note>
<note n="0243008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0243008">修疑條</note>
<note n="0243009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0243009 #note_star_f">受疑壽次同</note>
<note n="0243010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0243010">云疑也或否</note>
<note n="0243011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0243011">牟疑文</note>
<note n="0244001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0244001">子疑七</note>
<note n="0244002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0244002">事疑惡</note>
<note n="0244003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0244003">又夢疑夢又</note>
<note n="0244004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0244004">湯疑唐</note>
<note n="0244005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0244005">兼疑嫌</note>
<note n="0244006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0244006">衣等三字疑衍</note>
<note n="0244007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0244007">部下疑脫部字</note>
<note n="0244008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0244008">徹通轍歟下同</note>
<note n="0244009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0244009">者疑看</note>
<note n="0244010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0244010">世字疑剩</note>
<note n="0244011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0244011">摶通團</note>
<note n="0244012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0244012">是疑實下同</note>
<note n="0244013" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0244013">內疑因</note>
<note n="0244014" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0244014">薩疑提</note>
<note n="0244015" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0244015">趣疑取</note>
<note n="0244016" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0244016">無疑中或有</note>
<note n="0244017" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0244017">通字疑衍</note>
<note n="0245001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0245001">土疑立</note>
<note n="0245002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0245002">定疑空</note>
<note n="0245003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0245003">人疑法</note>
<note n="0245004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0245004">薩疑提下同</note>
<note n="0245005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0245005">遍知疑倒</note>
<note n="0245006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0245006">趣疑取</note>
<note n="0245007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0245007">最疑總</note>
<note n="0245008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0245008">合疑今</note>
<note n="0245009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0245009 #note_star_10">事疑士次同</note>
<note n="0245010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0245010">舍下疑脫雹字</note>
<note n="0245011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0245011">佛下疑脫說字</note>
<note n="0245012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0245012">我疑示</note>
<note n="0245013" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0245013">邊疑過</note>
<note n="0245014" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0245014">□疑卽</note>
<note n="0246001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0246001">繼字更勘</note>
<note n="0246002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0246002">解字疑剩</note>
<note n="0246003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0246003">其疑矣</note>
<note n="0246004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0246004">雅疑邪</note>
<note n="0246005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0246005">命疑令下同</note>
<note n="0246006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0246006">卽等二十六字疑衍文</note>
<note n="0246007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0246007">言難疑離言</note>
<note n="0246008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0246008">事疑主</note>
<note n="0247001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0247001">難下疑脫可斷二字</note>
<note n="0247002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0247002">因疑得</note>
<note n="0247003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0247003">提下疑脫涅槃二字</note>
<note n="0247004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0247004">薩疑提</note>
<note n="0247005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0247005">心字疑剩</note>
<note n="0247006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0247006 #note_star_11 #note_star_12 #note_star_13">謂疑爲下同</note>
<note n="0247007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0247007">文字疑剩</note>
<note n="0247008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0247008">今疑臆</note>
<note n="0247009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0247009">是疑有</note>
<note n="0248001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0248001">知苦二字更勘</note>
<note n="0248002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0248002">□疑旌</note>
<note n="0248003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0248003 #note_star_14">節疑旗次同</note>
<note n="0248004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0248004">一部二字疑剩</note>
<note n="0248005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0248005">土疑云</note>
<note n="0248006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0248006">目疑月</note>
<note n="0248007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0248007"><g ref="#CB18711">󴤗</g>疑鴻</note>
<note n="0248008A" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0248008A">道巳字三字更勘</note>
<note n="0248008B" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0248008B">道巳字三字更勘</note>
<note n="0249001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0249001">何等四字疑剩</note>
<note n="0249002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0249002">能下疑脫所字</note>
<note n="0249003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0249003">量疑兩</note>
<note n="0249004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0249004">命疑令</note>
<note n="0249005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0249005">欲者火等更勘</note>
<note n="0249006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0249006">說疑訖</note>
<note n="0249007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0249007">□疑門</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0228c1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0228c1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0229a0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0229a0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0229a0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0229a0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0229a1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0229a1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0230a0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0230a0801">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0230a1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0230a1701">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0230b2101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0230b2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0231b1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0231b1801">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0232b0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0232b0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0232c1301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0232c1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0232c1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0232c1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0233a0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0233a0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0233a1201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0233a1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0233c0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0233c0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0233c1901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0233c1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0234a1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0234a1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0234b0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0234b0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0236b0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0236b0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0236b2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0236b2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0236c0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0236c0901">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0236c1301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0236c1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0237b0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0237b0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0237b0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0237b0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0237b0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0237b0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0237b1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0237b1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0237c2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0237c2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0238a1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0238a1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0238a2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0238a2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0238b0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0238b0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0238b0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0238b0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0238b1301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0238b1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0238b1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0238b1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0238b1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0238b1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0238b1802" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0238b1802">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0238b2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0238b2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0238c0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0238c0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0238c1001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0238c1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0238c1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0238c1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0238c1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0238c1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0238c2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0238c2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0239a0201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0239a0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0239a0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0239a0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0239b1201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0239b1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0239c0201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0239c0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0239c2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0239c2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0240a0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0240a0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0240a1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0240a1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0240b0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0240b0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0240c0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0240c0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0240c0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0240c0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0240c2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0240c2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0241a2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0241a2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0241b0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0241b0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0241b0302" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0241b0302">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0241b0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0241b0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0241b0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0241b0501">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0241b0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0241b0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0241c0201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0241c0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0241c0202" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0241c0202">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0241c0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0241c0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0241c0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0241c0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0241c0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0241c0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0241c1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0241c1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0241c2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0241c2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0242a0201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0242a0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0242a0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0242a0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0242a1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0242a1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0242a1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0242a1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0242a2101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0242a2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0242b0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0242b0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0242b1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0242b1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0242b1402" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0242b1402">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0242b2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0242b2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0243b2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0243b2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0243c0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0243c0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0244a0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0244a0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0244b0101" resp="#resp3" type="add" cb:note_key="X48.0244b01.16" target="#nkr_note_add_0244b0101">縱【CB】，蹤【卍續】</note>
<note n="0244b0201" resp="#resp3" type="add" cb:note_key="X48.0244b02.12" target="#nkr_note_add_0244b0201">縱【CB】，蹤【卍續】</note>
<note n="0244c0201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0244c0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0245b1301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0245b1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0245c0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0245c0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0245c1301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0245c1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0245c1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0245c1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0246a1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0246a1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0246b1201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0246b1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0246b1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0246b1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0246b1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0246b1801">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0248b1001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0248b1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0248c0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0248c0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0249a0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0249a0101">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0249a0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0249a0601">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0249a1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0249a1101">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0249b1001" resp="#resp3" type="add" cb:note_key="X48.0249b10.17" target="#nkr_note_add_0249b1001">覈【CB】，竅【卍續】</note>
<note n="0249b1101" resp="#resp3" type="add" cb:note_key="X48.0249b11.05" target="#nkr_note_add_0249b1101">覈【CB】，竅【卍續】</note>
<note n="0249b1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0249b1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0249c1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0249c1701">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0249c2101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0249c2101">但【CB】，伹【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>